/s0001_0001.djvu

			" 


SAMORZĄD 
IEJSKI 
t 


ORGF\N ZWIf1ZKU MIF\ST POLSKICH 
, 


... 


WYCHODZI DWA RAZY NA MIESIf\C 


\ 


'" 


WYDF\ WCF\: Z W I f\ Z E K M I A S T P O L S K I C H 


"-.. 


\ 


. 


REDF\KCJF\ I F\DMINISTRF\CJF\: 
WF\RSZF\WF\, F\L. UJF\ZDOWSKIE 47. TEL. 8-81-73. 
KONTO P. K. O. Ne 873. 


II 


" 


Prenumerata 


Ceny ogłoszeń: 
1 strona za tekstem 
Y2 strony .. 
1 strona przed tekstem 
Y2 strony.. .. 
Zewnętrzna strona okladki " 
Wewnętrzna., .. .. 
Miasta korzystają ze znifki 15 % , 


Zł. 150 
80 
200 
100 
300 
250 


kwartalna . ZI. 9 
półroczna . 18 
roczna . . 36 
POjedyńczy zeszyt. 2 


'.....
		

/s0002_0001.djvu

			, 


Stanisław Rudziński. 


... 


t, 


.. 


Nadawanie 


i znoszenie ustroju miejskiego. 


.),p.,'ł.. 


Treść zeszytu 21-go z l. XI. 1932 r. 


I 
PostanDwienie art. 22 rządowego prDjektu ustawy D części 'Owej zmia- 
nie ustrDju ,samorządu terytDrjalnegD (druk sejmDwy Nr. 460 z dn. 
16.I.1932 r. -.". dosłDwny przedruk w Nr. 2 "SamDrządu MiejskiegQ"), 
według któregQ Rada Ministrów ma być upDważniana do zn'Oszenia w dro- 
dze rozparządzeń miast, Uczących paniżej 3.000 mieszkańców, i tWDrzenia 
z tych miast gmin wiej'skkh, czy nawet grDmad t wywołałD paważne za- 
niepDkQjenie wśród małych miast. 
Związek Miast jest już w pDsiadaniu pism zarządów kilku mniejszych 
gmin miejskich, które garąCQ pratestują przeciwka umieszczaniu tegD 
I''Odzaju pDstanowienia w małej ustawie sam'Orządowej, 'Oraz zwracają się 
Q abrDnę przed ewentualnie grażącem niebezpieczeństwem utraty datych- 
czasawega ustraju miejskieg'O. 
Jak daleka idą mieszkańcy małych miast w poszukiwaniu, ich zda- 
niem, najskuteczni,ejszych środków 'ObrDny, świadczyć m'Oże fakt, że 'Oby- 
watel pewnego miasta, mniemając, iż 'Omawiane postanDwienie ma cha- 
rakter 'ObligatDryjny, prQtestuje przeciwk'O błędDwi, jakieg'O się miał rze- 
kDma dQpuścić Główny Urząd Statystyczny przy 'Opracawywaniu wyników 
drugiego powszechnegD spisu ludnoścI, zmniejszając liczbę mieszkańców 
tegQ mi3lsta Q kilkadzie,siąt 'Osób. A właśnie uwzględnienie tych kilku- 
dziesięciu 'Osób mogłaby pDstawić miasto poza. wszelkiem niepezpieczeń- 
stwem utraty ustrDju miejskiega! I 
Wszelkie te 'Obawy są, przynajmniej tymczasem, przedwczesne, gdyż 
prajekt małej ustawy samQrządDwej będzie dapiera dyskutawany i trudna 
przewidzieć, czy przy uchwalaniu tega prajektu przez ciała ustawodawche 
'Omawiane postan'Owienie zostanie utrzymane. 
Według d'Otychczas abowiązującegQ ustawodawstwa sprawa na- 
dawania i zn'Oszenia ustr'Oju miejskiegD uregulo
ana jest w spos,ób 
następujący. 
a) Na ziemiach, na który,ch 'ObDwiązuje dekret D samarządzie mIeJ- 
skim z dn. 4.2.1919 r. (Dz. P. Nr. 13 poz. 140), ta jest w wajewództwach 
wal1szawskiem, łódzkiem, kieleckiem, lubelskiem 'Oraz białDstockiem, z wy- 
j ątkiem pawiatów grod
ieńskieg'O, wołkawyskiego 'Oraz gmin białawieskiej 
r., 


-ł 
1. 
2. 
3. 
4. 
5, 
6. 
7. 
8. 
9. 


S t a n i s I a w R u d z i ń s ki: Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego 1119 
Dr. K I e m e n s Ł a z a I' o w i c z: Opiaty szpitalne . . ' . . , ,. 1135 
Ze Związku Miast Polskich. 
Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych - zarządzeń, 
okólników i wyjaśnień wladz, 
Orzecznictwo Najwyższego Trybunalu f\dministracyjnego. 
Kronika: l Ogólna, II Z życia miast, Ul Różne, IV Zagraniczna. 
Poradnik, 
Glosy prasy. 
Bibljografja. 




 


Drukarnia Samorządowego Instytutu Wydawniczego, Warszawa. Dobra 28. 
.
		

/s0003_0001.djvu

			1120 


Stanisław Rudziński 


Nr. 21 


i masiewskiej powiatu bielskiego, zgodnie z ustawą z dn. 20.2.1920 r. 
(D. U. Nr. 20, poz. 92) zaliczenie osady wiejskiej w poczet miast może 
być uskutecznione w drodze rozporządzenia Rady Ministrów; pozatem 
ustawą z dn. 20.2.1920 r. (Dz. U. Nr. 20 poz. 92) Minister Spraw We- 
wnętrznych upoważniony został do rozciągnięcia mocy obowiązującej de- 
kretu o samorządzie miejskim na mi1asta, niewyliczone w wykazie. 
Znoszenie zaś ustroju miejskiego (skasowanie gminy miejskiej) 
zgodnie z art. 3 dekretu może być uskutecznione tylko w drodze ustawo- 
dawczej po wysłuchaniu wniosków zainteresowanych ciał samorządowych. 
b) Na Kresach Wschodnich, na których obowiązuje rozpo
ądzenie 
Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich z dń. 14.8.1919 r. o ustawie 
miejskiej (Dz. Z. C. Z. W. Nr. 12 poz. 99), moc ustawy z 1920 r. (Dz. 
U. poz.. 92) na obszarze województwa wołyńskiego, poleskiego, nowo- 
grodzkiego, powiatów grodzieńskiego, wołkowyskiego, oraz gmin bia- 
łowieskiej i masiewskiej powiatu bielskiego województwa białostockiego 
rozciągnięta została rozporządzeniem Rady Ministrów z dn. 8.4.1925 r. 
(Dz. U. Nr. 40 poz. 274), wydanem na mocy art. 6 z dn. 4.2.1921 r. 
o unormowaniu stanu prawno - polity,cznego na ziemiach przyłączonych 
do obszaru Rzeczypospolitej (Dz. U. Nr. 16, poz. 93), na obsq;arze zaś wo- 
jewództwa wileńskiego - rozporządzeniem Rady Ministrów z dn. 8.4.1925 
r. (Dz. U. Nr. 41 poz. 280), wydanem na podstawie art. 5 ustawy z dn. 
6.4.1922 r. o objęciu władzy państwowej nad ziemią wileńską (Dz. U. 
Nr. 26 poz. 213) ; na Kresach Wschodnich zatem nadawanie ustroju miej- 
skiego odbywa się w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. 
W sprawie natomiast znoszenia ustroju miejskiego, formalnie biorąc, 
powstała w ustawie luka, gdyż rozporządzenia z 'dn. 8.4.1925 r. uchyliły 
moc obowiązującą art. 3 rozporządzenia Komisarza Generalnego, w myśl 
którego "skasowanie istniejącej gminy miejskiej" może nastąpić w dro- 
dze ustawy; z braku jednak wyraźnych prz,episów, upoważniających wła- 
dzę administracyjną do decydowania w tych sprawach, znoszenie m:iJast 
może nastąpić wyłącznie w drodze ustawy. 
c) W Małopolsce, to jest w województwach krakowskiem, lwow- 
skiem, stani,sławowskiem i tarnopolskiem ani ustawa z dn. 3.7.1896 r. 
(Dz. U. Nr. 51), ani też ustawa z dn. 13.3.1889 (Dz. U. Nr. 24), ani 
wr-eszcie obowiązująca w części cies:zyńskiej województwa śląskiego usta- 
wa z dn. 15.11.1863 r. nie upoważniły władzy administracyjnej do nada- 
wania, ani do znosz,enia ustroju miejskiego, a zatell}. może to nastąpić 
wyłącznie w drodze ustawy. 
W województwach południowych natomiast ustawa z dn. 1.8.1923 r. 
,(Dz. U. Nr. 92 poz. 719) upoważniła Radę Ministrów do zmiany granic 


Nr. 21 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego. 


1121 


m
st, doko.nywanych m. in. przez przyłączenie do tych miast gmin miej- 
skI-ch, gramczących z mi
stami; w ten sposób gmina miejska traci swój 
byt. odrębny, w dalszym jednak ciągu, jako część składowa innego miasta 
posIada ustrój miejslci 1). ' 
. d) W w

ewód
tw
ch zach.odn
h (poznańskie i pomorskie Ol'laZ gór- 
n
sl,ąs
a częsc 
oj.ew
twa sląsklego) U'stl'ój miejski nadaje gminom 
wle
skn
 ,R
da Mlmstrow zgodnie z 
 1 ustęp 2 pruskiej ordynacji dla 
gmm wIejskICh z dn. 3.7.1891 r. (Dz. U. pr. str. 233) oraz art. 1 ustawy 
z .d
. 23.6.1,921 r: (
z. U: 
r. !5 poz. 311); z braku zaś wyraźnych prze- 
pISOW uznac nalezy, ze ,zUleSleme ustroju miejskiego może nastąpić w dro- 
dze ustawy. 
Art
 10
. r
zporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 19.1.1928 r. 
o orgamZaCjI l zakresie. 
zi
łaniJa władz administracji ogólnej (Dz. U. 
Nr: 11 poz. 86), up?wazmający Radę MinIstrów do czasu wydania ogól- 
neJ ustawy. o 
odzla1e administracyjnym P.aństwa do dokonywania na 
obszar,ze wOJewodztw poznańskiego i pomorskiego zmian gr anic p o . tó 
g . . ., k . . WIa w, 
ranIe gmm wle
s I,ch 11 miejskich ora?; obszarów dworskich, tworzenia 
nowych w?;,ględnle znoszenia istniejących, nie stanowi, jak się zdaje 
d
s
at
czneJ podstawy prawnej do nadawania lub znoszenia ustroj
 
mIeJskIego. 
Z powyż
zego 
id
, że sprawa omawiana jest bardzo ll'i,ejednolicie 
uregulo,:ana l. w tej ml,erze postanowienia projektu małej ustawy samo- 
rządo,;eJ, 
am}eSiZeZ
ne wart. 22 i 68 (upoważniającym Radę Ministrów 
do za
Iczanla w tr
ble 
ozporządzeń poszczególnych miejscowości do rzę- 
du m
a
t) stan
wIC moze poważny krok naprzód w kierunku unifik.acji 
przepISOW ustrojowych samorządu terytorjalnego. 
O ile jednak, postanowienie art. 22 projektu znajdzie się w 
stawie, 
o
a
y małYc
 mIast 
rzed grożącem im niebezpieczeństwem będą całko- 
wI
Ie uzasadmone. NIe uleg1a bowiem wątpliwości, że droga administra- 
cYJna, przy znoszeniu ustroju miejskiego jest nierównie krótsza od us,ta- 
woweJ. Je
li chodzi o ,inicjatywę poselską, trudnem jest do pomyślenia, 
aby ?OSłOWle
 kor
y.st
Jąc '
e swego prawa, wnosili projekty ustawo mo- 
sz'em.
 
stroJu mIejskiego w poszczególnych osiedlach. Jeśli zaś chodzi 
o dOJSCI
 do skutku ustawy o zniesieniu ustroju miejskiego z inicjatywy 
rządoweJ, to przedewszystkiem musi zapaść odnośna decyzja w łonie 


. 


1) W Nr. 19. "Sam?rządu Miejskiego" z 1930 r. str, 953 w związku z zatnie- 
rzonem przylącze
lIem mIasta. 
usta:nowice do Borysławia. rozważana byla kwest ja, 
CZ! , ro
porządzemem, Rady MInIstrów można połączyć w jedno miasto dwie gminy 
mIeJskIe. rządzące, SI,ę usta,;ą z 1889 r. Wyniki tego rozważania były jednak nie- 
zgodne ze stanowIskIem. zaJęrem następnie przez Radę Ministrów,
		

/s0004_0001.djvu

			Nr. 21 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego. 


1123 


1122 


Stanisław Rudziński 


Nr. 21 


. 


czynników administracyjnych, poczem projekt odpowiednio uzasadniony 
musi być wniesiony do Sejmu i odbyć tam długą drogę. A zatem koniecz- 
ność stosowania drogi ustawowej przy znoszeniu miast powoduje po pro- 
stu ustalenie ustroju miejskiego w miastach. że tak jest, świadczy o tem 
następujące zestawienie wypadków nadawania ustroju miejskiego z wy- 
padkami jego znoszenia. 
W województwach centralnych, wschodnich i zachodnich w drodze 
administracyjnej nadano do dn. 15.10.1932 r. ustrój miejski 124 osiedlom 
(71 + 47 + 6), w województwach zaś południowych uzyskało ustrój miej- 
ski w drodze ustawy tylko jedno osiedle (Trzebinia). 
W ciągu zaś tego samego okresu czasu .straciło ustrój miej ski jedno 
tylko miasto (Horodło) i to w dodatku w drod,ze rozporządzenia Prezy- 
denta Rzeczypospolitej, wydanego z mocą ustawy. Fakt utraty odrębnego 
ustroju przez m. Tustanowice pomijamy, gdyż osiedle to, jak to wyżej 
udowodniliśmy, zachowało ustrój miejski w granicach innego miasta. 
Pozatern podkreślić należy, że zmiana gI'lanic m. Borysławia dokonam
. była 
w drodze administracyjnej. 
Teoretycznie obawy przed odebraniem ustroju miejskiego mogą mieć 
wszystkie małe miasta do 3.000 miesżkańców i obaw tych nie może usu- 
nąć przepis, zawarty wart. 22 projektu, że odnośne rozporządzenie, zn?," 
szące ustrój miejski, może wydać Rada Ministrów dopiero po wysłuchamu 
opinji rady miejskiej zainteresowanego miasta. Opinja taka bowiem, 
choćby była negatywna, nie może wiązać Rady Ministrów, której przy- 
sługuje zupełna swoboda w tym względzie. żadna zaś instancja sądowa 
nie będzie mogła badać, czy rzeczywiście, jak podano w uzasadn.ieniu pro- 
jektu małej ustawy samorządowej, dane miasto traci swój ustrój miejski, 
poniew:aż jest "małe, finansowo i gospodarczo słabe i niewystarczalne" . 
Niewątpliwie Rada Ministrów uwzględniać będzie wszystkie moment
, 
przemawiające za pozostawieniem ustroju miejskiego, przeświad-czeme 
jednak o tern, nawet najbardziej gorące, nie może być dostateczną rę- 
kojmią, jako nieoparte na żadnym przepisie. Pozatern sprawa, co należy 
uważać za decydujący moment przy rozpatrywaniu zagadnienia, jaki jest 
bardziej właściwy dla danego osiedla ustrój - gminny czy miejski, bę- 
dzie zawsze kwest ją otwartą. Znalezienie odpowiedniego kryterjum nie 
jest bowiem rzeczą łatwą tam, gdzie sprawa z natury rzeczy musi być 
trSLktowana indywidualnie. 
Zanim przejdziemy do rozpatrywania kwestji, czy wogóle należy zno- 
sić ustrój miejski w małych miastach, wydaje się koniecznem zilustrować 
poniższe wywody następuj ącemi danemi liczbowemi. - . 
Biorąc za podstawę wyniki tymczasowe drugiego powszechnego SpISU 


ludności z dn. 9.12.1931 r., opublikowane w Nr. Nr. 7 i 10 "Wiadomości 
Statystycznych" z 1932 r., wynika, że liczba miast, których teoretycznie 
może dotyczyć przytoczone postanowienie projektu, jest znaczna, wynosi 
. bowiem 151, co na ogólną liczbę miast w Polsce - 636 1 ) daje 23,7%. 
Oczywiście łączne zaludnienie tych miast 309.730 mieszkańców w stosun- 
ku do ogółu ludności miejskiej w Polsce (8,679.979) staIWwi znikomy 
procent - 3,6. 
Dzieląc te miasta na trzy grupy (do 1.000, do 2.000 i' do 3.000 miesz- 
kańców), oraz rozróżniając je pod względem ustaw, jakim podlegają, otrzy- 
mamy następujące zestawienie. 


Liczba miast, wszystkich grupa I grupa II grupa III 
rządzących się: miast poniżej 1000 poniżej 2000 poniżej 3000 
mieszkańców mieszkańców mieszkańców 
a) dekretem o samorządzie 
miejskim 221 1 7 28 
b) rozp. Kom. Gener. Ziem 
Wschodnich o ustawie 
miejskiej 66 10 
c) au str. uS1tawą gmmną 312) 
z dn. 3.7.1896 r. 148 9 24 
d) austr. ustawą gm\nną 
z dn. 15.11.1853 r. (śl. 
Ciesz.) 53) 1 
e) pruską ustawą gminną 
z 1853 r. 165 6 39 26 
łącznie 636 7 56 88 
o zaludnieniu 8,679,979 5.877 86,175 217,678 


I II 
Aczkolwiek przy rozważaniu mnIejs.zego zagadnienia należy trakto- 
w,ać osiedla indywidualnie, może jednak budzić zainteresowanie kwest ja, 
jaki jest przeciętny przyrost ludności w powyższych grupach małych 
miast w ciągu dziesięciolecia (1921 - 1931). 


1) Liczba ta przez zaliczenie w r. b. gminy wiejskiej Siemianowice śląskie 
w woj. śląskiem do rzędu miast wynosi na 
z, 15.10.1932 r. - 637, 
2) Liczba miast, rządzących się ustaWią z 1889 r., łącznie z Lwowem i Krakowem. 
3) Łącznie z Bielskiem.
		

/s0005_0001.djvu

			1124 


Stanisław Rudziński 


Nr. 21 


Nr, 21 


1125 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego, 


Łączne zaludnienie miast 


.
 


grupa III 


szej 
 
iast (71,
%), w grupie drugiej - 13 miast (23,2%), i w grupi
 
t
zeCleJ -:- 11 mla,st (12,5 %), przy porównaniu zaś zaludnienia w gra- 
mca
h ml

t, wspołczesnych spisom, cyfry te ulegną pewnej zmianie, 
a ml
n,owlcle w grupie drugiej będzie tych miast 12 (21,4%), w grupie 
trzeCIej - 10 miast (11,3%), 
b) pewna liczba mały;ch miast posi.ada przyrost 
ówny lub nawet 
przewyższający przeciętny przyrost dla ludnośd miejskiej w Polsce 
(24,
 
 ) : m
ast taki,ch w grupie pierwszej niema zupełnie, w grupie 
drugIej Jest Ich 9, (16%) a w grupie trzeciej - 17, (19,3%). 
, c) znacz
a liczba małych miast posi,ada przyrost równy lub przewyż- 
s
aJący przecIętny przyrost dla ludności w Polsce (18,9%) l), miast ta- 
kIch w grupie pierwszej niema waa,le, w grupie drugiej jest ich 13 
(23,2%), a w grupie trzeciej - 28 (31,8%). . ' 
Z powyższych zestawień, a zwłaszcza przez porównanie cyfr procen- 
to
ych w poszczególnych grupach małych miast (do 1000, 2000 i 3000 
mI
szka
ców) można wyprowadzić wnioS€k, że większe miasta z reguły 
maJą wIększy .przyrost ludności, la zatem wykazują więks
y rozwój, niż 
miasta mniejsze. 
Chodzi teraz o to, cz;y i jakie mianowicie korzyści zapewnia mieszkań- 
com osiedli ustrój miejski i jakie znaczenie gospodarcze i kulturalne dla 
okolicy, czy całego kraju posilaJda nadawanie niektórym osiedlom ustroju 
miej skiego. 
I 
W daw:ny,ch czasach, kiedy panował ustrój stanowy, podnoszenie 
osiedli do rzędu miast dawało tym osiedlom cały szereg wyłącznych i bar- 
dzo i,stotny,ch praw (przywilej,ów). Przywilejami temi były: 
'1) prawa i swobody, odnosz.ące się do wewnętrznego ustroju miast, 
to jest znacznie szerzej, niż obecnie, pomyślany samorząd miej ski: własne 
sądownictwo, możność wydawania przepisów (wielkierzy), minimalna in- 

ncj.a władz państwowych (panującego i jego urzędników); 
2) ---up raw:nie ni
 finansowe (możność nakładania na obywateli świad- 
czeń na rzecz miasta); 
3) prawo mieszkańc9w do wykonywania rzemiosł, uprawiania handlu 
i przemysłu, prawo składu i t. p.; 
4) prawo do targów i j,annarków, ściśle co do ich liczby i terminów 
określone w przywilejach erekcyjnych. 
Niektóre z tych przywilejów, wchodzące w zakres pojęcia samorządu 
(p. 1), właściwemi były również wsiom, lokowanym na t. zw. prawie nie- 


grupa I grupa II 
5,877 86,175 
5,925 79,904 
48 + 6,271 
0,8 + 7,8 


w dn. 9.12.1931 r. 
w dn. 30.9.1921 r. w dzisiejszych 
granicach miast 
przyrost w liczbach bezwzględnych 
przyrost .w odsetkach 


217,678 
191,810 · 
+ 25,868 
+ 13,5 


" Przytoczone ,cyfry (- 0,8 %, + 7,8 % i + 13,5 %) nabieraj ą wyrazi- 
stości wobec przeciętnego przyrostu ludnośCi miejskiej w Polsce w oma- 
wianym dziesięcioleciu, wynoszącego + 24,4% l), a zatem znacznie prze- 
wyższającego przyrost ludnoś,ci w mały,eh miastach. 
Ponieważ jednak na proces urbanizacji składa się zarówno skupianie 
się ludności w miastach, jak i inkorporacja terenów podmiejskich, przy- 
toczone wyżej cyfry ulegną nieznacznej zresztą zmianie przez porównanie 
stanu zaludnienia miast w 1931 r. ze stanem zaludnienia tych miast 
w 1921 r. w ówczesnych gl1allicach. . 
Porównanie to ilustruje następujące zestawienie, przyczem należy 
wziąć pod uwagę, że w miastach grupy pierwszej żadnych zmian terytor- 
jalnych nie było, w grupie drugiej powiększono pod wiględem tery tor- 
jalnym 4 miasta, w grupie trzeciej - 11 miast. \ 


Łączne zaludnienie miast grupa II grupa III 
w dn. 9.12.1931 r. 86,175 217,678 
w dn. 30.9.1921 r. w ówcz
snych 
granicach miast 78,839 188,353 
przyrost w liczbach bezwzględnych + 7,297 + 33,675 
przyrost w odsetka
h + 9,2 + 18,3 


, 
Przeciętny zaś przyrost ludności miejskiej z uwzględnieniem inkor- 
poracji terenów podmiejskich wynosi 30,1%. 
Zgodnie ze starą zasadą, przytoczoną wop. cit. przez dyr. Strzelec- 
kiego "przeciętne zacierają kontury indywidualnych zjawisk", należy 
dodać, że 
 
a) uległo zmniejszeniu pod względem zaludnienia w grupie pierw- 


l) Jan Strzelecki, Rozwój ludności miast polskich w okresie ],910 - 1931 
"Samorząd Miejski" Nr. 16 - 17 z 1932 r. 
'- 


" 


l) ,.Wiadomości Statystyczne" Zeszyt 2 z 1932 r. 


.
		

/s0006_0001.djvu

			1126 


, 
Stanisllaw Rudziński 


Nr. 21 


mieckiem, istotne jednak upmwnierua gospodarcze, podane pod pp. 3 i 4, 
przysługiwały wyłącznie miastom. 
Korzyści, płynące z podobnego uprzywilejowania miast pod wzglę- 
dem gospodarczym, były bardzo znaczne: Mieszkańcy tych osiedli, zwol- ' 
nieni od poddaństwa i pańszczyzny, zyskiwali wolność, jednocześnie zaś 
z handlu i rzemiosła, Draz prawa składu ciągnęli poważne dochody. Wła- 
ściciel zaś miasta, które dzieliły się na królewskie (wolne), kościelne (du- 
cho
ne) i prywatne (szlacheckie), zależnie od tego, przez koga i na / 
 
cZYIch gruntach były urządzane, pobierał pewne opłaty od mieszkańc9W 
z tytułu wykonywanych rzemi'Osł i handlu, 'Oraz od dzierżawionych gr
n- 
tów, pozatem miał udział w dochodach miasta z tytułu urządzania targów 
i jarmarków. WreS'zcie kraj cały zlawdzięczał wzbogaconemu stanowi 
mieszczańskiemu 'żnaczne podn
esienie się kultury. - 
Z tych wszystkich względów miast powstawało bardzo wiele, gdyż 
\ każdy ,:łaściciel większych dóbr ziemskich pragnął mieć na swych grun- 
tach mIasto. ZresZitą poza interesem materjalnym grała tu często rolę 
próżność, Państwa zaś, doceniaj ąc rolę kulturalną mieszczan, bard.za chęt- 
nie zezwalało na erygowanie miast. 
Z biegiem jednak czasu istotne te różnice z punktu widzenia praw- 
nego zaczęły powoli zanikać, a dziś daje się zauważyć tendencja do zu- 
pełnego ich zatarcia i zrównania pod względem pr.awnym gmin miej ski,ch 
z wiejskiemi. ' 
Przedewszystkiem z chwilą nadania 'Obywatelom prawa "do swabod- 
nega 'Obrania sobie na 'Obszarze Państwla miejsca zamieszkania i pobytu, 
przesiedlania się, niemniej prawa wybaru zajęcia i zarabkawania oraz 
przenaszenia 'swej własnaści" nie dała się utrzymać dla miast wyłącznega 
przywileju (manapolu) zajmawania się handlem, rzemiasłem i przemy- 
słem. Odnośne pastanawienie weszła da art. 101 Kanstytucji z 1921 r. 
i aczkolwi,ek zgodnie z dalszym ustępem tego artykułu ustawa maże wpro- 
wadzić 'Ograniczenie tych praw, nie jest w dzisiejszych warunkach wo- 
góle do pomyślenia, aby wykDnywać rzemiasła, przemysł i handel można 
było wyłącznie w 'Osiedlach, mających ustrój miejski. 
D'Oniosłym był również w dawnych czasach m'Onapal miast do urza. 
dzania targów i jarmarków, obecnie zaś zgodnie z art. 65 i 66 razp
- 
rządzenia Prezydenta Rzeczypospalitej z dn. 7.6.1927 r. a prawie prze- 
mysłowem (Dz. U. Nr. 53 paz. 468) uprawnienia na targi małe (zwykłe 
tygodniawe) udzielane są przez starostów, na targi zaś wielkie (jar- 
marki) przez wajewodów zarówno gminam wiejskim, jak i miejskim. 
Być maże, że byłaby celawem pawrócić pod tym względem da daw- 
nych czasów i 'Ograniczyć możność nadawania uprawnień na targi i jar- 


Nr. 21 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego. 


1127 


ma
ki wyłącznie do miast, a nawet odbierać gminam wiejskim datychczas 
posIadane uprawnienia, o ile o.siedla te nie wykazują rozwoju, dostatecz,.. 
:n
go dla uzyskania pa pewnym czasie ustraju miejskiego. W ten sp'Osób 
mIasta zyskałyby na znaczeniu g'Ospadarczem i magłyby rzeczywiście stać 
się, jak niegdyś, 'Ogniskami kultury. 
Co .się zaś tyczy sąd'Ownictwa miejskiega, ta z chwilą zmesIenia 

ustr
ju stanow
go,. uz

nia zasady powszechn'Ości prawa 'Oraz uznania 
i WymIaru sprawIoohwascI za funkcję czysta państwawą, adnaśny przywi- 
l j miast nie mógł być nadal utrzymany. 
Znalezienie więc różnic pod względem prawnym między mia.stem, 
a gminą wiejską nie jest 'Obecnie rzeczą łatwą. Nie dają odpowiedzi na ta 
pytanie te przepisy ustaw ustrajowych, które mówią a zadaniach gminy. 
Zadania te są jedynie r.amowemi i nie stanowią ani 'Obowiązków a.ni 
uprawnień w kierunku wyłącznDści, jak ta np. w stosunku da zakładania 
i utrzymywania rzeźni 'Orzekł Najwyż,sz
 Trybunał Administracyjny. Do 
własnega zakresu działania 'zarówna gminy wiejskiej, jak i miejskiej, na- 
leżeć ?ędą "wszystkie sprawy, które datyczą dobrabytu l11Jaterjalnega, 
rDzwaJU duchawega i zdrawia mieszkańoów" danej gminy. . 
Z pazastałych różnic istatnych między miastem a gminą 
iej ską są 
nadal aktualne: '. . ' 
1) nazwa miasta z Ddpowiednią tytulaturą 'Organów gminnych, co ma 
w dalszym ciągu siłę atrakcyjną, pawodującą napływ ludności do danego 
'Osiedla; 
2) mniejsza zależność miast od władz nad':z;orczych, CD zapewnia miesz- 
kańcom większą swobadę w decydowaniu a spr.awach 'Osiedla; 
3) większe uprawnienia finanLSawe miast, co pozwala na lepsze zaspa- 
kajanie potrzeb miejscowych 'Osiedla; 
4) większe uprawnienia w zakresie palicyjna - budawlanym, ca za. . \ 
pewnia 'Osiedlam miejskim bardziej racjanalną razbudawę; 
5) wydzielenie z innych równa rzędnych związków kamunalnych i tem 
samem twarzenie gminy, żyjącej odrębrtem życiem i zaspakajającej wy- 
łącznie swaje potrzeby. ' 
Z tych wszystk\ch różnic tylko zamieszczona w p. 2 jest istotna na 
wszystkich terenach Państwa bez względu na obowiązujące ustawa- 
dawstwo. 
Co do nazwy bowiem "miasta", ta np. w Małopolsce, miasta, rządzące 
się ustawą z 1896 r., noszą nazwę "gminy", natomiast szereg gmin wiej- 
o skich w nazwie samej ma termin "miasto", np. N owe Miasto, Tłuste Mia- 
sto, Oles1zyce Miasto i in. 
Jeśli zaś chodzi a uprawnienia finansawe, to z mocy art. 72 ustawy 
\
		

/s0007_0001.djvu

			1128 


Stanisław Rud2Jński 


Nr. 21 


o tymczasowem uregulowaniu finansów komunalnych Minister Spraw We- 
wnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu władny jest nadać upraw- 
nieIlli\, finansowe miast gminom wiejskim. Uprawnienia te, początkowo 
w zakresie tylko, przytoczonej ustawy, na mocy noweli z dn. 17.3.1932 r. 
(Dz.. U. Nr. 25, poz. 223) objęły także podatek od lokali. 
t Z prawa tego korzystał Minister Spraw Wewnętrznych dość często. 
" Od czasu mianowicie wejścia w ży'Cie ustawy o tymczasowem uregulowa- 
niu finanslów komunalnych, to jest od dn. 26.9.1923 r., aż do dn. 15.10.1932 
roku, a 'zatem w dągu przeszło 9 lat uzyskało uprawnienia finan
owe miast 
30 gmin wiejskich, w tern 15 1) w woj.ewództwach południowych, 10 - 
centralnych, 4 - zachodnich i 1 - wschodniem. Znaczna liczba uprawnień 
w woj,ewództwach południowych daje się tłomaczyć tern, że mdawanie 
osiedlom 1,1prawnień finansowy.ch gmin miejskich miało w pewnym stop- 
niu zastąpić podnoszenie tych osiedli do rzędu miast, co można było doko- 
nać wyłącznie w drodze ustawy, miało zatem stanowić sui generis surogat 
nadawania ustroju miejskiego. · 
Niezależnie od uprawnień finansowy.ch, osiedla położone w obrębie 
gmin wiejskich a odznaczaj ące się odrębnym charakterem zaludnienia, jak 
oSI3Jdy fabryczne, osiedla robotnicze, uzdrowiska, nieuznane za posiadające 
charakter użyteczności publicznej, letniska, osady podmiejskie i t. p., mo- 
gą uzyskać miej scowe przepisy policyjno, - budowlane, zawarte wart. 
172 - 263 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 16.2.1928 r. 
o pTawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz,. U. Nr. 23, poz./202). Tego 
rodzaju uprawnienia Ministra Robót Publicznych, zawarte wart. 414 
przytoczonego rozporządzenia, przeszły obecnie na Ministra..... Spraw We- 
wnętrzny.ch. . 
Od czasu wejścia w życie omawi,a.nego rozporządzenia, to jest od: dnia 
, 5.3.1928 r. do dn. 15.10.1932 r., a zatem w ciągu przeszło 4 lat, wydanych 
· zostało 7 rozporządzeń, które rozciągnęły przepisy policyjno - budowlane 
dla gmin miejskich na 25 wsi. podmiejskich, 4 osiedla robotnicze, 7 letnisk, 
54 miasteczka, 7 osiedli przy stacjach kolejowych, 2 osiedlla w lesie, 4 wsi, 
będących dawniej miastami, 2 osady fabryczne, 1 leśniczówkę, 18 osiedli 
w folwarkach, 1 osiedle grani,czne, oraz bez bliższego określenia 42 osady, 
/ 
1) Wykaz tych gmin wiejskich umieszczony zostal w Nr. 6 "Samorządu Miej- 
skiego" z 1931 r., str. 321. W wykazie tym należy wprowadzić następujące zmiany: 
uzyskały ustrój miejski 1) Trzebinia z dn. 27.4.1931 r. (ustawa z dn. 18.3,1931 r. - 
Dz, U. Nr. 39, poz. 304) oraz 2) Molodeczno z dn. 21.5.1929 (Dz, U. Nr. 33. poz, 308), 
natomiast uzyskaly uprawnien
a finansowe miast gmina Oleszyce Miasto w woj. 
lwowskiem (Dz, U. Nr. 27 z 1932 r. poz.. 272) i gmina Wola Duchocka w woj. kra- 
kowskiem (Dz. U. Nr. 33,z 1932 r, poz. 350). . 


\ 
Nr. 21 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego, 


1129 


102 wsie, 11 kolonij i 1 osiedle. Przepisy te zatem otrzymaJo łącznie 281 
osiedli, znajdujących się w województwach białostockiem, kieleckiem, 
łódzkiem, poleskiem i wołyńskiem. 
Ostatnia wreszcie pod względem formalnym różnica między wsią 
a miastem, to jest tWOJ"zenie przez miasto odrębnej gminy w przeciwień- 
stwie do innych osiedli, które mogą wchodzić w skład gminy zbiorowej, 
nie istnieje w systemie gminy jednowioskowej (województwa zachodnie 
i południowe), na obszarze mś województw centralnych i wschodnich, gdzie 
istnieje gmina zbiorowa, władza administracyjna może zawsze wydzielić 
dane osiedle z doty.chczasowej gminy i utworzyć z tego osiedla odrębna 
) . 
gminę wiejską. _ ' 
Z punktu widzenia formalnego zatem, różnice między ustrojem miej- 
skim a gminnym nie są zbyt wielkie, pozostała bowiem jedynie kwest ja 
większego lub mniejszego nadzoru nad gospodarką gminną oraz większej 
ingerencji czynnika państwowego w sprawy gminy wiejskiej. Z wydanej 
ostatnio przez Związek Miast broszury p. t. "Obowiązkowe zadania i czyn- 
ności gmin" nie dają się również zauważyć różnice między gminą miejską 

jską w dziedzinie t. zw. poruczonego zakresu Q.ziałania. Mimo jednak 
" 
braku i
otnych różnic międiZY ustrojem gmi:nnym a miejskim, ustrój 
miejski posiada jednak pewną siłę atrakcyjną, dającą się tłomaczyć tra- 
dycją, przekonaniem ludności, że miasto stanowi wyższy stopień organi- 
zacji komunalnej. Słusznie zatem Ministerstwo Skarbu, wprowadzając' 
do projektu ustawy o tymczasDwem uregulowaniu finansów komunalnych 
zas
dę finansowego uniezależnienia wszy.stkich miast od powiatowych związ- 
ków komunalnych, kierowało się "nie tylko chęcią zapewnienia wszystkim 
milastorn - jakD ogniskom kultury i handlu - samodzielnego rozwoju, ali:' 
również świadomością odrębności żyda miejskiego. od życia wsi". Z tych 
zatem, w pewnym stopniu psychologicznych, wz.ględ'ów w mi.eście z regu. 
ły będzie się .osiedlać więcej o.sób niż w osadach, CD oczywiście wpłynie na 
zwyżkę cen placów, wartości czynszowej domów, dochodo.Wo.ści przedsię- 
biorstw przemysłowych i handlowy,ch, co znów pociąga za sobą nowy przy- 
pływ ludności do miasta. j 
Utrata n.atomila.st ustroju miejskiego i wcielenie takiego osiedla, jako 
gromady, do gminy wiejskiej, względnie utworzenie odrębnej gminy wiej- 
skiej, równać się będzie zmarnowaniu dotychczasowych wyników pracy, 
oraz powolnemu zanilkowi gospodar<
zemu i kulturalnemu osiedla. 
Z faktem tym .należy się bezwzględni,e liczyć i, uznając, że akcja obron- 
na małych miast jest naj zupełniej uzasadniona, bardzo ostrożnie postępo- 
wać przy znoszeniu ustrojl). miejski.ego. Łatwiej jest bowiem burzyć, niż 
budować.
		

/s0008_0001.djvu

			1130 


Stanisław Rudziński 


Nr. 21 


Nr. 21 


Nadawanie i znoszenie ustroju miejskiego, 


1131 


Aczkalwiek zagadnienia znaszenia ustraju miejskiego. nie da się trak. 
tawać mechanicznie, powinny być, naszem zdaniem, przy razpatrywaniu 
indywidualnych wypadków, brane pod uwagę następujące względy. 
Przedewszystkiem paza niebezpieczeństwem utraty ustraju miejskie- 
go. pawinny się znaleść miasta mające te wszystkie urządzenia, ad pOosia- 
dania których uzależniane pawinna hyć nadanie asiedlu ustraju miejskiego. 
(ob. niżej). O ile zaś miasta urządzeń ty.ch nie pOosiadają, pawinien im być 
pozastawiany pewien czasOokres, niezbędny dla uzupełnienia istniejących 
w tej mierze braków. Termin ten pawinien być do.ść adległy "nie adrazu 
Kraków zbudQwana"; l1aszem zdaniem, pawi.nna być tu mawa a akresie 
kilku przynajmniej lat. 
Pazatem nie pawinna się w żadnym Da,zie znasić ustraju miejskiego. 
w tych miastach, które wykazały w cirągu dziesięcialecia 1921 - 1931 przy- 
rast ludnOości równy lub przewyższający przedętny przyrast ludnOości 
w Państwie. Tak zna,czny przyrast jest naj zupełniej wystarczającym do- 
wadem, że miasta te zn
jdują się na drod'ze razwaju. Oczywiście, a ile 
miasta te nie po
iadają adpawiednIch urządzeń, należałaby użyć wszelkie- 
go. wpływu na usunięcie braków. 
Tam zaś, gdzie przyrost ludnaści jest mniej znaczny, alba wprast 
ujemny, należałaby bardzo. starannie zbadać przyczyny takiego. wyludnie- 
nia ,się miast 1) amz sposo.by i możliwości ich usunięcia. 
Wreszcie odgrywać powi,nny rolę względy historyczne. W naszych wa- 
runkach nie można bawiem zrywać z przeszłością i znasić miasta, mające 
za .sabą kilkaset lat ilstnienia. 
Z drugiej j eQ.nak strany należałoby być bardzo. ostrażnym przy nada- 
waniu asiedlam ustraju miejskiego.. 
W okólnikacn z dn. 15.5.1920 r. Nr. 140 oraz z dn. 12.4.1922 Nr ';3 
(Zbiór zarządzeń str. 1159 poz. 1 i 1161 poz. 2) Ministerstwo. Spraw We- 
wnętrznych podało. instrukcję w przedmiocie o.pracowania projektu nowe- 
go. padziału na gminy, w których paleciłp przy przedstawianiu asad w celu 
padnaszenia ich da gadności miast kieraWIać się następuj ącemi względami: 
a) czy asada posilada charakter miejski przez spasób jej 'zabudawania, 
przyczem należy podać ilo.ść damów muro.wanych, drewnianych, piętro- 
wych, parterOowych, gęstość i porządek ich utrzymania; 
b) jaki jest stapień uprzemysławienia a,
>ady, to. jest ile pOosiada ona 
przedsiębiarstw przemysłOowych, zakładów rzemieślniczych, sklepów; 


c) jakie osada ma widOoki rozwajawe przez swe połażenie geograficz- 
ne z padaniem odległOości ad najbliższych miast i wykazem dróg komunika- 
cyjnych; 
d) ile pasiada ludnOości i w jakim składzie pod względem narodowaścio- 
\ wym i wyznaruowym z uwzględnieniem ewentualnego. rozszerzenia granic; 
e) czy osada będzie w mo.żności prawadzić samodzielną gaspodarkę 
miejską araz z jakich źródeł czerpać będzie głównie patrzebne na ten cel 
fundusze, w związku z tem, jaki udział w utrzymaniu prajektQwanega 
miasta panieść będzie musiał przemysł i handel i czy ze' względu na stan 
ich razwaju będą ane magły podołać przypadającym na nie ciężaram pa- 
datkawym. 
Przepisy powyższe, jak zresztą widać z nagłówka akólników, są jedy- 
nie instrukcją dla władz administracyjnych niższych instancyj przy przed- 
stawieniu asad, a zatem akólniki te nie wyczerpują wszystkich warunków, 
od których pQsiadania uzależnione jest nadanie as.i,edlu ustraju miejskiego.. 
W praktyce zaś istatnym warunkiem uzyskania ustraju miejskiego. 
jest finansowa .samawystarczalność asiedla. Wykaz farmalności, jakie nale- 
ży zachawać przy ubieganiu się a ustrój miejski, podany jest w przytocza- 
nych o.kólnikach 1). 
Nas.zem zdaniem, warunki, ad po.siadania których pawinno. być uzależ- 
nio.ne nadanie osiedlu ustraju miejskiego., pawinny być bardzo. wysokie, a pa- 
zatem pawinna być ano. paprzedzane pewnym etapem. Miałaby ta na celu 
przygOotawanie o.siedla da praw1adzenia gaspodarki kamunalnej w ramach 
ustro.ju mi,ejski,ega o.raz spełniania !Zaszczytnej rali agniska kultury. Ustrój 
miejs.ki nadać można o.siedlam sitnym gospadarcza i mającym widoki dal- 
szego. razwoju. . 
W tej akcji wychawania miag.ta pawinny wziąść udział zarówna czyn- 
niki państwawe, jak i o.koliczne gminy wiej skie wraz z powiatOowym związ- 
kiem kamunalnym, w abrębie którego. znajduje się dane o.siedle, a wresz- 
cie ludno.ść tego. asiedla i jej reprezentacje gminne. 
Jeśli chodzi o udział w
adz państwowyoh w przygo.to.waniu osiedla do 
nadania mu' następnie us.tro.ju miejskiego., to. przedewszystkiem, jeśli cho- 
dz,i Q województwa centralne i wschodnie, należało.by dane o.siedle wydzie- 
lić oz gminy zbiorowej i utworz.yć 'Z niego. samodzielną gminę wiej ską. 
W gminach bowiem zbio.rawych interesy i potrzeby osiedla nie mogą mieć 
i w praktyce nie mają należytego. zrozumienia w reprezentacjach gmin- 


1) Dyr, Strzelecki wop. cit. zapowiedzial om,ówienie przyczyn wyludniania się 
niektórych miast. 


1) Wyjaśnienia w tej sprawie opublikowane zostaly w Nr. 3 "Samorządu Miej- 
skiego" z 1930 r. str. 126.
		

/s0009_0001.djvu

			1132 


Stanis
aw :ę,udziński 


Nr. 21 


nych, gdzie ludność osiedla jest zazwyczaj majoryzowana na skutek liczeb- 
nej przewagi ludności wiejskiej z okolicznych wsi. Korzyści z utworzenia 
samodzielnej gminy wiejskiej byłyby dla osiedla bardzo duże. Przede- 
wszystkiem w osiedlu był,aby siedziba urzędu gminnego, co zapewniłoby 
I 
mieszkańcom dużą o.szezęd'llość i wygody w załatwianiu spraw publicznych, 
pozatem wszystkie do.chody, osiągane z ewentualnego majątku osiedla, 
jlaJk i z tytułu podatków, szłyby wyłącznie na zaspokojenie potrzeb osiedla, 
wreszcie mieszkańco.m zapewniDny byłby wyłączny udział i możność decy- 
dowania w sprawach osiedla, we własnym oczywiście zakresie działania 
gminy. 
Na obszarze :zaś województw południowych i zachodnich :naJeżałoby 
bardzo. często w tym samym celu przyłączyć do danego osiedla sąsiednie 
miejscowości, o ile oczywiście po.zwalałoby na to. połażenie geograJiczne 
oraz inne warunki, jak np. ciążenie gospo.darcze tych miej sco.wości do osie- 
dla, konieczność uwzględnienia planu regula,cyjnego i t. p. Tego rodzaju po- 
większenie o.s,iedla zapewniłoby mu możnoŚĆ rozwoju przez zwiększenie 
w pierwszym rzędzie możności finansowych. 
Jedno.cześnie z Po.wyżsrzemi zmianami natury administracyjnej nale- 
żałoby nadać osiedlu uprawnienia finansowe i policyjna - budo.wl
ne gmin 
miejskich 2). 
Zbyt szczupłe bowiem do.chody gmin wiej skich i konieczność dziele- 
nia się nimi z powiatowemi związkami komunalnemj, które wzamian za 
to zastępują gminy w wykonywaniu niektórych zadań np. w dziedzinie 
drogowej i in., nie pozwoliłyby osiedlu przygoto.wać ,się odpowiednio do 
otrzymania, ustroju miejskiego. Uzyskanie .natomiast nowych źródeł docho- 
dowych w ramach ustawy o tymezasowem uregulo.waniu finansó,,:, komunal- 
nych i zwiększenie już istniej ących umażliwi osiedlu odpo.wiedni rozwój. 
Uprawnienia policyjno - budawlane z art. 172 
 263 prawa budowla- 
nego, a zwłaszcza prawa przerzucenia na adjacentów ko.sztóW pierwg,zego 
urządzenia ulic, umożliwi osiedlu odpo.wiednie zabudowanie, upo.rządkowa- 
nie dróg miejskich i t. p. 
1;' 


, ' 
2) Powyższy tryb postępowania zai"tosowany byl przy tworzeniu miasta Trzebini. 
Rozporządzeniem mianowicie Ministra Spraw Wewnętrznych z dn, 8.2,1926 r, (Dz, U. 
Nr. 19 poz. 210) z gmin "Trzebinia Miasto" i "Trzebinia Wieś" została utworzona gmi- , 
na wiejska "Trzebinia", której następnie z dn. 30.7.1929 r. (Dz. U. Nr, 59 poz, 488) na- 
dame zostały uprawnienia finansowe miast, Wreszcie usta'\\ry.ą. z dn, 18.3,1931 r. (Dz. U. 
Nr. 39 paz, 304) zaliczona z.osta
a Trzebinia do miast, rządzących się ustawą z 1896 
'. 
\ 


Nr. 21 


Nadawanie i zn
zenie ustroju miejskiego, 


! 
1133 


. I W związ
 Z upra

niami fi
ansow

i gmin miejskich osiedl
 po- 
WIDna otrz
ac u
ra

me na targI maJe l Jannarki, co wpłynie w o.grom- 
nYI? sto.pmu na o.ZywIeme ruchu gospodarczego oraz zapewni gminie do- 
chOdy z tytułu opłat targo.wych. 
\;Vreszcie 
iedle powinno., stano

 siedzibę niektórych urzędów pań- 
stwow.ych, w pIerwszym rzędzIe POWlIł1len być otwarty urząd pacztowo -te- 
legraflC
ny, ut.w0rzony sąd pokoju, przeWiidziany wart. 189 _ 208 prawa 
o .ustroJu, S
do.,: ?owszechnych o.raz posterunek policji państwowej. Po- 
wmoo byc rowruez wydana koncesja na założenie w osiedlu apteki. 

ówn

ż władze kościeln.e właściwego. wyz.nania powinny wz.iąść udział 
w teJ. akcJI prze
 erygowallle parnfji z siedzibą w danem osiedlu. Jeśli 
Ch

I o w.yznall'le, t? decydować tu powinno wyznanie większości miesz- 
kancow oSIedla łączme z ludnością okolic o promieniu kilku kP o t , 
al. .. d ' u me row 
w z eznoscI
'. wIe!ko
ci ?arafji. Poza niewątpliwie do.niosłym wpływem 
moralnym kOSrclOła, Irstrueme W o.si'edlu świątyni ma wybitne znaczenie gos- 
p<>?
rcz
 ze względu na odpusty i nabożeństwa, na. które się zjeżdza lud- 
nosc .z Innych o.siedli, ?ardzo nawet oddalonych. Urząd parafjalny poza- 
te
 Jest urzędem publIcznym w zakresie prowadzenia ksiąg stanu cy- 
wIlnego. ' 
Udzi
ł ,oko.li
z
ych gmin wiejskich i po.wiatowego. związku komunal- 
nego. pOW1lifen mI
c charakter finansowo - gospodarczy, np w formie po.- 
moc
 przy. bud?':Ie szkoły powszechnej, świątyni, urządzenia dojazdu do 
StaCJI ko.leJ?weJ l. t. p. .P?
atow
 związek komunalny, a jeszcze w więk- 
Sr:ym StoP
lU 
my 
IeJskIe, zmntereso.wane są niewątpliwie w posiada- 
mu w s,:eJ. okoJlCY o.SIedJa, stanowiącego si,edzibę szeregu urzędów i maja- 
cego, dZlę
I swym urządzeniom, zaspakajać potrzeby gospodarcze i kult
- 
ralne okolIcy. 
. Mając z
tem w.szystkie wyżej wymienione uprawnienia o.raz ewentu- 

lllle zapewmon:ł- }?Omo.C innych związków komunalnych, osiedle, to jest 
Jego wła
za gmII
llJa, ora: mieszkańcy, powinno .ze swej strony zdobyć się 
na po,:azny wysIłe
, kto
Yby pozwolił na uzyskanie ustroju miejskiego. 
N8ida
Ie tego ustro.
u POWInno być uwarunkowane od tego, czy dane osied- 
le posIada następujące urządzenia w zakresie: 
,.a.) gos
odarki komunalnej - własną rzeźnię, odpowiadającą wyma- 
ga
lOm salllt
,rnym, odpo.wiednio urządzoną targo.wicę, oraz targowisko 
ZWIerzęce, gmlllny budynek, przeznaczony na siedzibę urzędu gminnego., 
b). regulacji - plan pomiarowy i regulacyjny, co łączy się z konie- 
cznoścIą posiadania choćby tylko zewnęb
znego. wyglądu miasta,
		

/s0010_0001.djvu

			1134 


Stamisław Rudziński 


Nr. 21 


. . t gm inn ą albo ochotniczą straż pożarną oraz od- 
c) bezpleczens wa - 
powiednią iloś
 studzien
 . ziałow 
zkołę powszechną, 
d) szkolmctwa - sledmlOod
 ą t ' e ludność w zdrDwą wodę, 
e) zdrDwotności - urządzema, zaDp
 rUJ ąc 
, od I ' ed nio budowane ulIce, . .. 
f) drog - ,pow ,. d . . d do najbliższeJ 
taCJI 
nikac"i - odpowIednIo urządzony oJaz.. . 
g) komu J . kacJ ' a kołowa :z iweml ,oSIedlamI. 
. . r e gul arna komum , . 
koleJoweJ D:mz ., .' ymienionych urząd'zen me wyczer- 
Oczywi
cie 
estaWlen: P
'?:
e; w każdym poszczególnym wypad- 
puje kwestJ l, ktorą rozpa rywac , 
ku w zależności od miejscDwych warunkDw. 


/ 


"1 
.' 


. 



 Dr. Klemens Łazarowicz. 


o P ł a t y s z P i t al n e. 


W myśl zasadniczej ustawy sanitarnej z dn. 19.VII.1919 r. piecza nad 
zapewnieniem chorym należytej opieki lekar.skiej i pomocy fachowej dla 
położnic należy do obowią.zków ciał samor.ządowych. Najważniejsz.ą sprn- 
wą w tej dz,iedzinie jest niewątpliwie e:apewnianie pomocy lekarskiej obłoż- 
nie chorym, których kuracja nie może być przeprDwadzona w domu. Sa- 
morządy nasze zrDzumiały dDniosłość tej sprawy i starają się w miarę sił 
swoich ten Dbowiąz,ek wypełnić. Z wyjątkiem bardzD nielicznych szpitali 
rządowych, wszystkie szpi,tale ooleżą do samDmądów. 
RozpDrządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 22.III.1928 r. (Dz. 
U. Nr. 38 p. 382) D zakładach le,cznic'zych dało ,ogólne wytyczne dla admi- 
nistralcji szpitalnej, w ramach jednak tegD rDzporząd:zenia mDżliwe są 
znaczne różnice pDmiędzy pQszczególnemi szpitalami i te różnice w rzeczy- 
wistości istniej ą. 
Ogólną zasadą jest, że szpitale nie mogą być zakładami dDchDdDwemi, 
opłaty więc szpi,talne, pDbi,erane od chDrych i s.tanowiące prawie jedyne 
źródłD dochodów dla szpitalla, pDwinny być tak Dbliozone, aby CD najwyżej 
pokryły rzeczywisty koszt utrzymania szpitala, przyczem w myśl wyżej 
cytowanego rozpDr
ądZ1enia do kosztów utrzymania szpitala nie mDgą być 
wIicz:ane prDcenty ani amol1ty,zacj,a kapitałów, wydanych na budowę szpi- 
tala i na inwestycje szpitalne. W ten sposób, jak widzimy, .samDrządy 
ustawowo są obarczone wydatkami na budowę szpitali i na inwestycje 
szpitalne i wydatki te muszą być całkDwicie pokr}"te z budżetu ,,ogólnego 
samDrządów. Określanie zaś opłat slipitalnych w takiej tylkD wysDkości, 
aby pokrywały ,one tylko faktyczn
 koszt utrzymania choregD w szpitalu, 
w rzeczywistDści daje prawie zawsze niedobór w budżecie .szpitalnym, 
który, rzecz prosta, musi być pokrywany z, ogólnegD budżetu samorządu. 
Takie obarczenie samorządów wydatkami na szpitale jest jednak cał- 
kowicie uzasadniDne, gdyż w ten sposób ogół ludności, płacącej podatki, 
przychodzi z pomocą ludziDm, którzy najbardzIej na tD zasługują ze stro- 
ny ogółu, ponieważ z powodu choroby nie tylko nie są zdolni do pracy za- 
robkowej, ale jeszcze są namżeni na nadprogramowe wydatki na koszty 
kuracji. Zresztą przywrócenie w jaknajpręds'zym cz,asie zdrowia ludziom
		

/s0011_0001.djvu

			1136 


Dr. Klemens Łazarowicz 


Nr. 21 


h l . W interesie O g ółu gdyż pO wyzdrowieniu ludzie ci sbją do 
c orym ezy '" od' pono- 
szeregów tych, którzy pracą swoją zWIększają bogactwo nar owe l 
sz ci żary na utrzymanie państwa i samorządu. . , . 
ą .Jznając jednak zasadę, że ludziom, dotkniętym me
z:zęsclem pod po- 
stacią choroby, należy się pomoc ze strony ogółu. lu
noscl, .abY :rsztat! 
pracy, prowadwne przez tych ludzi, nie uległy ZlliIa:ł-Ie, I?uslm y J ł:oc
e:- 
nie brać pod uwagę i tę okoliczność, aby ?
azywanle tej pomocy me y o 
zbyt uci żliwym ciężarem dla ogółu ludnoscI. ,. 
Osz:zędność, t. j. unikanie wydatków .zb
nych,. która pOW1
na o:
 
wi ą z yw ać zarówno gospodarkę prywatną, . Jak . l publIczną, t PO
lnna ęd y 
od . t l J . g d y ż kosz, y meoszcz - 
s ecjalnie pI"zestrzegana w gosp arce SZpI a:ne , . 

 J ' g ospodarki szpitalnej obciążają przedewszystklem ,samych C oo ho:y
h. , 
l , ,. wp ł yw ac na p nleSleme 
Zobaczmy teraz, jakie oko IcznOSCI mogą . . 
opłat <
d .
horych szpitalnych. '.' d 19 V 1920 
Przedewsizys:tkiem musimy tutaj wskazac na ustawę z n. t',' t- 
r o obowiązkowem ubezpieczeniu na wypadek choroby. A:t. 4
 eJd uS h a 
..; nakazuje szpitalom rządowym i samorządowym pobIeranIe o. c 0- 
Y h k . ch opłaty szpitalnej tylko w wysokości połowy rzeczywIstych 



tó;S


ymania chorego szpitalnego. Bardzo ni
li
zne t
lkO t Sam kt orza a '- 
t t . k . ak on po wmlen byc po ra ow- 
dy potraktowały ten 'artYku! us awy a , J . h Takie sa- 
' . k o odatkowame samorządu na rzecz kas choryc . 
ny, t. d J y ' J w a b Oud
ecie działu opieki przewidują odpowied . nie sumy na dopła- 
morzą ,h W' k " jednak samorza- 
t y szpitalowi za leczenie chorych kasowyc. Ię SZ ta ° , SC l ,. .szp ital
 
' ... d . . ia samowys rcza nOSCI , 
dów tego nie robI l, dąząc o OSlągmęc . Ni słu 
stara się pokryć ten niedobór prze
 zwiększone k oPłatY h od c:or ( 
c p 
 y ' wy e ka
 
,., a orządow na rzecz as c oryc 
=htes::, :=:;Żel
 :'sz;stkich sejmików po
atowych 

o:
t 
. ł 'uż i Ministerstwo Opi,eki Społecznej l w proJe 
Ie 
tyC
) u
na 
 J , 'dziano uchylenie tego uciążliwego obowIązku. Jak 
zaCJI tej us awy przeW1 o kasiach chorych przyczy- 
najpręd
ze usuni
cie tego 43 :
tYkUł
 u

;
ów szpitalnych i do obniż e- 
niłoby SIę ZIlJaczJ),le do uporz
 owam
 , że gdyby kasy chorych płaciły 
nia opłat szpitalnych. Nalezy za t uwa:z łk yc, . tą opła t ę to i wtedy jeszcze sa- 
. ' h chor y ch nawe ca OWI , 
szpltfłlom za .sWOJC . , t k gdyż do opłat .szpitalnych 
morządy wyświadczałyby 
obrOdz t IeJ s ':0 k=;
:;:iów wydanych na budowę 
nie są wliczane procenty I amor yzacJa , 
szpitala i na 1nwe
stycje. . ' . t .. oddział dla chorych zakaz- 
W każdym szpitalu publIcznym 18 meJe . . h 00- 
nych, do którego muszą być stosowane inne zasady, mz do pozostałyc 
dZ
ał;

y chorobach z,akaźnych źródłem, 
kąd szerzy się zar.aza, jest prze- 


I 


Nr. 21 



::'. Opłaty szpitalne, 


1137 


dewszystkiem sam chory zakia.źny. Izolować to źródło zarazy tak, aby za- 
razki, wydobywające się stale z takiego chor
go, nie mogły się dostawać 
do innych ludzi, to najskuteoz:ni'ejszy sposób tłumienia w zarodku zagraża- 
jącej ludności epidemji. Od
iał dla chorych mkaźnych spełnia rolę pogo- 
towia ratunkowego, które musi być zawsze gotowe do przy jęcia T chorego 
zakaźnego. Im prędzej chory zakq,źny będzie umieszczony w oddziale dla 
z,akaźnych, tern mniej się ludzi zarazi. Choroby Zlakaźne występują okre- 
sq,mL Jeżeli się pierwszych chorych odrazu zi,zoluje, epidemjq, ustaje. Jest 
tu zupełna analogja z klęską pożaI'ów: ogień stłumiony w zarodku, nie po- 
woduje groźnego poŻia,ru. Oddział zakaźny zazwyczaj bywa zapełniony 
przez okresy względnie kl'ótkie, przez większą część roku ma on sporo łó- 
żek wolnych, a może nawet ni,e mieć chorych wcale, tern ni
 mniej musi 
być stale gotowy na przyjęcie chorego zakaźnego. 
W tern, aby chory na chorobę zakaźną został umieszczony jak naj prę- 
dzej w szpit1a,lu, więcej jest zainteresowany ogół ludności, niż sam chory. 
To też ustawa z dn. 25.VII.1919 r. w pI'zedmi,ocie zwalczaniq, chorób zakaź- 
nych daje lekarzom sanitarnym nadzwyczajne uprawnienia: mogą oni 
umieścić takiego chorego w szpita.lu wbrew jego woli, szpital może prze- 
trzymać takiego chorego wbrew jego woli tak długo, dopóki jest on nosi- 
cielem zarazy i może szerzyć zarazę wśród otoczenia (chory zakaźny po 
wyzdrowieniu jest jeszcze jakiś czas nosicielem zarazy). 
Jasną jest rzeczą, że oddzila,ł zakaźny, który musi funkcjonowa.ć stale, 
chociażby miał chorych bardzo mało, albo nawet nie miał ich wcale, musi 
dawać z,awsze defi,cyt, opłaty, pobierane od chorych w normalnej wysokoś- 
ci, nie starczą nigdy rua pokrycie wydatków tego oddziału. Samorządy, ro- 
zumiejąc ważność izolacji chorych zla,kaźnych w szpitalu, pobierają zazwy- 
czaj od takich chorych opłaty znioŻione, niektóre nIe pobierają opłat wcale, 
co właściwie jest rzeczą najracjonla,lniejsz,ą, gdyż niema wtedy wypadków 
ukrywania chorych zakaźnych z obawy przed kosztami kuracji szpitalnej. 
Wobec tego, cośmy wyżej powiedzieli o roli oddziału zakaźngeo, zby- 
teczną byłoby rzeczą dowodzić, że niedobór oddziału z;akaźnego, względnie 
całkowity koszt utrzymania tego oddziału (o ile chorzy zakaźni są przyj- 
mowani bezpłatnie), powinien być pokryw.any Z funduszów ogólnych samo- 
rzą.du i uie powinien być brany w rachubę przy ustalaniu kosztów utrzy- 
mania szpitala ogólnego i ókreś1aniu wysokości opłat od chorych niezakaź- 
nych. W przeci,wnym razie byłoby to prz.erzuceuiem kosztów W11.lki z cho- 
robami zakaźnemi wyłącznie tylko 11a barki chorych. niez,akain:Vch, korzy- 
stających z kuracji szpitalnej. O ile mi wiadomo, tylko 
 województwIe 
warS'Z;awskiem została przeprowadzona 'zasada, i'eoudżet oddziału zakaz- 
n,ego układa się oodzie1nie od budżHu szpitarIa ogólnego. Zasadę tę nale-
		

/s0012_0001.djvu

			..., 


1138 


Dr. Klemens Łazarowicz 


. :' ,.
 
Nr.2i 


Nr. 21 


Opłaty szpitalne, 


1139 


żał.oby zastoS.ować w
ędzie, wydatkiem zaś na utrzymanie oddziału za- 
kaźnego należał.oby .obarczyć samorząd w.ojewódzki. 
Najwięk.szy niedobór w budżecie szpitalnym p.owstaje wtedy, gdy 
zbyt dużo łÓŻek srzpitalnych jest niezIajętych (o specjalnych warunkach 
oddziału zakaźnego mówili,śmy wyżej). Gdy frekwencja chorych w szpi- 
talu jest mała, dochody szpitala maleją, wydatki jednak zmniejszają się 
bardzo nieznacznie (mniejszy wydatek na artykuły spożywcze i lekarstwa, 
co stanowi tylko dr.obny ułamek ogólnych wydatków, które POZ.ostają bez 
zmiany bez względu na iloŚĆ zajętych łóżek). Samorządy powinny zwracać 
ooczną uwagę na frekwencję chorych w ich szpital
ch, badać przyczyny 
małej frekwencji i prz,yczyny te usuwać. Nie trzeba chyba tego dowod'Zić, 
że mała frekwencja chorych nie tylko zwięksiZa ogromnie niedQbór szpi- 
tala, który musi pokrywać samQrząd, ale jedn.ocześnie zmniejsza korzyść 
szpitala dla ludności. 
Przyczyny małej frekwencji mogą być rQzmaite, a więc: l-Q brak 
zaufania ludnośd do lekarza szpitalnego, 2-<> zła obsługa chorych z winy 
nieodpowiedniego personelu szpitalnego, 3-.0 wadliwe urządzenia szpitalne, 
wreszcie 4-<> zbyt wygórowane opłaty od chorych. 
W stosunku do potrzeb ludności mamy niewątpliwie łóżek szpital- 
nych za mało, szpitale więc nasze powinnyby być przepełniQne. Jeżeli 
jednak łóżka szpitalne nie są 
.ajęte, dowodzi to złego funkcjonowania 
szpitala. Trzeba wynaleźć przyczyny, które odstręczają ludn.ość od korzy- 
stania ze szpitala i przyczyny te co rychlej usunąć, chociażby to w po- 
szczególnych wypadkach wymagało nawet zwiększenia wydatków. Niedo- 
bór budżetu szpitalnego będzie znacznie mniejszy nawet przy zwięks
o- 
nyoch wydatkach, ale przy dużej frekwencji chorych, niż przy zmniejszo- 
nych wydatkach ale i przy mniejszej liczbie chorych. 
Z tego wypływa również bardzo ważny wniosek, że nieracj onalnie 
wprowadzone oszcy;ędności mogą dać wynik wręcz przeciwny i powięk- 
szyć niedobór budżetu .szpitalnego, jeżeli wywołają one zmniejszenie liczby 
chQrych w szpitalu. 
Opłaty od chorych W' .szpita1ach naszych bywają rQzmaitej wys.ok.ości: 
na oddziałach wewnętrznych wynoszą od 4 d'O 8 złotych dziennie (w nie- 
których szpitalach dochodzą IlIalwet d.o 10 - 11 złotych dziennie), na 
oddziałach chirurgicznych, zgQdnie z rozporządzeniem o zakładach leczni- 
czych mogą być jeszcze p.odniesione Q 20%. Biorąc pod uwagę niskie za- 
robki ludn.ości, zwłaszcza w .obecnym .okresie k
sowym, musimy d.ojść 
do wniosku, że .opłaty. te są m wysokie i że ludnQść nie jest w spW. Obserwowane .obecnie we wszystkich prawie szpita- 
lach zmniejszenie się ilości zajętych łóżek nale'ży tłomaczyć przedewszyst- 


kiem nieproporcjonaln.ością wys.okich opłat szpitalnych do niskich zarQb- 
ków ludności. W wysokich opłatach szpitalnych należy również szukać 
przyczyny zalegani1a w uiszczaniu opłat, co gospod'arkę .szpitalną stawia 
wprost w katastrofalne położ,enie, a samorządy naraża na .olbrzymie wy- 
datkj dla pokrywania niedoboru. 
. , ,Byłoby jed
k wielkim błędem, gdybyśmy zechcieli Z/astosować tutaj 
Jakls szablon, Jak naprz. zrównanie opłat we wszystkich szpitalach lub 
obniżenie istniejących obecnie opłat szpitalnych Q określony %. Szpitale 
poszczególne muslzą być traktowane indywidualnie i układanie budżetu 
szpitalnego .oraz ustalanie wysokości opłat musi być dostosowane do wa- 
runków i potrzeb danego szpitala. 
Na wysokość wydatków szpitalnych, a tern samem i na wysokość 
opłat szpitalnych, pobieranych od chorych, wpływa cały szereg czynników 
miejscowych, a więc ' 
1-0. Ceny artykułów spożywczych. Jak wiadomo ceny artykułów spo- 
żywczych w rozmaitych miejscowościach -są rozmaite. Stąd naprz. pro- 
sty wnios,ek, że zakłady lecznicz.e, prze.znaczone dla chorych chronicznych 
(naprz. chorzy umysłowi), przytułki dla starców i nieuleczalnych, roz- 
maitego rodzaju zakłady opiekuńcze, w których koszt żywienia pensjo
 
narzy stanowi stosunkowo znaczną pozycję w wydatk.ach (w szpit3Jlach 
koszt żywienia stanowi stosunkowo mniejszą pozycję), powinny być 
urządzane zdal'a od miast wielkich w miej,scowości.ach, gdzie artykuły 
spożywcze są tańsze. 
2-0. Charakter gmachu szpitalnego. Zależnie od rozplanowania gma- 
chów szpitalnych ilość potrzebnego opału i światła w stosunku do jednego 
łóżka będzie rozmaita, rozmaity będzie również wydatek na p.trzymanie 
porządku i na doroczne remonty. 
3-0. Ilość i jakQść personelu. Ilość niezbędnegQ personelu jest często 
zależna od rozkładu budynków szpita,lnych. Koszt utrzymania personelu 
za.1eży od wysokości płac służby w danej miejscowości, od tego czy per- 
sonel jest świecki czy zakonny, wreszcie od. kwalifikacyj wymaganych od 
personelu. Tutaj pamiętać należy, że jakość personelu ma duży wpływ na 
frekwencję chorych, która ma pierwszorzędne znaczenie dla budżetu 
szpitalnego. 
4-0. Liczba i jakQść chorych. Jasną jest rzeczą, że w szpitalu o więk- 
szej ilości łóżek koszty ogólne będą obciążały jedno łóżko mniejszym wy- 
datkiem, niż w szpitalu o małej ilości łóżek. Jakość chorych ma również 
znaczny wpływ na wydatki szpitalne. Jeżeli lekarz szpitalny nie cieszy 
się zaufaniem ludności, w szpitalu będzie więcej chQrych chronicznych, 
którzy wymagają mniej starannej opieki, wydatki więc na petsonel i na
		

/s0013_0001.djvu

			1140 


Dr. Klemens Łazarowicz 


Nr, 21 


środki lecznicze będą mniejsze, ale lei i ko.rzyść z takiego. szpit. la 
Ujit 
ludności będzie mniejsza, gdyż zadaniem szpitala jest niesienie pamo.cy 
przedewszystkiem w cho.ro.bach 
'o.stro. przebiegających i w cho.robach 
cięższy,ch. Jeżeli szpital cieszy się zaufaniem ludno.ści i ciężka cho.rzy 
stanowią znaczny odsetek cho.rych, wydatki taki

o. szpitala na pers.onel 
i na środki lecznicze będą większ,e. 

 5
a. Jakaść oddziałów. Najtaniej wypada utrzymanie cho.rych na od- 
działach wewnętrznych, natamiast na oddziałach specjalnych, a zwłaszcza 
na oddziałach chirurgicznych i pałażniczych ,. kaszt utrzymani'a. charega 
jest znacznie wYŻs.zy i często. przewyższa te 20%, a które po.dług rozpa- 
rządzenia może być padniesiana apłata w parównaniu z addziałem we- 
wnętrznym. Oprócz wydatków na materjały apatrunkawe, dachodzi tutaj 
kaszt utrzymania sal o.peracyjnyeh, narzędzi chirurgicznych, aparatów 
sterylizacyjnych i t
 d. Nie potrzeba jednak dowadzić, ja}:ie karzyści 
przynasi ludnaści dobrze pro.wadzany o.ddział chirurgiczny, ilu ludzio.m 
przywraca zdalnaść do. pracy i ilu ratuje życie. 
J: ;;, 
W gaspodarce szpitalnej zwłaszcza Po.winna być zwrócona uwaga na 
gaspo.darkę aszczędną, gdyż zmniejsza się w ten sPo.sób ciężary, o.bcią- 
żające ludzi, których spatkało. nieszczęście pod postacią cho.raby. Oszczęd- 
naści jednak nie pawinny utrudniać o.siągania przez szpital eelu, dla któ- 
;rega an istnieje, t. j. nieslienia skutecznej pamo.cy i mażliwie szybkiego. 
przywracania zdrawia ludziam cho.rym. Wskazać szpitalo.wi, jakie aszczęd- 
naści mógłby o.n parobić, aby jednacz.eśnie nie odbiła się ta ujemnie na 
działalnaści szpitala, mażna byłaby tylko. po. Q,okładnem zaznajamieniu 
się z działalnaścią danego. szpitaIa. Jednej miary, jednego. szablonu nie 
mażna sto.so.wać da wszystkich szpitali. Oszczędno.ści nieracjo.m;lne mo.- 
głybY zmniej;zyć frekwencję cho.rych, a to. najbardziej wpływ
 lm po- 
większenie niedabo.ru w budżecie szpitalnym. 
Jeżeli prz,yczyną małej'" fJ,;ek

ncji w slzpitalu jest wysokość o.płat 
szpitalnych, to. prasta kalkulacja handlo.wa mo.że wyka,zać, że zwiększona 
frek
encja c}1o.rych przy niżsIzych apłatach da w, rezultacie .
niejszy nie- 
dabór, niż utrzymanie wyso.kich o.płat przy małe] f tek:venc] l charych. 
.. Znawelizawanie :aort. 43 ustawy Q kasach cho.rych w tym duchu, aby 
cho.rzy kasowt wnosili całko.witą o.płatę szpita1ną, pakrywanie niedobar
 
oddziału zakaźnego. z' budżetu o.gólnego. samo.rządó"," (wyda
ek łen Po.WI- 
nien Yo.bciążać samo.rząd wojewódzki a do. czasu jego. powstania projekta- 
w';ny"'
ojewódzki fundusz wyrównalXczy), uSEnięcie przyczyn, .k
ó
e 'pa- 
woduja małą frekwencję cho.rych w danym szpitalu, ata na]pllme]sze 
sp . , rawy . któ ry cn załatwienie pomyślne maże U'zdrawi
 go.s ntv1 arkę sz , pital- 
, ;t t'" 1.... ..... .
.,. ....." "ł....,1f>J;;::.,#'"\ - 
'ł. '" 
na i um
żliwić obniżenie apłat I'\lzpitalnych. 

 T JJ....., , 


Nr. 21 


Opłaty szpitalne. 


1141 


Czy w danym szpitalu są wydatki zbędne, które mażna byłaby ska- 
sawać, czy mażna parobić jakieś oszczędności w wydatkach istniejących, ' 
mażna było.by arzec tylko. pa starannem zaznajomieniu s,ię z działailnaścią 
szpitala i z jego. gaspodarką. 
Ujemny wpływ na sprawę narmo.wania stawek szpitalnych niewątpli- 
wie ma akaliczność, że liczne gminy nie zwracają kasztów leczenia nieza- 
możnych cho.rych w szpitalach przedewszystkiem większych miast, dakąrl 
napływ z pro.wincji jest znaczniejszy. Muszą więc te szpitale odpo.wiednia 
kalkulawać swaje ko.Sizta poprostu żeby móc istnieć i pełnić swo.je zadania. 
Przez równamierne o.bciążenie gmin wydatkami na apiekę spo.łeezną i na 

oszta leczenia (zwłaszcza jeżeli cho.dzi o. ko.szta l
zęv.ia umysło.wo. cho.- 
rych) , jak zmierza da tego. no.wy prajekt ustawy o. pakrywaniu kasz- 
tów leczenia i o.pieki społecznej, niewątpliwie stwo.rzymy lepsze warunki 
da racjo.nalnego. postawienira sprawy apłat szpitalnych. Znakamicie może 
się przyczynić da tego. nadto. prajektowany padatek abywatelski, jeżeli 
j ego. wpływy zużytkawane będą przez gminy na pakrywanie kosztów 
leczenia ich niezamożnych miesz
ców. ' 
O teJll wszystkiem nie należy zapaminać przy rozw
aniu kwestji 
podniesionej tu i awdzie koniecznośei obniżeni:a ppłat w szpitalach ka- 
munalnyeh. 
Samorządawa Kamisja Zdro.wia Publicznego, pawołana do życia przez 
Związek Miast i Związek Po.wil1l,tów apracowuje podręcznik a szpitalach, 
w którym .wmlOrządy znajdą wskazówki, jak należy prawadzić gaspodar- 
kę szpitalną. Sekcja szpitalna tej Komisji może w PQ
zczególnych wy- 
padka£P udzieIać wsl},.ą.
Ó>\,
 w s.p:rnwach gospadarki szpitalnej. 


.
		

/s0014_0001.djvu

			to 


Ze Związku Miast Polskich. 


WIADOMOśCI KRONIKARSKIE Z żYCIA MIAST. 


W Nr. 15 "Samorządu Miejskiego" z 1930 r. zwróciliśmy się do Zarządów 
miast o nadsylanie krótkich wiadomości z życia miast, dzialalności przedsiębiorstw 
miejskich, instytucyj opiekuńczych, szkolnictwa i t. p. Kom'unikat ten powtórzyliśmy 
w szeregu dalszych numerów "Samorządu Miejskiego".! I 
Sprawa ta dotyczy zwłaszcza miast średnich i mniejszych, które nie wydają 
perjodycznych danych statystycznych, ani też dzienników Zarządu miasta. 
Zadaniem kroniki naszego pisma, a zwlaszcza dzialu II-go "z życia miast", 
jest podawanie krótkich faktycznych wiadomości z poszczególnych dziedzin działal- 
ności miast, interesujących szerszy ogól miast i dających pewien materjal porów- 
nawczy dla miast tego samego typu. 
Wprawdzie szereg miast nadsyla Związkowi Mi
st odpisy protokółów posiedzeń 
magistratów i rad miejskich, jednak w protokólach tych przeważnie brak danych 
c bieżącej dzialalności przedsiębiorstw, akcji miast w zakresie szkolnictwa, opieki 
spolecznej, zdrowotności publicznej i t. d. 
Perjodyczne nadsylanie nam materjalu kronikarskiego celem zamieszczania na 
lamach naszego pisma, posiada również znaczenie dla miast, które wiadoll\ości te 
będą przesylać; gdyż materjal ten będzie utrwalony w rocznikach "Samorządu Miej- 
skiego" i posłużyć może następnie tym miastom dla celów porównawczych z później- 
szemi okresami dzialalności miasta. 


.
 


GOSPODARKA MIAST W śWIETLE LICZB. 


Prosimy Zarządy miast, do których w swoim czasie zwracaliśmy się o nadesla- 
nie artykulów o gospodarce miejskiej, a które artykułów tych jeszcze nie nadeslaly, 
o śpieszniejsze zalatwienie tej sprawy. 
Również zwracamy się do Zarządów tych miast, które pragnęłyby zamieścić 
w tej rubryce opis gospodarki miejskiej, o nadesianie nam odpowiednich referatów, 
według wzoru artykulów, które w tym dziale zamieszczamy. 
Jednolite opracowanie referatów da możność porównania stanu miast jednakowej 
wielkości w różnych dzielnicach Polski, zakresu ich gospodarki, stanu majątkowego 
i t. p. i da faktyczny materjal porównawczy do opracowania wniosków i zamierzeń 
w kierunku uzdrowienia gospodarki miejskiej i poprawy ich stanu. 
, 


Nr 21 


Ze Związku Miast Polskich 


1143 


1>RZEBIEG PRZEJMOWANIA OD ZWI4.ZKóW KOMUNALNYCH 
EGZEIfUCJI ADMINISTRACYJNEJ. 


Niezależnie od dotychczasowej akcji w sprawie przejmowania należ- 
ności publiczno - prawnych, Związek Miast mmierza wspólnie ze Związ- 
kiem Powiatów i Związkiem Gmin Wiejskich prowadzić daooą akcję, a to 
przynajmniej celem usunięcia, względnie łagodzenia, ujemnych dla związ- 
ków komunalnych następstw przejęcia przez urzędy skarbowe egzekucji 
należności komunalnych. 
W związku z tern prosimy Zarządy miast o nadsyłanie nam sw,ych 
spostrzeżeń w tej sprawie, a przedewszystkiem o powiadomienie nas, jak 
w praktyce przedstawiają się te sprawy, które poruszyliśmy w piśmie do 
Pana Ministra Skarbu, opublikowanem na str. 930 - 934 w Nr. 16/17 
"Samorządu Miejskiego" z 1.IX. b. r. 
Pozatern pr'Osimy o powiadomienie: 
1) ilu egzekutorów posiadał'O miasto dotychczas i ilu z nich wstało 
przejętych przez władze skarbowe; 
2) czy urzędy skarbowe nadają już bieg komunalnym wnioskom egze- 
kucyjnym, jak postępują względnie zamierzają postępować urzędy skarbo- 
we w razie zbiegu kilku tytułów wykonawczych różnych wierz.ycieli i jaki 
jest dla miast wynik 
ych egzekucyj; 
3) czy mia.....to inkasuje swoje należności przez inkasentów (p'Oborców), 
w jaki sposób ich wynagradza, jakie są wyniki inkasa, oraz czy w związku 
z przejęciem egzekucji przez władze skarbowe dało się zauważyć zwiększe- 
nie wpływów do kas miejskich przez dobrowolne uiszczanie należn'Ości przez 
płatników miejskich; 
4) w jakim stopniu mias
 jest 'Obciążone z tytułu wykonywania róż- 
nych czynności, związanych zarówno z przejmowaniem, jak i prowadzeniem 
egzekucji administracyjnej przez władze skarbowe, t. zn. ile 'Osób persone- 
lu jest zajętych poszczególne mi czynnościami, przez jaki czas i jakie 'i;o plO- 
ciąga za sobą wydatki. 
Zwracamy uwagę, że w interesie miast leży spieszne udzielenie nam 
p
trzebnych wiad'Omości. 


W SPRAWIE OPŁAT NA RZECZ FUNDUSZU POMOCY BEZROBOTNYM. 
I 


Nawiązując do notatki, opublikowanej w Nr. 16/17 "Samorządu Miejskiego" 
str. 925, biuro Związku zwraca się do zarządów miast o nadsylanie swych uwag 
i spostrzeżeń, dotyczących poboru i kontroli opiat na rzecz Funduszu Pomocy 
Bezrobotnym. 


.
		

/s0015_0001.djvu

			Nr, 21 


Ze...związku Miast Polskich 


1145 


1144 


Ze Związku Miast Polskich 


" 


Nr, 21 


I 
Z KO.t\IIS,JI TECHNICZNO-EKONOMICZNEJ PRZY ZWI
ZKU MIAST POLSKICH. 


szych dniach listopada b. r., jednak już obecnie miasta mogą się zwracać do Związku 
Mias
 w spra.wach, wchodząuch w zakres dzialania Komisji, podany w Nr. 8 ..Sa- 
mDrządu Miejskiego" z 15.IV b. r. 
tr. 486. 


W dniu U.X. b. r. odbylo się w biurze Zwiazku Miast zebranie czlonków - rze- 
czoznawców stalej Komisji Techniczno - Ekonomicznej przy Związku Miast. której 
zadaniem jest udzielanie miastom fachowej pomocy w sprawach, związanych z za- 
kladaniem i prowadzeniem ich urządzeń i przedsiębiorstw. 
W posiedzeniu wzięlo udzial 13-u czlonków - rzeczoznawców. reprezentujących 
wiedzę techniczną w zakresie elektryfikacji, gazyfikacji, tramwai. budowy rzeźni 
i budownictwa sanitarnego i szkolnego, budowy dróg i mostów oraz pożarnictwa, 
Większość tych osób. stanowili profesorowie politechnik. Pozatem w posiedzeniu wzięli 
udzial przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Skarbu, Przemysłu i Han- 
dlu (Wydzial Elektryczny), Polskiego Banku Komunalnego, tudzież pp.: Strzelecki, 
b. dyrektor Departamentu Samorządu w Min. Spraw Wewn. i dyr. Wohl, b. referent 
spraw przedsiębiorstw komunalnych w Min. Spraw Wewnętrznych. 
Prezydjum posiedzenia stanowili pp.: prezydent inż. Z. Slomiński. lawnik m. st. 
Warszawy, inż. M.!Koerner, dyrektor wodociągów i kanalizacji m. st. Warszawy 
inż. WI. Rabczewski. 
Posiedzenie miało na celu bliższe omówienie metod i programu prac Komisji 
Techniczno - Ekonomicznej, która sprawy, dotyczące poszczególnych miast rozpatry- 
wać będzie z reguly w składzie tylko 3-ch osób, mianowicie przewodniczącego wy- 
znaczonego przez Zarząd Związku Miast, dyrektora Związku i technicznego czlonka- 
rzeczoznawcy tej specjalności, której sprawa dotyczy. 
Na posiedzeniu zostala poruszona i omówiona sprawa stopniowego poddawania 
rozpatrzeniu przez Komisję Techniczno - Ekonom. na życzenie miast projektów no- 
wych inwestycyj miejskich. które miały by być realizowane z chwilą otrzymania 
przez miasta odpowiednich środków. Praca ta mialaby iść w kierunku ustalenia 
celowości zamierzonych inwestycyj, stopnia ich pilności, prawidlowości technicznego 
opracowania tudzież oceny strony ekonomicznej calego zagadnienia z uwzględnieniem 
caloksztaltu gospodarki i stanu finansowego miasta. 
Podkreślono potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi miast na wartość p.rawidlo- 
wego sporządzania projektów i kosztorysów i konieczność powierzania odnośnych 
prac osobom dostatecznie fachowo przygotowanym i objektywnym. 
Pozatem poruszono sprawę przeprowadzenia gruntownej inspekcji tych przed- 
siębiorstw miejskich, których dochody nie wystarczają na pokrycie splaty kapitalu 
i procentów od pożyczek, zaciągniętych na ich założenie. Praca ta miałaby na celu 
szukanie sposobów wyjścia dla miast z ciężkiej sytuacji, jaką m. in. wytwarza pro- 
wadzenie takich przedsiębiorstw, a to przedewszystkiem przez usprawnianie ich 
i zwiększanie rentowności. I 
Wreszcie omawiano sprawy, związane z wewnętrzną organizacją Komisji Tech. 
niczno - Ekonomicznej, a w szczególności zajmowano się dokladnem ustaleniem obo- 
wiązków czlonków - rzeczoznawców. 
Ustalono, że Komisja Techniczno - Ekonomiczna ma charakter wylącznie facho- 
wego ,opinjodawnego.eiała i ż-e przeto smtta Komisja nie będzit! się zajm
wala ani 
sporządzaniem projektów dla miast, ani nawet przeprowadzaniem na miejscu in- 
s,pekcyj ich przedsiębiorstw; prace te nadal miałyby być wykonywane na zlece- 
nia miast przez poszczególnych wo1nopraktykujących inżynierów - f,acoowców i biura 
techniczne. "Prace te mialyby podlegać tylko rozpatrzeniu i opinji Komisji. 
Prace, związane z ustłl1eniem organizacji Komisji, będą zakończone w pierw- 


W SPRAWIE EGZEKUCJI GRZYWIEN S
DOWYCH. 


Ministt'rstwo Sprawiedliwości. odpowiadając na pismo Związku Miast z dn. 2.9. 
p. r. L dz. 3778, w piśmie z dn. 22.10 b. r. I. dz. I. U. 6471/32 wyjaśnilo, co następuje: 
"Ministerstwo Sprawiedliwości jest zdania, iż egzekucja przez organa gminne na- 
leżności, orzeczonych w sądowem postępowaniu karnem. zostala zawieszona w myśl 
art. 2 i 6 ustawy z dnia 10 marca 1932 roku (Dz. Ust. Nr. 32. poz. 328), lecz nie wszę- 
dzie w tym samym czasie. stosownie do 
 128 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 
25 czerwca 1932 roku (Dz. Ust. Nr. 62. poz. 580). W myśl powyiszego przepisu dopie- 
ro od dnia 1 października r. b. nowy stan prawny w tej dziedzinie obowiązuje na calym 
obszarze Rzeczypospolitej. 
Zarazem zostają wydane zarządzenia w celu usunięcia w praktyce wątpliwości 
w poruszonej sprawie". 


... 


W _SPBA1YIE RYCZAŁTOWEGO WYNAGRODZENIA PRACOWNIKóW 
KOMUNALNYCH. 


Odpowiadając na pismo Związku Miast z dn. 6.8 b. r. (ob. "Samorząd Miejski" 
Nr. 18, str. 988) Ministerstwo Spraw Wewnętrznych pismem z dn. 4.10 b. r. l. dz. SG. 
83/36 powiadomilo Związek Miast, ..że zdaniem Ministerstwa uposażenie pracowników 
komunalnych, zatrudnionych na stanowiskach niższych mniej stalych może nie być 
oparte na grupach i szczeblach systemu plac urzędników państwowych, przewidzianego 
w rozporządzeniu z dn. 30.12.1924 r. (Dz. U. Nr. 118, poz. 1073). Slusznem jest też stel- 
nowisko Biura Samorządowego w Poznaniu, które uważa, że uposażenie zryczaltowane 
winni otrzymywać pracownicy częściowo tylko zatrudnieni w danym związku komunal, 
nym, traktujący takie zajęcie jako zajęcie poboczne, otrzymujące uposażenie niższe. 
aniżeli najniższa grupa uposażeniowa, wreszcie praktykanci i otrzymujący uposażenie 
za pewną wykonaną pracę. Natomiast nie potrzebuje być z reguly ryczałtowane upo- 
sażenie pracowników otrzymujących część uposażenia w naturze, świadczenia bowiem 
zawsze można przeliczyć w myśl 
 18 rozporządzenia z dn. 30.12.1924 r. Rzecz prosta. 
że zasadniczo uposażenie pracowników komunalnych winno być obliczane w myśl prze- 
pisów cytowanego wyżej rozporządzenia, a jedynie tylko w wyjątkowych wypadkach 
mogą być zatrudnieni pracownicy platni ryczałtowo. 
W związku z obniżkami uposażenia pracowników kom'unalnych dodać tu należy, 
że wszelkie obniżki w uposażeniu oparte na przepisach rozporządzenia z dn. 30.12.1924 
roku winny być również stosowane i do uposażenia wypłacanego ryczałtem. niema bo- 
wiem żadnej racji, aby ci pracownicy komunalni byli uprzywilejowani w stosunku do 
pracowników otrzymujących uposażenie oparte na trwalych podstawach rozporządze- 
nia. Obniżając jednak uposażenie ich. należy zawsze stosować przepisy rozporządzenia 
z dn. 16.3.1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. Nr. 35, poz. 323). 
Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby w umowach slużbowych zaznaczone zostalo, 
że wszelkie zmiany uposażenia pracowników etatowych będą. automatycznie stosowane 
i do pracowników pobierających uposażenia ryczałtowe. wówczas też może nie być sto- 
sowany trzymiesięczny okres wypowiedzenia.
		

/s0016_0001.djvu

			1146 


Ze Związku Miast Polskich 


Nr. 21 


Nr. 21 


Ze Związku Miast Polskich 


1147 


PROTOKóŁ POSIEDZENIA ZARZ
DU ZWl
ZKU MIAST POLSKICH 
Z DN. 11.10.1932 R. 


'\ 
wając obecnych do uczczenia przez powstanie ś. p. dr. sen. Ryszarda Blędowskiego, 
wiceprezydenta m. st. Warszawy, zmarłego w Berlinie w drodze powrotnej z Między- 
narodowego Kongresu Miast w Londynie. Przemówienie przewodniczącego, w którem 
podane zostały zaslugi Zmarłego dla samorządu miejskiego, zebrani wysluchali stojąc. 
Następnie przewodniczący odczytał porządek obrad rozeslany pp. czlonkom Za- 
rządu przy zaproszeniach na posiedzenie. 
1. Przyjęcie protokólu, posiedzenia Zarządu z dnia 22.3 r. b. 
2. Sprawozdanie z dzialałności Związku od 10.3 r. b. do dnia 1.10 r. b. 
3. Sprawozdanie kasowo - rachunkowe Komisji Rewizyjnej za rok budżetowy 
1931/32. . 
4. Wybory uzupełniające do Prezydjum Zarządu Związku. 
5. Wybory uzupełniające do Komitetu Wykonawczego Związku. 
6. Sprawa zwolania Ogólnego Zebrania Związku (Zjazdu Miast). 
7. Wybory kandydatów na czlonków i zastępców Państwowej Rady Samorządowej. 
8. Wybór jednego czlonka i jednego zastępcy do Paftstwowej Rady Kolejowej. 
9. Wolne wnioski. 
Po przyjęciu proponowanego porządku obrad przystąpiono do rozpatrywania 
poszczególnych jego punktów. 
1. Protokół posiedzenia Zarządu z dn. 22.3 r. b., opublikowąJlY w Nr. 8 "Samo- 
rządu Miejskiego" str. 475 - 490, przyjęto bez odczytywania. 
2. Dyr. Porowski zlożyl sprawozdanie z dzialalności Zwią
ku od dn. 24.6 b. r. 
do dn. 1.10 b. 1'.1), wyjaśniając jednocześnie, że sprawozdanie od dn. 10.3 r. b. do 
dn. 24.6 b. r. opublikowane bylo w "Samorządzie Miejskim" Nr. 14 str. 854 _ 860. 
W dyskusji, jaka się nad tem sprawozdaniem wywiązała brali udział pp.: Zie- 
mięcki, Zawadz.ki, Slomiński, Włodek, Duch, liski, Porowski, Koerner, R
palski, Dro- 
janowski i Polski. 
W wyniku tej dyskusji uchwalono: 
a) przyjąć sprawozdanie do wiadomości, 
b) przyjąć do wiadomości oświadczenie dyr. Porowskiego, że Związek Miast 
Polskich, Związek Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej i Związek Gmin Wiejskich 
powolują do życia Komisję Porozumiewawczą w celu uzgadniania stanowisk central- 
nych zrzeszeń samorządowych w sprawach, dotyczących calego samorządu terytorjal- 
nego i wspólnego następnie występowania do władz państwowych, 
c) delegować do tej komisji pp.: inż. Z. Slomińskiego, dr. K. Ducha i dyr. 
M. Porowskiego, 
d) pozostawić Prezesowi Związku zalatwienie we własnym zakł"esie dzialania 
sprawy utrzymania przez biuro Związku kontaktu z Komisją Porozumiewawczą, wy_ 
lonioną przez samorządy gospodarcze, 
e) zlecić biuru kontynuowanie zabiegów w kierunku uwzględnienia w projekto- 
wanych przez Rząd rozporządzeniach postulatów Związku Miast, 
f) wezwać biuro do przedstawienia na następnem posiedzeniu Zarządu szczegó- 
lowego sprawozdania o przebiegu na terenie miast akcji egzekucyjnej w związku 
z przejęciem egzekucji danin komunalnych i innych należności publiczno - prawnych 
przez urzędy skarbowe, 
g) w związku z pogloskami o zamiarze przejęcia od miast wymiaru i poboru 


Zgodnie z wyrażonym w piśmie Związku Miast poglądem, istotnie stosunki sluż- 
bowe urzędników komunalnych na terenie województw poznańskiego i pomorskiego 
opierają się na ustawie z dn. 30.7.1899 r. i na rozporządzeniu z dn. 30.12.1924 roku. 
W zwil;lzku z tem nic nie stoi na przeszkodzie, aby stanowiska objęte statutem etatu 
stanowisk slużbowych zajmowali pracownicy komunalni, niepodlegający przepisom usta- 
wy z dn. 30.7.1899 r. Urzędnikiem bowiem komunalnym o charakterze publiczno-praw- 
nym, będzie pracownik, który otrzyma przewidziany w łi 1 tejże ustawy akt nomina- 
cyjny. Jednakże pracownik komunalny kontraktowy, o ile nie otrzymuje uposażenia 
ryczałtowego, o c;em byla mowa w pierwszym ustępie niniejszego pisma, winien mieć 
obliczone uposażenie ściśle wedlug przepisów rozporządzenia z dn. 30.12.1924 r., we- 
dlug grupy i szczebla, do którego zostal zaszeregowany zgodnie ze statutem etatu sta- 
nowisk slużbowych, uchwalonego w myśl łi 20 rozporządzenia wraz z wszystkiemi prze- 
widzianemi w tem rozporządzeniu dodatkami:' 


Obecni czlonkowie Zarządu pp.: 1) inż. Slomiński Zygmunt - prezes Związku, 
prezydent m. st. Warszawy, 2) Beyer Kazimierz - prezes Rady Miejskiej m. Byd- 
goszczy, 3) Bień Aleksy, posel - b. radny m. Sosnowca, 4) Borzęcki Marjan _ 
wiceprezydent m. st. Warszawy, 5) Chowaniec Waclaw, lIosel - burmistrz m. Staw 
nislawowa, 6) dr. Dalbol' Wladyslaw - dyrektor Biura Samorządowego dla WiEłko- 
polski i Pomorza, 7) Dodacki Jerzy - burmistrz m. Łęczycy, 8) Drojanowski Wa- 
claw - prezydent m. st. Lwowa. 9) Dubiel Paweł - burmistrz m. Królewskiej Hutv, 
10) dr. Duch Kazimierz, poseł - wiceprezydent m. st. Krakowa, 11) dr. Gross 
Adolf - radny m. st. Krakow;a, 12) dr. liski Konrad - lawnik m. st. Warsz.awy, 
13) Joel Eljasz - ławnik m. Łodzi, 14) Kamski Stanislaw - burmistrz m. Pucka, 
15) inż. Koerner Mojżesz - ławnik m. st. Warszawy, 16) Kossobudzki Czeslaw - 
lawnik m. Wlocławka, 17) dr. Krogulski Roman - burmistrz m. Rzeszowa, 18) inż. 
Michael Artur - b. prezydent m. Będzina, 19) Pachnowski Stefan - prezydent 
m. Wlocławka, 20) Polski Jan - burmistrz m. środy, 21) RapaIski Stanislaw - 
wiceprezydent m. Lodzi, 22) Reiner Maksymiljan - zastępca burmistrza m. Otwocka. 
23) Szpotański Tadeusz - wiceprezydent m. st. Warszawy, 24) ks. dr. prof: Szydel- 
ski Stefan, posel - radny st. m. Lwowa, 25) ślaski Władysław - wiceprezes Rady 
Miejskiej m. Siedlec. 26) świercz Jan - burmistrz m. Zgierza, 27) Uziemblo Wla- 
dyslaw - b. wiceprezydent m. Radomia, 28) Włodek Józef - prezydent m. Grudzią- 
dza, 29) dr. Zawadzki Józef - radny m. st. Warsz.awy i 30) Ziemięcki Bronisław - 
prezydent m. Łodzi, 
oraz pp.: 1) Porowski Marceli - dyrektor Związku Miast i 2) Zbrożyna Ste- 
fan - kierownik dzialu biura Związku. 
Usprawiedliwili swoją nieobecność pp.; 1) Barciszewski Leon - prezydent m. 
Gniezna, 2) dr. prof. Chlamtacz Marceli - radny m. st. Lwowa, 3) Łaszkiewicz 
Kazimierz - radny m. Grodna, 4) dr. Maleszewski Wiktor - prezydent m. Wilna, 
5) Ratajski Cyryl - prezydent m. Poznania, 6) Szczyrek Jan - radny m. st. Lwowa 
i 7) Szkudlarz Stanisław - wiceprezydent m. Katowic. 
Protokól prowadzil p. Stanislaw Rudziński - referent biura Związku. 
Posiedzenie otworzylogodz. 11 m. 15 w sali portretowej Magistratu m. st. 
Warszawy prezes Związku, inż. Z. Slomiński, przed przystąpieniem do obrad wzy- 


1) ob, załącznik.
		

/s0017_0001.djvu

			1148 


Ze Związku Miast Polskich 


Nr. 21 


Nr. 21 


Ze Związku Miast Polskich 


1149 


I 
podatku od nieruchomości i od lokali, które to pogloski wywolują duży niepokój 
w zarządach miast, przekazać tę sprawę Komisji Finansowej, 
h) przekazać Komisji Finansowej sprawę ewentualnego zniesienia niektórych 
specjalnych opłat na fundusz pomocy bezrobotnym i przeznaczenia na ten cel części 
wplywów z zaprojektowanego powszechnego obywatelskiego podatku komunalnego. 
Następnie na wniosek przewodniczącego postanowiono: 
a) wyrazić biuru podziękowanie za opracowanie i wydanie pozytecznej i aktu- 
ałnej broszury p. t. "Obowiązkowe zadania i czynności gmin", która zostala zalecona 
przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych do użytku wladz państwowych i komunal- 
nych i która stanowi doskonaly podręcznik 'dla gmin, ulatwiając im orjentowal)je się 
w ich licznych i różnorodnych obowiązkach, 
b) rozeslać bezplatnie powyższą broszurę czlonkom Zarządu, nie będącym pre- 
zydentami względnie burmistrzami, 
c) polecić biuru roz!Jowszechnienie wiadomości o ukazaniu się w druku dosko- 
nale opracowanego przez p. St. Rapaiskiego, wiceprezydenta m. Łodzi, sprawozdania 
z Międzynarodowego Kongresu Miast w Londynie. 
3. Dyr.. Porowski odęzytal sprawozdanie Komisji Rewizyjnej Związku Miast 
Polskich. - 
Komisja Rewizyjna Związku Miast Polskich sprawdzila w dniu 5 października 
1932 roku księgi i dowody kasowo - rachunkowe Związk'u z roku 1931/32 i stwier- 
dzila, że zapi&y w księgach są prawidluw
 i zgodne z dowodami. f ' 
Ponadto Komisja Rewizyjna zbadala bilans za rok 1931/32, zamykający się 
w aktywach i pasywach sumą zl. 412.095,34 j stwierdzila, że pozycje bilansu zgodne 
są z zamknięciem rachunków księgi glównej. 
Na tej podstawie Komisja Rewizyjna wnosi o udzielenie Zarządowi Związku 
Miast Polskich absolutorjum za r. 1931/32. 
W bilansie pozycja "zaleglości budżetowe wątpliwe" na zł. 25.987,91, zdaniem 
Komisji Rewizyjnej, powinna być spisana na straty. jako calkowicie nierealna, wobec 
czego i nadwyżka budżetowa pQwinna być o tę sumę zmniejszona. 
Warszawa, dn. 5.10.1932 r. 
(-) Józef Zadora-Szwejcer. (-) Ludwik śniady. 


.. 


ne Zebranie Związku (Zjazd Miast). W wyniku tej ankiety okazalo się, że tylko 90 
miast uważa za celowe zwołanie Zjazdu w najbliższym, przewidzianym statutowo, 
terminie. Zważywszy zatem, że tylko nieznaczna liczba miast wypowiedziala się za 
zwolaniem Zjazdu i że oczekiwać należy w ciągu bieżącej sesji budżetowej uchwalenia 
t. zw. malej ustawy samorządowej, postanowiono na wniosek przewodniczącego zwo- 
lanie Ogólnego Zebrania odroczyć. 
7. W związku ze zmianą statutu Państwowej Rady Samorządowej oraz z pismem 
Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zapraszającem do przedstawienia kandydatów na 
czlonków Państwowej Rady Samorządowej oraz ich zastępców, wywiązala się dy- 
skusja, w której braJi udzial pp. Borzęcki, Duch, RapaIski, Ziemięcki, Slomiński 
i Porowski. 
W wyniku tej dyskusji postanowiono przedl)tawić Ministerstwu Spraw We- 
wnętrznych, następujących kandydatów: 
a) na członków P. R. S.: 
1) Barciszewski Leon - prezydent m. Gniezna, prezes Kola Miast Wielkopolski. 
2) Borzęcki Marjan, adwokat - wiceprezydent m . st. Warszawy. 
3) Drojanowski Waclaw - prezydent m. st. Lwowa, wiceprezes Zarządu Związ- 
ku Miast Polskich. Drezes Związku Miast MalopolsJdch. 
4) Koerner Mojżesz inż. - ławnik m. st. Warszawy. 
5) Pachnowski Stefan - prezydent m. Wloclawka. 
6) Porowski Marceli - dyrektor Związku Miast Polskich. 
7) Ratajsld Cyryl - prezydent m. Poznania, wiceprezes Zarządu Związku Miast 
Polskich. 
8) Reiner Maksymiljan - zastępca burmistrza m. Otwocka. 
9) Słomińsld Zygmunt inż. - prezydent m. st. Warszawy. prezes Związku 
Miast Polskich. 
10) Wlodek Józef - prezydent m. Grudziądza. prezes Kola Miast Pomorskich. 
11) Zawadzld Józef dr. - radny m. st. Warszawy. 
12) Ziemięcki Bronislaw - prezydent m. Łodzi, wiceprezes Zarządu Związku 
Miast Polskich. I 


Powyższe sprawozdania łącznie ze s,rawozdamem dyr. Porowskiego z 
ykona- 
nia budżetu za rok 1931/32 podpisanym przez Komisję Rewizyjną bez żadnych uwag 
Zarząd, dzialając na prawach Rady Nadzorczej, przyjąl - zgodnie z !3 48 nowego 
statutu Zwi
zku - do zatwierdzającej wiadomości. . 
.. 4. Na opróżnione wsk'utek ustąpienia pp. inż. K. Rollego i J. Folejewskiego sta- 
nowiska wiceprezesów Zarządu Związku wybrano na wni1łsek przewodniczącego pp.: 
Bronislawa Ziemięckiego, prezydenta m. Łodzi iWaclawa Drojanowskiego, prezyden- 
ta m. st. Lwowa, prezesa Związku Miast Malopolskich. Jednocześnie upoważniono 
Prezesa Związku do podziękowania p. sędziemu Folejewskiemu za jego dotychczasową 
pracę w Związku. 
5. Na wakujące miejsca w Komitecie Wykonawczym wybrano na wniosek prze p 
wodniczącego pp.: Wladyslawa Belinę-Prażmowskiego, prezydenta m. st. Krakowa 
i dr. 
Tiktora Maleszewskiego. prezydenta m. Wilna. 
6. Dyr. Porowski zakomunikowal. że zgodnie z uchwalą Komitetu Wykonawcze- 
go Związku z dn. 24.6 b. r. biuro Związku zwrócilo się w dn. 5.8 b. r. I. dz. 3716 do 
zarządów miast związkowych z prośbą o WYliowiedzenie się, czy należy zwolać Ogól. 


b) na zastępców członków P. R. S.: 
1) Dalbor Wladyslaw dr. - Dyrektor Biura Samorządowego dla Wielkopolski 
i Pomorza przy Komunalnym Związku Kredytowym w Poznaniu. 
2) Dodacki Jerzy - b'urmistrz m. Łęczycy. 
3) Kamski Stanisław - burmistrz m. Pucka. 
4) Krogulski Roman dr. - burmistrz m. Rzeszowa. 
5) Lenkiewicz Wlodzimierz dr. - burmistrz m. Tarnopola. 
6) Michael Artur inż. - b. prezydent m. Będzina. 
7) Pastuszyński Stanislaw - wicedyrektor Związlm Miast Polskich. 
8) Polski Jan - burmistrz m. środy, pre

1) Stowarzyszenia Burmistrzów Miast 
woj ew. Poznallskiego. ' 
9) Szarras Mieczysław - prezydent m. Kalisza. 
10) Szkudlarz Stanislaw adwokat - wiceprezydent m. I{atowic. 
11) Truskier Adolf - radny m. st. Warszawy. 
12) Zal,rzewski Stanislaw - burmistrz m. Bialej Podlasldej. 
Jednocześnie uchwalono zwrócić się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych 
w sprawie przywrócenia dotychczasowego sposobu wyznaczania przez Związek Miast 


,
		

/s0018_0001.djvu

			1150 


Ze Związku Miast Polskich 


Nr, 21 


Nr. 21 


, d " a nie kandydatów na członków, wycho- 
czlonków Państwowe) Rady Samorzą owe), , d , łn . do stateczn" gwarancję 
ł ' . , Z iązek Miast ale zupe le oc 
dząc mianowicie z za ozema, ,ze w . 
rzeczowej pracy jego delega
o
. w Radzle. ZWi zku do delegowania 1 członka i 1 za- 
8. Postanowiono upowazmc 
reze:'a '1 ą M'nisterstwo Komunikacji zakreśli dla 
stępcy do Pai\stwowej Rad,Y Kol
)owe). 
 1 e ! będzie mogło odbyć się posiedzenie 
wyznaczenia delegatów takI termm, w ktorym nIe 
Zarządu. R Isk' po
tanowiono zlecić Komisji Urbanistycz- 
9. a) Na wniosek p. apa lego . bowi ą zującego prawa budowlanego, 
, , k' M' t szczegółowe rozpatrzenIe o , . 
ne) ZWląZ u las ., . k' do nowelizacji niektórych przeplsow roz- 
a w szczególności postaWieme wnlOS ow co , , 
. . d ' da ) ' ących wymogom ZYCla. , "" 
porządzema, me o pOWla . ' udzialu miast polskich w Ml'i"zy- 
b) Dyr Porowski zreferowal sprawę wzu;Cla 19 33 roku Po wy- 
. , kt' być otwarta w czerwcu . 
narodowej Wystawie w ChIcago, ora .ma k ' zdec y dowano wziąść udział w tej 
,. ł . h rzez P rez Dro)anows lego, , 
jaśmemach, z ozonyc p . , zd d . . Polska ma być na WystawIe re- 
. ' l ' oda ) 'ne czynnikI ecy Ulą, ze . 
wystawie, o l e mIar b . 'akna ) 'sz y bsze wyjaśnienie te) sprawy 
W . ązku z tem zlecono lUrU) 
prezentowaną. ZWi 'ed iu Zarządu programu Wystawy, 
i ewentualne przedstawienie na nast,ępnem pOSI Ze;\ 
kosztorysu i sposobu pokrycia wydatków. \ 
O godz. 15-tej przew
iczący zamknąl posiedzenie. 


SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOśCI ZWI4ZKU MIAST POLSKICH 
za czas od 1 kwietnia do 10 października 1932 1'.1) 
. l oZ' ku Miast 
W . u ostatnich 3 i ¥Z miesiąca czasu dZIała nosc WIąZ . 
Clą
 . . raw bież cych, polegała na opracowanm 
poza załatwIamem przez bmro s
 .ą d ... W związku z przej- 
obszernej porady prawnej dla mIast, znaj u}ąceJ Się 
,. k bo . r ez urz ę d y skarbowe. 
mowaniem egz,ekucJl s ar weJ p z ,'" od owie- 
. k . te w tej obszernej poradzie, zawierającej , p . 
StanoWIs o, zaJę ' Z . k ' Powiatów i Zw
zkiem 
. t ' odnione wstaoo ze WiąZ lem ' 
dZl na 18 py an, uzg t k' zwi ą zki komunalne ze strony 
Gmin Wiejskich, wskutek czego wszys le . " . 
., ły 'ednobrzmiąoe wYJasmema. 
swych orgamzacYJ otrzyma J ., , zawierają szereg nie- 
Ponieważ wydane w tym przedmiocie ;przepIsy " _ 
domówie
 i niejasno
c
, Wymieni

:r
:Zyw:;:
:I

s
:

I;;

s
::::' 
d
we W:ll
sły do M
s
e::w
1iast zwrócił się do Ministerstwa Sprawie- 
Nleza:e
me 00. tego 
ą, nowiska w sprawie nieuzasadnionego, zda- 
dliwosCl z proshą o :zajęcie sta. ładze są dowe i P rokurator- 
. zku M . t ' d ania od g ITIln przez w 
niem ZWIą las, zą .' . 'nnch na- 
skie dokonywania nadal egzekucyj grzywien, .kar, kosztow I J Y 
h d em postępOWanIU karnem. 
leżności, orzeczonyc w są ow Z' k Miast przesłał delegacji pol- 
W okresie .sprawozdawczym WIąze, h 3 4 nasze więk- 
, 'ł kaz zamlerzonyc przez 
skiej w GeneWIe szazego owy wy łni ' te O wy kazu prześle również 
. t . st YJ ' a w u7.upe e:mu g . 
sze nuas a mwe yc , k ' d . z tych inwestycYJ. 
odpowiednie materjały techniczne, dotyczące az ej 
do 24.6.1932 1', opublikowano 


Załącznik. 


/ 


1) Sprawozdanie z działal

ści, Zw
,ązku od dn. 10.3 
w Nr. 14 - 15 "Samorządu Miejskiego . _ 


Ze Związku Miast Polskich 


1151 


'\ 


Sprawa znajduje się w ścisłym związku z akcją Ligi Narodów, 
zmierzającą do finansowania w różnych państwach robót publicznych 
 
lem .zatrudnienia bezrobotnych, Największe zainteresowanie wywołują na 
terenie Komitetu Technicznego Ligi Narodów inwestycje wodociągowo- 
kanalizacyjne, elektryfikacja i gazyfikacja, Polskie projekty inwestycyjne 
spotkały się na terenie tego Komitetu z ,przychylnem przyjęciem. Komi- 
tet zakwalifikował dotychczas .polskie projekty inwestycyjne na ogólną 
sumę 288 miljonów franków szwajcarskich, co stanowi 60% ws.zystkich 
wogóle projektów, przychylnie ;przyjętych przez wspomniany Komitet. 
W sumie 288 milj,onów fr. szw. mieści .się okolo 86 milj. fr. szw. prze- 
znaczonych na inwestycje naszych miast. 
Trudno przewidzieć, czy i kiedy przy pomocy Ligi Narodów nastąpi 
istotne sfinansowanie robót miejskich w Polsce. Całą tą sprawą Zwią.zek 
Miast nie przestaje jednak się żywo interesować, wychod:ząc z założenia, 
że peW!llą korzyść dla miast polskich stanowi już sam fakt rozpatrywa- 
nia i oceny projektów inwestycyjnych miast polskich przez czynniki mię- 
dzynarodowe. 
Poważnym dorobkiem w pracy Związku Miast jest wydana w okre- 
się sprawozdawczym obszerna ,broszura p. t. "Obowiązkowe zadania 
i czynności gmin", którą Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zaleciło do 
użytku włJadz państwowych i komunalnych. Praca nad wydaniem tej 
broszury trwała bardzo długo. Niezależnie od wybitnego udziału w tej 
pracy dwóch osób z poza biura Związku Miast, dużo jeszcze pracy wlo- 
żylo biuro i to zarówno w kierunku zbierania materjału, jak i jego sy_ 
stematyzowania. Wspomnieć wypada, że na skutek zwrócenia się do nas 
odstąpiliśmy Związkowi Gmin Wiej,skich 500 egz, omawianej broszury 
na ulgowych warunkach dla udostępnienia jej gminom zrzeszonym w tym 
Związku. 
Poza kontynuowaniem prac przeZ! biuro Związku nad ankietą; o urzęd- 
nikach miejskich, rozpoczęciem zakładania kartoteki miast i przeprowa- 
dzeniem w ciągu ubiegłych 3 i % miesiąca lustracyj 5 miast, działalność 
Związku polegała na utrzymywaniu stałego kontaktu z władzami w ich 
pracach. dotyczących miast. 
Stan tych prac prz,edstawia się następująco: 
1) Wszelkie dane przemawiają za tern" że t. zw. mała ustawa sa- 
morządowa w czasie zbliżającej się sesji budżetowej zostanie uchwalona. 
Przyjmując pod uwagę, że w Jg projektu tej ustawy nowe wybory do 
organów .samorządowych mialyby być przeprowadzone w ciągu 12 mie- 
sięcy, w;yborów tych należałoby oczekiwać dopiero w roku 1934. 
Do projektu rządowego zostaną prawdopodobnie wprowadzone pe- 
wne zmiany, które uwzględniać będą m. in. postulaty Związku Miast. 
W/g posiadanych wiad-omości ma ,być przyjęta zasada składania cz!ion- 
ków organów zarządzających związMw komunalnych wyłącznie w trybie 
postępowania dyscy.plinarnego. 
Sprawą ustroju samorządu terytorj,alnego zaczyna się coraz bardziej 
interesować samorząd gospodarc7Jy-. Sprawa ta poruszona byla na pierw- 
szym zjeździe samorządu gospodarczego, odbytym w Warszawie b. r. 
Istnieje Komisja Porozumiewawcza Izb Przemysłowo - Handlowych, Rol-
		

/s0019_0001.djvu

			1152 


Ze Związku Miast Polskich 


Nr. 21 


. 


-
.. 


niczych i Rzemieślniczych, która m, in, ma ustalić stosunek samorządu 
gospodarczego do rządowego projektu t, zw, małej ustawy samorządOowej; 
ro.zważana tam ma być m, in. koncepcja 'przenikania samorządu go.spo.- 
darczego do organów samorządu terytorjalnego w formie zapewnienia 
samorządowi gospodarczemu stalego przedstawicielstwa w organach 
uchwalających samorządu terytorjalnego. 
2) Komisja U zdrowienia. GosPQdarki Komunalnej przy Prezesie Ra- 
dy Ministrów przedstawila Rządowi do.tychczas następujące projekty: 
. a) Projekt rozpor:aądzenia o oszczędno.ściach w administracji komu- 
nalnej. którego treść polega na w
ożeniu obowiązku na organa uchwa. 
lające związków komunalnych obniże:nia kosztów administracji w po.rów- 
naniu z kosztami w r. 1930/31 w odpowiednim procentowym sto.sunku, 
którego wysokość o.kreśli rozpo.rządzenie. Według projektu mają być po- 
wolane poza tem specjalne komisje o.szczędnościowe z udziałem czynnik
 
obywatelskiego., których zadaniem byłoby zaprojektQwanie sposobu prze- 
prowadzenia dalszych osz.czędno.ści. W ciągu pewnego okresu czasu nie 
wolno. będzie tworzyć nowych etatów i zwiększać niektórych wydatków 
rzeczowych. Mają być również zwiększone przez omawiane rozpo.rz>ądze- 
nie uprawnienia delegatów skarbOowych, ustanawianych przy tych zarzą- 
dach związków kQmunalnych, które wadliwie gospodarują, Projekt tego 
rozporządzenia nie został przesłany Związkowi Miast do. zaopinjowania. 
Wiadomości o zasadach rozporządzenia przeniknęły jednak do prasy 
samorządowej i wywołały dyskusję; artykuł polemiczny ukazał się rów- 
nież w "Samor
ądzie Miejskim", Należy przypuszczać, że w praktyce 
efekt tego rozporządzenia sprowadzi się do. całkowitego skasowania do- 
datku komunalnego do uposażenia pracowników samorządowych, 
b) Projekt rozporządzenia o sposobie przeprowadzania egzekucji prze- 
ciwko związkom komunalnym. Związek Miast dawno już wystąpił z pro- 
jektem unormowrołia tej sprawy i przedstawił w swoim czasie czynnikom 
miarodajnym projekt odnośnej \lstawy (o.b. Nr, 21 "Samo.rządu Miejskie- 
go" z 1931 r.), 
c) Projekt rQzpQrządz.enia o sposobie pOokrywania kosztów leczenia 
i opieki spollecznej, które o tyle może mieć poważniejsze znaczenie dla 
gmin, iż odciążyć może poszczególne gminy od zbyt wielkich wydatków, 
powstających wskutek nierównomiernego rozkładania się w praktyce cięża- 

 rów z tytułu kosztów leczenia i opieki społecznej, zwłaszcza zaś gdy cho- 
dzi Q leczenie umystQwo chorych. Rozporządzenie zmierzać ma do tego 
celu przez utworzenie wojewódzkich funduszów wyrównawczych, powsta- 
jących ze składek związków komunalnych danego województwa. Projekt 
rozporządzenia przewiduje również umo.rzenie części należności gmin wo- 
bec szpitali publicznych i rozłożeJli,e sp2aty pozostałej części należności na 
okres 5 do. 10 lat. 
Pierwotny pro.jekt tego rozpo.rz.ądzenia przesiany został Związkowi 
Miast do opinji, opinja Związku opublikowana jest w Nr. 13 "Samorząd.! 
Miejskiego." z b. r. 
d) Projekt rozporządzenia Q powszechnym obywatelskim podatku ko- 
munalnym, który również przesiany był Związkowi Miast do zaopinjowa- 
nia, opinja Związku opublikowana jest w Nr. 16 - 17 "Samorządu Miej- 


\ 


Nr. 21 


Ze Związku Miast Polskich 


1153 


" 


\' 


skiego" z b. r, P
stu
aty Z,,:ią:
ku Miast o tyle zostały uwzględnione 

 ostatecznym pro.JekcIe 
O
ISJI UzdnJwienia Gospodarki Komunalnej, 
IZ r
zszerzono grono platmkow projektowanego podatku i ujęto. w inny 
sposob spra
ę wymiaru i poboru tego podatku. Nadmienić należy. że 
przed 
ydanIem ro.zporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o specjal- 
nych, o
Jatach .na fund
sz po.mocy bezrobotnym wysunięta była przez przed- 
stawIcIe
a Z
ązku 
Iast na konferencji w Prezydjum Rady Ministrów 
koncepQa zamechama wprowadzania niektórych opiat na rzecz fundusz
l 
pomoc
 bezro.botnym. m. in. opłat od gazu, i wzamian przeznaczenie części 
wplywow z powszechnego o.bywatelskiego podatku komunalnego na rzecz 
funduszu pomocy bezrobotnym po uprzedniem podwyższeniu projektowa- 
nych stawek tego podatku, · . 
? ile chodzi 
 inne prace Komisji Uzdrowienia Gospodarki Komu- 
nal
eJ p
zy Preze
Ie Rady Ministrów, to zaznaczyć należy, że nie prze- 
staJe byc na t,ereme tej Komisji aktualn.ą sprawa konwersji krótkotermi- 
n
wych zobowIązań zwi
zkó
 kom,unalnych, a następnie o.dciążenia związ- 
ko
 komunalnych od mekto.rych Ich zadań, a przedewszystkiem od nie- 
ktorych czynności w t. zw. iporuczonym zakresie działania, 
3) W osta
nich czasach nastąpiło. zacieśnienie kontaktu między trze- 
ma, ce
traln
mI org
niz,acjami samo.rządowemi, a mianowicie między 
ZWIązkIem MIast, 
w
ązkIem Powiatów i Związkiem Gmin Wiejskich, Zde- 
cydowano ut
o
zyC .stałą wspól:ną komisję porozumiewawczą, co zainicjo- 
wał zresztą JUZ ZWliązek Miast w roku 1929 Od było. ' ., . d 
, d . "., . ' SIę JUZ Je no. pa- 
sIe zeme przedstawlCIelI wymIemonych organizacyj, na którem omówiono 
sprawę utworzenia s.tałe j komisji i zdecyd-owano wspólnie wystąpić do 
RZ!ądu przedewszystkIem z nasłępującemi postulatami: 
, a) uc
ylenia obowiązku gmin do ponosze:nia polowy kosztów leczj!- 
ma czlopkow kas chorych, _ 
b) p.rzyśpies
enia wy
an.ia nowych przepisów prawnych Q sposobie 
po
rywanIa kosztQW leczema I o.pieki społecznej i przyspieszenia nadania 
gmm,om uprawnie
 do poboru specjalnego podatku na PQkrycie kosztów 
odnosnych wydatkQW zgodnie z projektami Komisji Uzdrowienia Gospo- 
darki Komunalnej. 
c) o.bniżenia taks szpitalnych, przedewszystkiem przez usprawnienie 
gospodarki szpitalnej. 
, Sp,raw
 t
 delegaci wymienionych o.rganizacyj przedstawili Panu Mi- 
n
s
rowI OpIekI SpQłecznej. Na 
emże pierwszem posiedzeniu przedstawi, 
cIelI tr
ech c
ntralnY
h orga:łizacyj samorządowych, omówiono. sprawę 
wYda
kow gmI
 w zWIązku z Ich obo.wiązkiem dostarczania mieszkań na- 
u
zycIelo
 szkoł powszechnych, względnie wyp
aty im dodatków mieszka- 
mowych I poruszono. również szereg spraw, związanych z przejmowaniem 
p
zez władze skarbo
e egzekucji administracyjnej, tudzież sprawę zalega-: 
ma przez wlapze panstwowe z wyplatą należno.ści związkom komunalnym,' 
, Jeżeli .chod
i Q sprawy finansowe związków komunalnych, biura 
Zwu
zku zajęte Je
t obecnie przygotowywaniem materjału do zajęcia sta- 
nowIska przez ZWIązek w sprawach do.liczania przez publiczne instytucje 
kredytowe odsetek j':włoki pd pożyczek, udzielonych związko.m komunal-
		

/s0020_0001.djvu

			1154 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczycł: 


Nr. 21 


Nr. 21 


Przegląd ustaw, -ozp,)rządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


1155 


nym, jak również w sprawie z.amierz,onego przejęcia od związków komu- 
na1nych przez władze skarbowe podatku od lokali i od nieruchomości 
i wreszcie spraw:ą. stosowania w praktyce zasady solidarnej odpowiedzial- 
ności Skarbu Państwa i gmin za kredyty budow.Iane, udzielone przez Bank 
Gospodarstwa KraJowego. 


ORGANIZACJE KOMISYJ DYSCYPLINARNYCH I POSTI:;POWANIE DYSCYPLI. 
NARNE PRZECIWKO FUNKCJONARJUSZOM PAŃSTWOWYM. 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i 
ustawodawczych - zarządzeń, 
i wyjaśnień władz. 


zamierzeń 
okólników 


Rozporządzenie Prezydenta Rzplitej z dnia 7 października 1932 r. (D. U. R. P. 
Nr. 8?, p. 738) 
 or

nizacji komisYj dyscyplinarnych i Dostęvowaniu dyscyplinarnem 
przeciwko funkcJonarJuszom państwowym normuje na nowo pow y ższe kwest J " Ik _ 
" hl ' e.cao 
"'.Icle 'uc y aJ,ąc .do
yc
cZ
S obo
ią
ującą ustawę z dnia 17 lutego 1932 r. Rozporządze- 

lle to przewiduje Istmenie komisYJ dyscyplinarnych dwóch instancyj, przyczem istnie- 
Ją oso
n
 komisje l-ej instancji dla urzędników wladz prowincjonalnych. a osobno dla 
urzęd,mkow wladz central
ych. Sklad komisyj, ich wlaściwości, tryb postępowania dy- 
scyplInarnego, oraz przepIsy o kosztach postępowania ma usta!ić Rada Ministrów. 


ZMIANA OKRĘGóW S4DóW OKRĘGOWYCH W KRAKOWIE, TARNOWIE I W
- 
IDOWICACH (WOJEW. KRAKOWSKIE). 


NOWA TARYFA CELNA PRZYWOZOWA. 


. Rozporządzeniem Prezydenta Rzplitej z dnia 7 października 1932 r. (Dz. U. R. P. 

r. 87, P: 738) o 
rganizacji komisyj dyscyplinarnych i postępowaniu dyscyplinarnem 
I Wado Wicach. Zmiany są następujące: okręgi sądów grodzkich w Brzesku, Radlowie 
\Vojniczu i Zakliczynie z okręgu sądu okręgowego w Krakowie przeniesione zostal; 
do okręgu sądu okręgowego w Tarnowie. okręg sądu grodzkiego w Myślenicach z okrę- 
gu sądu o
ręgowego w Wadowicach przeniesiony' zostal do okręgu sądu okręgowego 
w Krakowie. 


W Nr. 85 D. U. R. P. pod poz. 732 ogloszone zostalo rozporządzenie Prezydenta 
Rzplitej z dnia 23 sierpnia 1932 r. o ustanowieniu taryfy celnej przywozowej. Taryfa 
ta wchodzi w życie 11 października 1933 r. i jest bardzo szczególowa w porównaniu 
z dotychczasową tymczasową taryfą, gdyż zawiera 1275 pozycyj, z których bardzo wie- 
I
 dzieli się jeszcze na szereg punktów. 


PRAWO O USTROJU ADWOKATURY. 


SŁUżBA WOJSKOWA PODOFICERóW I SZEREGOWCóW. 


Z dniem l listopada 1932 r. wchodzi w życie nowe prawo o ustroju adwokatury, 
wydane w formie rozporządzenia Prezydenta Rzplitej z dnia 7 października 1932 r. 
(Dz. U. R. P. Nr. 86, p. 733). Jest to unifikacyjna ustawa dla calego obszaru państwa 
i normuje warunki przyjęcia do adwokatury, obowiązki i prawa adwokatów. ustrój 
i dzialalność Izb adwokackich i Naczelnej Rady Adwokackiej. ()dpowiedzialność dyscy- 
plinarną adwokatów. organizację aplikacji adwokackiej. 


ZMIANA USTAWY O PAŃSTWOWEJ SŁUżBIE CYWILNEJ. 


W Nr. 89 Dzien. Ust. R. P. pod poz. 747 ogłoszone zostało rozporządzenie Pre- 
zydenta Rzplitej z dnia 7 października 1932 r. o slużbie wojskowej podoficerów i sze- 
re
owców. Roz
orządzenie to dzieli się na 158 artykulów zgrupowanych w lI-u nastę- 
PUJącY
h rozdzlalach: Rozdzial I: postanowienia ogółne. II-i - o stopniach wojsko- 
wych, Ich nadawaniu i utracie. III-i - szczególne obowi	
			

/s0021_0001.djvu

			. 
Przegląd ustaw, rozporządzeń 


zamierzeń ustawodawczych 


1157 


1156 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


Nr. 21 


Nr. 21 


PRZEPROWADZANIE REWIZJI OSOBISTEJ W POST.Ę;POWANIU PRZYMUSO- 
WEM W ADMINISTRACJI. 


Ą 


W związku z prowadzeniem ewidencji centralnej niektórych zgloszeń zamieszka- 
nia i zmiany miejsca zamieszkania przewidzianej w 
 34 rozporządzenia Min. Spraw 
Wewnętrznych o meldunkach i księgach ludności zauważono, że pomimo zaleceń okól- 
nika z dnia 30 kwietnia r. b. Nr. 56 w sprawie wprowadzenia w życie nowego systemu 
ewidencji ruchu ludności (patrz punkt 8 i 13 okólnika) powtarzają się często wypadki 
niewiaściwego urzędowania w tej mierze !>Oszczególnych gmin. 
(' Znaczna liczba gmin przesyla np. meldunki cudzoziemców (czerwone Imrty mel- 
dunkowe) w dalszym ciągu do ewidencji centralnej Min. Spr. Wewn.. zamiast kiero. 
wać je do miejscowej powiatowej wladzy administracji ogólnej; zgłoszenia są wpisywa- 
ne często nieczytelnie; !>rzewidziany powolanym wyżej okólnikiem wzór tabelki sta- 
tystycznej nie zawsze jest przez gminy używany; poszczególne zgloszenia przesylane 
są w dalszym ciągu przy osobnych pismach zamiast lącznie przy tabelce statystycznej. 
Ponadto zauważono wiele innych uchybień tego rodzaju świadczących o tem, że zarzą- 
dzenia Min. Spr. Wewn. dochodz.ą do gmin nazbyt późno i są często wykonywane 
opieszale. 
Ponieważ niedość dokladne stosowanie przepisów, wywolując uciążliwą korespon- 
dencję i obniżając wartość rejestrowanego materjału, utrudnia osiągnięcie zamierzone- 
go zadania, przeto zechcą P. P. Wojewodowie poczynić kroki w kiel"unku bezwzględne- 
go IJsunięcia wszelkich w tym względzie uchybień w urzędowaniu gmin. 
Celem należytego wykonania tego zadania zarządzam ze swej strony co na- 
stępuje: 
1. Zgloszenia zamieszkania i zmiany miejsca zamieszkania w wypadkach, prze- 
widzianych w 
 34 rozporządzenia Min. Spr. Wewn., będą przesylane przez gminy do 
miejscowej powiatowej wladzy administracji ogólnej raz na miesiąc przy tabelce sta- 
tystycznej, ustalonej w punkcie 8 powołanego wyżej okólnika Nr. 56. 
W miarę otrzymywania tych zgloszeń wladze adm. ogólnej będą sprawdzaly do- 
kładność i prawidlowość ich wypelniania, usuwaly dostrzeżone przytem usterki, po- 
czem każdego stycznia i lipca, a więc 2 razy do roku. prześlą zebrane u siebie w cią- 
gu ka;",dego pólrocza zgloszenia do Min. Spr. Wewn. W ten sposób powiatowe wladze 
adm. og. będą przesylaly w styczniu tabelki statystyczne wraz ze zgloszeniami z
 
miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień, zaś w ciągu lip- 
ca - za miesią,ce: styczeń, luty, marzec, I,wiecień, maj i czerwiec. 
2. Zarówno tabelki statystyczne, jak zgloszenia powinny być wypelniane calko- 
wicie i czytelnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na czytelne wypisywanie nazwisk 
i imion. Opuszczanie rubryki "powiat" na zgłoszeniach i "województwo" na tabel- 
kach statystycznych jest niedo
}uszczalne, o ile nie chodzi o miasta powiatowe i wo- 
jewódzkie, l) 
3. Zawiadomień negatywnych nie :Jrzesyła się wogóle. Jeżeli w cią,gu pewnego 
miesiąca gmina nie posiada zgloszeń, kwalifikujacych się do centralnej ewidencji 
w myśl wskazanego wyżej 
 34 rozp. Min. Spr. Wewn., okoliczność tę należy uwidocz- 
nić na tabelce nastę!mej. Np. gmina, która w ciągu miesiąca liDca, sierpnia. września 
nie posiadala żadnych tego rodzaju zgłoszeń, lecz otrzymala je dopiero w październi- 
ku, uwidoczni tę okoliczność w tabelce statystycznej za miesią,c październik w nastę- 
pujący SDosób: 
 rubryce tytulowej "za miesiąc" ..... należy w tym wypadku wy- 
mienić: "Ii!)iec, sierpień, wrzesień i październik" i t. D. .;, . ' 
4. .Nadsylanie tabelki statystycznej bez dolączenia odpowiednich zgloszeń, albo 
też odwrotnie - przesylanie samych zgloszeń !>ez tabelki statystycznej jest niedoPI!
 
szczałne. !>' l;>,. t, " I ? ". 


Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 sierpnia 1932 r. (D. 
U. R. P. Nr. b9, p. 751) określony zostal w szczególowy sposób tryb przeprowadzania 
rewizji osobistej w 1I0stępowaniu przymusowem w administracji. 
'ł..L.a.r,Jo' I 


OBNIżENIE PROCEN:.t'U W PIEN}ĘżNYCJJ STOSUNKACH KREPYTOWYCH. 


Rozporządzeniem Ministra Skarbu z dnia 20.X.1932 r. (D. U. R. P. Nr. 90, poz. 
759) obniżono z 15% do 12% od sta w stosunku rocznym procent dopuszczalny w pie- 
niężnych stosunkach kredytowych. Rozporządzenie weszło w iycie dn. 21.X.1932 r. 


ZWOŁANIE SEJMU 
L4SKIEGQ. 


Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r., ogloszo- 
nem w Monitorze Polskim w Nr. 222 pod poz. 253, zwolany zostal Sejm śląski do mia- 
sta Katowic na sesje od dnia 30 września 1932 r_ 
t 
. ZGŁOSZENIE DO REJESTRóW I SPISóW POBOROWYCH UCZNIóW KORPU- 
SóW KADETóW, SZKóŁ PODOFICERSKICH ORAZ UCZNIóW ORKIESTR 
WOJSKOWYCH. 


Min. Spr. Wewn. w ol,ólniku Nr. 119 z dnia 10.X.1932 r. powiadomiło podlegle 
wladze, że poczynając od roku bieżącego, komendanci korpusów kadetów, szkół podofi" 
cerskich oraz lmpelmistrze orkiestr wojslmwych. będą corocznie zglaszali urzędom 
gminnym i magistratom nazwiska i dane personalne uczniów, którzy kończą 18 wzgl. 
20 lat życia. Dane te winny być wykorzystane przy rejestrach 18-letnich i spisach po- 
borowych, a wlaściwi komendanci (kapelmistrze) winni otrzymać zaświadczenia o do. 
konanej rejestracji lub wpisaniu. 


MOC OBOWI4ZUJ4CA PRZEPISóW USTAWY O LICHWIE WOJENNEJ. 


W okólniku Nr. 121 z dnia 11.X.1932 r. Min. Spr. Wewn. wyjaśnilo zaintereso- 
wanym wladzom, jakie przepisy ustawy o lichwie wojennej z dnia 2.VII.1920 r. zacho- 
waly moc obowiązującą wobec wejścia w życie art. 4 pkt. 5 rozp. Prezyd. Rzplitej 
o przepisach wprowadzających kodeks karny i prawo o wykroczeniach (D. U. R. P.". 
Nr. 60, p. 537 z r. 1932). Są to artykuly: 1, 2, 3 ust. 1, art. 5 i art. 6. Jednocześnie Mi. 
nisterstwo ustaliło wykaz rozporządzeń Rady Ministrów i Ministra Spraw Wewnętrz- 
nych wydanych na podstawie art. 2 i 3 ustawy o zwalczaniu lichw
 wojennej. 


EWIDENCJA CENTRALNA ZGŁOSZEŃ ZAMIESZKANIA I ZMIANY MIEJSCA 
ZAMIESZKANIA. 


W okólniku Nr. 122 z dnia' 13.X.1932 r., Min. Spr. Wewn. udzieliło gminom mieJ- 
skim i wiejskim szeregu wyjaśnień w sprawie ewidencji centralnej zgloszeń zamie- 
szkania i zmiany miejsca zamieszkania. Okólnik ten. aczkolwiek jest bardzo obszerny, 
przytaczamy w całości ze względu na jego znaczenie i aktualność.
		

/s0022_0001.djvu

			1158 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


Nr. 21 


Na zgloszeniach poWIDlen być uwidoczniony numer ksi
gi kontr. ruchu ludności 
względnie tom i strona rejestru, zależnie od tego, czy dana osoba zostala już zapisa- 
na względnie skreślona z rejestru, czy też zostala dopiero wciągnięta do ks. kontr. ru- 
chu ludności. 
W wypadkach gdy rejestr prowadzony jest w postaci kartoteki, zamiast tomu 
i strony należy wskazać Nr. karty rodzinnej. 
5. Odcinki zgloszeń czyli potwierdzenia zameldowania względnie wymeldowania 
powinny być w gminie odci
te przed wysianiem zgloszeń tak, aby zgloszenia przesy- 
lane byly bez odcinków. 
6. Stosownie do 
 34 rozp. Min. Spr. Wewn. zgłoszenia powinny być przesylane 
do centralnej ewidencji Min. Spraw Wewnętrznych (za pośrednictwem powiat. wladz 
admin. ogólnej) w następujących wypadkach: 
a) Zgloszenia, dotyczące osób przybywających do gminy na zamieszkanie z za- 
granicy lub z obszaru w. m. Gdańska. Zgloszenia zatem osób, przybywających z zagra- 
nicy na pobyt czasowy, tudzież zgloszenia cudzoziemców (czerwone) nie powinny być 
kierowane do ewidencji centralnej Min. S!)raw Wewnętrznych. 
W tym wypadku należy zwracać uwagę na kwestję posiadania dokumentu, Upi)- 
ważniającego do przekroczenia granicy (Dowód osobisty - przy przyjeździe z Gdań- 
ska, paszport przy przyjeździe z zagranicy). W razie, gdy w zgloszeniu nie zostal on 
dokladnie wymieniony (w rubryce 10), należy przybysza wezwać do gminy celem oka- 
zania paszportu i wspomnianą rubrykę wypelnić. 
O każdym fakcie przybycia z zagranicy bez wlaściwego dokumentu granicznego 
należy niezwlocznie powiadomić powiatową wladzę administracji ogólnej, stosując się 
do postanowień 
 24 instrukcji Min. Spraw Wewnętrznych o prowadzeniu rejestru 
mieszkańców. \ 
Po otrzymaniu zgloszenia gmina obowiązana jest zbadać, czy osoba, przybywa- 
jąca z zagranicy i osiedlająca się w gminie, zamieszkiwala już przedtem w Polsce, 
czy też nie i w razie ustalenia faktu uprzedniego zamieszkania w Polsce - przesiać 
niezwlocznie do gminy poprzedniego zamieszkania zawiadomienie wzoru C stosownie 
do 
 33 rozp. Min. Spraw Wewnętrznych (patrz 

 28 - 30 instr. Min. Spr. Wewn.). 
Stosownie do 
 36 ust. 2 lit. cc) rozporządzenia Min. Spraw Wewnętrznych oso- 
by tej kategorji są wpisywane do rejestru mieszkańców na podstawie decyzji powia- 
towej wladzy admin. ogólnej. Gminy zatem niezwlocznie po wpisaniu takich osób do 
księgi kontroli ruchu ludności powinny wystąpić do tejże wladzy z odpowiednim 
wnioskiem, dolączając doń wszelką korespondencję, jeżeli takowa miała miejsce tu- 
dzież paszport zagraniczny (patrz niżej punkt 7) (patrz 
 61 ust. 3, 4 i 5 instrukcji 
Min. Spraw Wewnętrznych). 
Po otrzymaniu wniosku gminy powiatowa wladza administracji ogólnej poweź- 
mie decyzję co do zapisania przybysza do rejestru, o ile okaże się, że przybysz jest 
rzeczywiście obywatelem Dolskim i o ile kwest ja zamieszkania jego w danej gminie 
względnie kwest ja jego obywatelstwa nie nastręczy żadnych wątpliwości. 
W razie negatywnego wyniku lub braku potrzebnych dowodów powiatowa władza 
adm. ogólnej wskaże gminie drogę i sposób dalszego urzędowania. 
Niezależnie od przesiania wniosku w s!)rawie wpisania do rejes,tru mieszkańców 
fakt przybycia z zagranicy powinien być uwidoczniony w tabelce statystycznej, zaś 
odpis odpowiedniego zgloszenia przesiany do miejscowej powiatowej wladzy admin. 
og. celem dalszego skierowania do centralnej ewidencji Min. Spraw Wewnętrznych 
w myśl punktu 1 niniejszego okólnika. 


.II 


Nr. 21 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i 'lamierzeń ustawodawczych 


1159 


Czynności powyższe są od siebie niezależne i nie powinny być utożsamiane. 
b) Zgloszenia osób, których poprzednie miejsce zamieszkania nie zostalo ustalo- 
ne w ciągu 6 miesięcy: 
Są to wypadki, które można zaliczyć do wypadków wyjątkowych, gdyż każdy 
mieszkaniec Polski powinien figurować w rejestrze mieszkańców jednej z gmin R. P. 
Wypadki takie mogą jednakże mieć miejsce np. w stosunku do dzieci porzuconych, do 
osób niepoczytalnych, do osób, zamieszkujących na wozach lub koczujących w tabo- 
rach np. cyganie i t. p. Brak danych co do poprzedniego zamieszkania może powstać 
również w wypadku ukrywania się osób ściganych lub w wypadkach świadomego 
wprowadzania wladz w bląd przeZ' osoby, przekraczające nielegalnie granicę i prag- 
nące ukryć swe cudzoziemskie pochodzenie i t. d. 
Te wypadki powinny być nader oględnie przez gminy tralstowane (patrz niiej 
punkt 7 niniejszego okólnika), a towarzyszące im okoliczności - ustalane protokó- 
larnie np. protokólarne zeznanie osób interesowanych, takież zeznanie wlaściciela do- 
mu i innych osób, obowiązanych do udzielania gminie potrzebnych do zameldowania 
informacyj (patrz 
 43 ust. 3, 4 i 5 rozp. Min. Spraw Wewnętrznych tudzież 

 24, 34- 
i 35 instr. Min. Spr. Wewn.). 
Wszelkie protokólarne przesluchania powinny zawierać wzmiankę o uprzedzeniu 
osoby przesluchiwanej o grożącej odpowiedzialności za falszywe lub lekkomyślne ze- 
znanie na podstawie art. 24 i 25 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o ewi- 
dencji i kontroli ruchu ludności. 
Po krytycznem zbadaniu w powyższy sposób otrzymanego zgloszenia i ustaleniu, 
że przybysz rzeczywiście zamieszkal w danej gminie (
 17 instrukcji Min. Spraw 
Wewn.) zgloszenie powinno być wpisane do księgi kontroli ruchu ludności i pozosta- 
wać w ewidencji gminy w ciągu 5 miesięcy. Po uplywie tego okresu czasu gmina 
prześle wniosek do władzy adm. og. w sprawie zapisania przybysza do rejestru miesz- 
kańców w myśl 
 36 ust. 2 lit. aa) oraz bb) rozp. Min. Spraw Wewnętrznych. 
W razie otrzymania negatywnej w tym względzie decyzji wladzy admin. og., do- 
konany uprzednio zapis w księdze kontroli ruchu ludności powinien być wykreślony, 
jako omylkowy, gdyż odmowna decyzja wladz oznaczać będzie, że ustalony przez 
gminę fakt zamieszkania przybysza byl oceniony mylnie i że w związku z tem wciąg- 
nięcie przybysza do ks. kontroli ruchu ludności bylo omylką: 
Niezależnie od powyższych czynności gmina po 6 miesiącach od dnia przybycia 
na zamieszkanie wykaże ten fakt w tabelce statystycznej i, dolączając doń odpis zgło- 
szenia, prześle powiatowej władzyadmin. ogólnej ce.lem skierowania do centralnej 
ewidencji w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. 
c) Zgloszenia osób, wyjeżdzających z Polski w celu osiedlenia się poza granica- 
mi R. P. lub na obszarze w. m. Gdańska powinny być przesylane w odpisach do po. 
wiatowej władzyadmin. ogólnej w terminie dni 30, ta zaś skieruje je do Min. Spraw 
Wewn. lącznie z innemi zgloszeniami stosownie do punktu 1 niniejszego okólnika. 
W tych wypadkach należy zWrócić szczególną 'Uwagę na ustalenie faktu zmiany 
miejsca zamieszkania, odróżniając je od czasowego wyjazdu zagranicę lub czasowego 
wyjazdu do Gdańska, kiedy to zgłoszenia nie są przesyłane do Min. Spraw Wewn. 
Stosownie do S 31 ust. 1 lit. b) osoby tej kategorji są skreślane z rejestru miesz- 
kańców na podstawie decyzji gminy. Przesyłane zgłoszenia do centralnej ewidencji 
Min. Spr. Wewn. winny być oznaczone numerem księgi kontr. ruchu ludności opusz- 
czającej gminę (wzoru Nr. 8 A) stosownie do punktu 4 nin. okólnika. 


,
		

/s0023_0001.djvu

			, 


1160 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


Nr. 21 


Nr. 21 


Przegląd ustaw, rozpor ządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


1161 


d) Zgloszenia osób, które wY!lrowadzily się z gminy i których następne miejsce 
zamieszkania nie zostało ustalone w ciągu 5 miesięcy. 
Osoby tej kategorji są skreślane z rejestru mieszkańców na podstawie decyzji 
gminy po uplywie 5 miesięcy, zaś odpisy ich zgloszeń przesylane do centralnej ewi- 
dencji Min. Spr. Wewn. - po uplywie 6 miesięcy od dnia opuszczenia gminy. 
7. Jal{ zaznaczono wyżej wypadki braku informacji co do poprzedniego miejsca 
zamieszkania są wypadkami wyjątkowemi. I 
W praktyce atoli wypadki te mogą przybrać charakter masowy z powodu nie- 
wlaściwego lub niedość oględnego postępowania gmin. Z tego powodu należy już 
obecnie zwrócić szczegó\ną uwagę na t
 okoliczności, które stają się zwykle źrqdlem 
błędów, a mianowicie: I 
a) Osoby przybywające na zamieszkanie podają często !)rzy zameldowaniu się 
niedość czytelnie, albo nawet blędnie swe nazwisko. W konsekwencji takiego niedo- 
kładnego zgloszenia gmina nowego miejsca zamieszkania podaje blędnie nazwisko 
przybysza w zawiadomieniu wzoru "C", gmina zaś poprzedniego miejsca zamieszka- 
nia, nie znajdując slOwi at, gmina, ulica i Nr. domu). 
Należy ponadto zalecić gminom, aby przy przyjmowaniu zgloszenia wzoru Nr. 1 
(przy zameldunku) żądaly bezwarunkowo okazania dowodu wymeldunku z gminy po- 
przedniego miejsca zamieszkania w myśl !'I 27 ust. 1 instr. Min. Spr. Wewn. (Potwier- 
dzenie wymeldowania, odpis dowodu zmiany zamieszkania, poświadczenie zamieszka- 
nia etc,). W braku takiego dowodu gmina nowego miejsca zamieszkania obowiązana 
jest ustalić, czy przybysz wymeldowal się z gminy poprzedniego miejsca zamieszka- 
nia, a w wypadku twierdzącym - żądać dopelnienia tego obowiązku, poczem przesłać 
otrzymany wymeldunek lącznie z zawiadomieniem wzoru "C" gminie poprzedniego 
zamieszkania (!latrz !'I 27 instrukcji Min. Spr. Wewn.). 
b) Po otrzymaniu zawiadomienia wzoru "C" gmina poprzedniego zamieszkania 
nie znajduje u siebie w rejestrze mieszkańców danej osoby, ponieważ osoba ta aczkol- 
wiel{ faktycznie zamieszki wala w gminie, to jednak nie byla wciągnięta do rejestru 
mieszkańców (zamieszkiwala, nie meldując się, nie zlożyla w swoim czasie ankiety). 
W tym wypadku gmina poprzedniego miejsca zamieszkania obowiązana jest 
ustalić, czy osoba wsl	
			

/s0024_0001.djvu

			1162 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


Nr. 21 


Nr. 21 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


1163 


ł 
POSTJ.:;POW ANIE PRZY śCI
GANIU NALEżNOśCI. 


bowych (Dz. U. Nr. 62, poz. 580), wydanej na podstawie !ł 127 tego rozporządzenia 
i ogloszonej w Monitorze Polskim Nr. 169, poz. 200 Ministerstwo Skarbu okólniki
m 
z dn. 12.9 b. r. Nr. 10/E wyjaśnilo, co następuje: 
. "Wierzyciel, zwracając się do Urzędu Skarbowego o ściągnięcie nieuiszczonej 
przez zobowiązanego należności, obowiązany jest przesiać urzędowi: 
1) wniosek egzekucyjny; 
2) projekt upomnienia majl;łcego się wysiać zobowil;łzanemu; 
3) projekt zarządzenia egzekucyjnego w dwóch egzemplarzach, oraz 
4) tytul wykonawczy z jednym od1Jisem. 
Wniosek egzekucyjny, projekt 'upomnienia oraz projekt zarządzenia egzekucyj- 
nego w dwóch egzemplarzach objęte są jednym wzorem, oznaczonym jako wzór Nr. l 
do !ł 1 tej Instrukcji. 
Wierzyciel wypełnia: 
1) "wniosek egzekucyjny" umieszczony na pierwszej stronie wzoru Nr. l u góry, 
który przesyla Urzędowi Skarbowemu, oraz "wniosek egzekucyjny" umieszczony na 
stronie trzeciej wzoru, oznaczony jako "przebitka dla wierzyciela", który po wypel- 
nieniu odcina i l)rzechowuje w swoich aktach; 
2) projekt upomnienia w jednym egzemplarzu znajdujl;łcy się na stronie trze- 
ciej wzoru, lecz tylko te rubryki, które są obwiedzione grubą linijką, za wyjątkiem 
rubryki oznaczonej skrótem "Ref", która przeznaczona jest dla użytł.n Urzędu Skar- 
bowego celem uwidocznienia w niej przydzialu;. 
\ 3) projekt zarządzenia egzekucyjnego w dwóch egzemplarzach (oba egzempla- 
rze znajdują, się we wzorze) przez kalkę. Zamieszczona w .,Uwadze" obok zarządze- 
nia egzekucyjnego na pierwszej stronie wzoru wskazówka "pisać w trzech egzempla- 
rzach przez kalkę" polega na omylce drukarskiej, winno być bowiem "w dwóch 
egzemplarzach" i odnosi się tylko do "zarządzenia egzekucyjnego" a nie do calego 
wzoru. Wierzyciel zatem wypełnia odpowiednie rubryki i przesyła Urzędowi Skar- 
bowemu zawsze tylko jeden kompletny egzemplarz calego wzoru Nr. l. 
Ty tul wykonawczy wypelnia wierzyciel i przesyla Urzędowi Skarbowemu w dWÓC:l 
egzemplarzach; jeden jako oryginał, drugi jako odpis. 
Tytuł wykonawczy co do formy swej musi - stosownie do postanowień art. 3 
ustęp drugi. zdanie vierwsze ustawy z dn. 10.3.1932 r. (Dz. U. Nr. 32, poz. 328) _ 
odpowiadać przepisom, jakie w tym zakresie dotychczas obowiązywaly i nadal obo- 
wiązują poszczególnych wierzycieli. Przepisy te bowiem nietylko, że nie zostaly 
uchylone wSIJomnianą ustawl;ł oraz rozvorzą,dzeniem Rady Ministrów o postępowaniu 
egzekucyjnem, lecz !Jrzeciwnie artykulem 3 tej ustawy zostaly wyraźnie utrzymane 
nadal w mocy. 
Ty tul wykonawczy w formie określonej w !ł 14 ustęp 2 rozporządzenia Rady 
Ministrów o postępowaniu egzekucyjnem, obowiązuje - ze względu na treść zdania 
drugiego art. 3 ustęp 2 ustawy z dn. 10.3.1932 r. - tylko tych wierzycieli, którzy 
d
 dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy oraz wspomnianego rozporządzenia 
nie mieli dla swych należności określonych przepisowo tytulów wykonawczych. 
Natomiast postanowienia !ł 14 ustęp 3) i 4) rozporządzenia Rady Ministrów 
o postępowaniu egzekucyjnem, co do klauzuli wykonalności na tytulach wykonaw- 
czych, obowiązują w odniesieniu do wszystkich bez wyjątku tytulów wykonawczych. 
Ty tul wykonawczy wraz z odpisem musi być przez wierzyciela zawsze nadesłany 
Urzędowi SkarbQwe.mu, niezależnie od zarzl;łdzenia egzekucyjnego. W myśl bowiem 


PRAWO POBIERANIA DODATKU EKONOMICZNEGO NA DZIECI 
PONAD LAT 18. 


Min. Spraw Wewn. okólnikiem Nr. 128 z dn. 20.X.1932 r. wyjaśnilo podleglym 
wladzom kiedy funkcjonarjusze państwowi, a więc i czlonkowie zarządu oraz pracow- 
nicy ko.ł:.unalni majl;ł prawo pobierać dodatek ekonomiczny na dzieci ponad 18 
at: 
W myśl powyższych wyjaśnień prawo to przysluguje nietylko wtedy, gdy, dz
ecl 
uczęszczają do szkól państwowych, publicznych i szkól prywatnych z uprawnlemem 
szkół państwowych (publicznych), lecz także wrazie pobierania nau
i ,w szkolac
 pr
- 
watnych, nieposiadających uprawnień szkół państwowych, jak rówmez ksztalcema Się 
w domu, przyczem ta ostatnia okoliczność musi być wykazana np. w drodz
 prze
sta- 
wienia odpowiednich zaświadczeń ze złożonych egzaminów. Szkolami pubbczneml są 
wszelkie szkoty również i prywatne, o ile istnieją legalnie. 


DOR.Ę;CZANIE PRZEZ MAGISTRATY NAKAZóW PŁATNICZYCH NA PODATKI 
PRZEMYSŁOWY I DOCHODOWY. 


Wobec nasuwających się wątpliwości czy urzędy gminne i magistraty m
ją obo- 
wiązek doręczać nakazy platnicze na podatki przemyslowy i dochodowy, Mm. Spr. 
Wewn. w porozumieniu z Ministr. Skarbu w piśmie Nr. SS. 142/18/2 z. dn. 26.1
.1932 
r. wyjaśnilo, że obowiązek ten dotyczy jedynie w stosunku do nak
zow platmczych 
państw. podatku dochodowego, a to w myśl art. 121 ustawy z dma 16.VII.1920 r. 
(Dz. U. R. P. Nr. 58 z r. 1925 p. 411) oraz !ł 130 rozpo
z. z dni
 15.V.19
1 r. (ł:" U. 
R. P. Nr. 48 p. 298). Obowiązek ten nie ciąży natomIast, o de chodzI o panstw. 
podatek przemyslowy. 


ZBIóRKA POLSKIEGO ZWI
ZKU PRZECIWG-RUźLICZEGO. 
Min. Spr. Wewn. w piśmie z dnia 13.X.1932 r. Nr. AP. 2/137 pr
ypomnialo 
podleglym wladzom, że Polski Związek Przeciwgruźliczy ma w tym roku, Jak. za
sze, 
wylączne prawo sprzedaży nalepek na cele spolecznej walki ,z gruźli
ą w czaSIe ?d 
l grudnia do 10 stycznia. Akcja Związku specjalnie zaslugu]e obecme na poP:łrcIe, 
bowiem ze względu na kryzys gospodarczy zadania jego wzrosly, a pomoc panstwa 
samorzą.du na te cele znacznie zmalala. 


't DOBóR PERSONEL1:/: PIEL.Ę;GNIARSKIEGO. 
Min. Opieki Społecznej w piśmie z dn. 6.X b. r. Nr. Z. U. 98/3/1 wezwalo dy- 
rektorów instytucji leczniczych i zapobiegawczych, aby zwracali pilną uwagę 
a 
kwalifikacje przyjmowanych do zakladów pielęgniarek, gdyż często per
nel t
n n
e 
stoi na wysokości zadania. Obecnie w Polsce kończy rocznie sz
olY PIelęg
IarskIe 
okolo 100 pielęgniarek i wiele z nich jest bez pracy. Wobec powyzszego nalezy przy 
angażowaniu personelu pielęgniarskiego dawać pierwszeństwo osobom o pelnych 
kwalifikacjach. 


W zwiazku z instrukcją z dn. 23.7.1932 r. o stosowaniu przepisów rozporzą- 
dzenia Rady. Ministrów z dn. 25.6.1932 r. o postępowaniu egzekucyjnem wla dz skar-
		

/s0025_0001.djvu

			1164 


, 
Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 
. 


Nr. 21 


!'i 16 ustęp 2) rozporządzenia Rady Ministrów o postępowaniu egzekucyjnem, zobo- 
wiązanemu przy dalszej czynności egzekucyjnej, musi być doręczony i odpis tytulu 
wykonawczego i zarządzenie egzekucyjne". 


POSTĘPOWANIE PRZY UMARZANIU NALEżNOśCI NlEśCI.4GALNYCH. 


\V związku z I'oz})orządzeniem Ministra Skarbu z dn. 23.7.1932 r. w sprawie 
sposobu ustalenia należności nieściągalnych oraz terminu przelmzania urz
dom skar- 
bowym należności ściągalnych do dalszej egzekucji, ogloszonego w. Momtorze Pol- 
skim Nr. 169 poz. 199 - Ministerstwo Skarbu okólnikiem z dn. 12.9 b. r. Nr. 52 
zarządzilo, co następuje: ,. 
l) Przewodniczącym Komisji wymienionej w !'i 2 wspomllIanego na wstępie 
rozp:;ządzenia jest z urzędu Kierownik Urzędu Skarbowego lub. 
ego ,zastę
ca. 
W sklad tej komisji, oprócz przewodniczącego wchodzą: przedstawIciel wierzyciela 
i przedstawiciel dotychczasowej wladzy egzekucyjnej. O ile wi.erzyciel 
 wladza egze- 
kucyjna są jedną i tą samą osobą, wówczas wladza ta deleguje tylko Jednego przed- 
stawiciela, przedstawicielowi temu jednakowoż przysluguje w tych wypadkach prawo 
oddania dwóch glosów. , 
Czlonkowie komisji nie muszą być stale mianowanymi, mogą nimi bY
 ,delegowam 
ad hoc przez wierzyciela i dotychczasową władzę egzekucyjną l)Czed:t
w
clele, 
TIuszą 
oni być jednakowoż każdorazowo zaopatrzeni w odpowiednie upowaZllIeme swej wla- 
dzy przełożonej, względnie wlaściwej instytucji. .' 
Uchwaly komisji zapadają zwyklą większością glosów. Glosowame odbywa s
ę 
w ten sposób, że najpierw oddaje swój glos przedstawiciel wierzYcie
a, następme 
przedstawiciel dotychczasowej wladzy egzekucyjnej, a wkońc
 prz
wodmczą
y:. 
.... Członkowie, którzy nie biorą osobiście udziału w posledzemach komisJI, .lec
 
oświadczenia swe wvrażaja w drodze korespondencji, winni w każdej poszczegolneJ 
sprawie wypowiedzi
ć się konkretnie ,co do ściągalności lub nieściągalności danej 
należności. 
W posiedzeniach komisji może brać udział kierownik działu egzekucyjnego Urzę- 
du Skarbowego - o ile ewentualnie nie przewodniczący, jako zastępca Kierownika 
Urzed'u Skarbowego - z głosem doradcz
lm. , 
- 2) Na żądanie dotychczasowej wladzy egzekucyjnej lub wierz
ciela 

z
wodn
- 
czący zwoluje Komisję i wyznacza termin jej posiedzenia w czasie mozhwle naJ- 
krótszym. . ... .' 
Przewodniczący może jednakowoż z urzędu zwołac komisję I wyznaczyc termm 
jej posiedzenia, w wypadkach, w których uzna to za stosowne. , , . . 
Posiedzenia komisji winny się odbywać z reguły w tych miejscowoscIach, które 
byly siedzibą dotychczasowej władzy (organu) egzekucyjnej. . ' 
3) Protokól z czynności i uchwal komisji prowadzić będzie urzędmk wyznaczony 
urzez Kierownika U rZł;du Skarbowego. . 
- Protokól ma zawierać co najmniej następujące dane: numer kolejny sprawy, 
imię i nazwisko i miejsce zamieszkania zobowiązanego, oznacz
n

 wierzyciela, ro- 
dzaj, wysokość i okres powstania zaleglości, wynik uchwaly k?
lsJ). ., 
4) Sprawy o należności, które zostaly uznane przez .ko
ISJę za, sCłągalne, prz
- 
każe dotychczasowa wladza egzekucyjna wraz ze wszystkleml aktami 
gzekucYJnem, 
potrzebnemi do dalszego prowadzenia egzekucji - właśc
wem'U urzędow
 skarbowemu. 
zgodnie z postanowieniami !'i 5 wspomnianego na wstl,'ple rozporządzema. 


Nr. 21 


Przegląd ustaw, rozporządzeń i zamierzeń ustawodawczych 


1165 


\ 
,5) 

nanie .
r
ez komisję pewnych należności za nieściągalne nie przesądza 
bynaJmmeJ kwestJI Ich umorzenia i nie rodzi żadnych praw dla zobowiązanych. Spra- 
wa ściągnięcia takich należności może być po uplywie pewnego czasu wznowiona 
o ile warunki majątkowe zobowiązanych ulegną takiej zmianie, że ściągnitc ie tych 
należności będzie możliwe. 
. 6) Sp
awy o na
eżności w państwowych podatkach bezpośrednich, których egze- 
kU
Ja .nal
z
la w mysi dotychczaso
y
h przepisów do związków komunalnych, winny 
byc..rownlez roz,Patrzone przez komisJę, a to celem uniknitcia przekazania do egze- 
kucJI spraw, ktore ze względu na mierną zdolność platniczą zobowiązanych, narazie 
do dalszej egzekucji nie nadaj/} sie. 
7) Sprawy o należności, których te!min płatności uplynąl po dniu 31 grudnia 
1931 r., przekażą dotychczasowe wladze egzekucyjne bezpośrednio wlaściwym urze- 
dom skarbowym do dalszej egzekucji o ile w związku z temi sprawami dokona';d 
już została przez dotychczasowe wladze egzekucyjne pierwsza czynność egzekucyjna, 
lub przynajmniej doręczone zostaly zobowiązanym upomnienia o zaplatę należności. 
Natomiast wszystkie sprawy o należności, w których nie doręczono zobowiązanym 
upommen, lub w których nie dokonano pierwszej czynności egzekucyjnej, dotychcza- 
sowe wladze egzekucyjne zwrócą wierzycielom celem skierowania do Urzędów Skar- 
bowych już na !!Odstawie nowoobowiązujących przepisów". 


...................11111............................ 11 .... 11 .."...........................111............1111....11...............11.............................IJ..U 


Zamierzenia ustawodawcze. 


J 


PROJEKT USTAWY O OGRODACH DZIAŁKOWYCB. 


') 


W roku ubieglym Ministerstwo Opieki Spo1ecznej opracowało projekt ustawy 
o ogrodach dzialkowych, jednakże do Sejmu, jakkolwiek została uzgodniona z zainte- 
resowanemi ministerstwami pl'ojektowana ustawa nie zostala wniesiona, Ma to na- 
stąpić - jak się dowiadujemy - w najbliższej sesji sejmowej, 
Obowiązek zakładania ogrodów działkowych i wykonywania związanych z tem 
ćzy;nności ciążyć będzie - według powyższego proj,ektu - na tych gminach miej- 
skich, posiadają
ch' ponad 10.000 mieszkańców, które oznaczy rozporządzenie Mi- 
nistra Opieki Społecznej, wydane w porozum5.eniu z MinIstrem Spraw Wewnętrznych 
na podstawie wniosku wlaściwego wojeWQdy" postawionego !po zasią,gnięciu opin;i 
wydzialu wojewódzkiego, który w tych wypadkach będzie w;spóldziałał z WQjewod
 
z głos,em stanowczym, 
W razie braku własnych źródeł! na pokrycie k;osztów inwestycyjnych, związanych 
z zakladaniem ogrodów działkowych, gminy miejskie będą korzystaly z niskoopro- 
centowanych kredytów długoterminowych, których źródło i warunki określi rozporzą.. 
d:tlenie Ministra Skarbu w porozumieIlliu z Ministrem Opieki Spolecznej i Ministrem 
Spraw Wewnętrznych. 
Szczegó
owe informacje o powyższym projekde podamy po wniesieniu go 
do Sejmu.
		

/s0026_0001.djvu

			1166 


. . S d Najw 
Orzecznictwo Najw. Tr. Adm. I , ą, ,u . 


f 
Nr. 21 


Nr. 21 


Orzecznictwo Najw
żsiego 
ryb.unału 
I\dministracyjnego i Sądu Najwyzszego. 


Kronika 


1167 


Kro n i k a.1 


UP, RAWNIENIA WLADZY NADZORCZEJ PRZY ZATWIERDZANIU UCHWAL 
PODATKOWYCH. 


Zjazdy w sprawie reformy uetroju 
samorządu. 


\ zatwierdzania na zasadzie art. 1 u
taw! o tym- 
Władza nadzorcza, powolana do h h al podatkowych zWIązkow samo- 
I . finansów komunalnyc uc w . . 
czasowem uregu owaD1U . h h al pod względem ich celowoscI. 
rządowych, ma pra",o badaD1a tyc 'lIc w , 871/29. 
WyrQk N. T, A. z dn, 9.3.1932 r. L. ReJ. U N 25 \poz. 223) nadała art. 1 ustawi 
Uwaga. Ustawa z dn, 17.3.193
 r., (Dz. 
ór
 wyraźnie przymane wstało. wm- 
Q tymcz. ureg, fin. ko
. 
owe brz
=
c
wał podatkowych 'Z punktu widzenia celo- 
dzy nadzQrczej uprawruerue do. ba , Ioo N T A. 
WQści, a zatem usankcjon-owała sta.noWlS ., 


W dn. 23.X b, r. odbylQ się w Poznaniu 
zebranie działacz.y samorządowych, zgru- 
powanych w BBWR, w sprawie projektu 
r.ządQwego o ustawie samorządowej, Z 
Warszawy przy,był wicemin. Ko:tsak i wi- 
cemarsz. Sejmu PolakiewicZ;, referent sej- 
mowy tej ustawy. Ponadto w obradach 
uczestnicz.yli wojewQda Raczyński, wice- 
woj, Kaucki, dr. Bohdan Hutten-Czapski, 
wielu !posłów i senatorów, profesorów uni- 
wersytetu i t. d, 
Zebranie zagail Po.S, Jeszke. 
Wioemin, Korsak zaznaczył, że rząd 
traktuje ustawę samQrządQwą, którą przed- 
loży Sejmowi, jako. przejściową, która w 
przyszłości może być zast,ąpi-ona. przez in- 
ną, bardziej o.dpowiadającą warunkom kul- 
turalnym i gospodarczym. Należy jednak 
już obecnie zmie1fić, w.zględnie zastąpić 
liczne ustawy obowiązujące dzisiaj nową 
ustawą samQrządową, jednQlitą dla calej 
Po.lski. CzynnJk polityczny musi być wy- 
eliminowany na rzecz czynnika gospodar- 
czego d kulturalnego, 
Mówiąc o gminie zbiorowej p, Kors'ak 
oświadcza, że rząd me myśli zaprowadzać 
Po.dobnych gmin, jakie istnieją. lub będą 
istnieć na Polesiu, w takich dzielnicach jak 
Poznańskie, śląsk, Pomorze, czy też w po- 
łudniowo-zachodnich województwach. Cho- 
dzi tylko Q połączenie gmin, które wtem 
jpolącz,eniu miałyby interes. W każdym ra- 
zie granice no.wych gmin Po.krywa
by się 
mniej więcej z granicami okręgów pa.- 
rafjalnych lub też graniczyłyby z takiemi 
miej,scowościami, do których ludność gmin 
ciąży ze względów gospodarczych lub kul- 
turalnych. 
Zasadą w prQjekcie ustawy samorządQ- 


. 


CZAS PRACY W URZJ:;DACH KOMUNALNYCH. 
, ter torjalnego, nie jest zakladem prau;y: 
Magistrat, jako instytuCja samorząd
 . y konywanie przez magistrat CZęSCI 
prowadzonym w sposób przemysl?w y , g y
 .WYotrzymanych od Państwa, wyklucza 
.. bl' nej na zasadzIe uprawmen, 
administracjI pu I
Z: a istratu w sposób przemysłowy. 
możność prowadzeD1a bIUra m gR' I 2893/31. 
WyrQk S. N. z dn. 20.4.1932 r. L. eJ. . 
SZKODY PRZY PRZEBUDOWIE DROGI. 
ODPOWIEDZIALNOść ZA 
. k t k pod wyższenia drogi 
runcie przydroznym ws u e . 4 
Za szkodę, powstałą 
rzy g ad' rawa sąsiedzkiego w myśl 1313 364 
 2.6 
prywatnej, odpowiedzialny Jest 
a zas ł ::
i:1 drogi jako sąsiad, a nie urząd w
Je- 
l ' t a k od C y w. austr. rzeczYWisty wa, .,. wlasc ' l 'we g o właściciela drogi. 
I .' . d gI w ImIenl)I 
wódzki, wykonywujący konserwację L r
. 1620/31. 
Wyro.k S. N. z dn. 5.1.1932 r. . J. " . 
NE RUCHEM TRAMWAJU. 
ODPOWIEDZIALNOść ZA SZKODY, SPOWODOW A , 
.' s wodowane ruchem tramwaju, przeds
ę- 
Za IIlszkodzenie lub znIszczenIe rzeczy, po '1 (13 823 kod. cyw. pruski), 
. d według przepisów kodeksu CYWI nego 
biorstwo od
wla a dn 3.11.1908 r. (Zb. ust. pr. str. 505). 
a nie w mysI art. 26 z. L R . I 351/31 
WYl'Ok S. N. z dn. 12.2.1932 r. ' eJ. . . 


J. Ogólna. 


wej jest czynnik odpo.wiedzialności jednO'st- 
ki, a więc burmistrza, czy wójta, oraz 
czynnik fachoWQści, 
W dalszym ciągu zabrał glos wicemarsz. 
dr, POlakiewicz, który zwrócii się do. zebra- 
nych dzialaczy samorządowych z prośbą 
o uwagi, które będą potrzebne w do.bie 
uchwalania projektu ustawy. Uwagi te 
poddane będą gruntownemu badaniu przez 
rząd. 
Projekt jest ustawą ramową i rząd pra- 
gnie, by taką była, gdyż licz.yć się należy 
z l'O,zmaitemi warunkami kulturalnemi, 
 
spod.arczemi i prawnemi, jakie w przyszło- 
ści mo.gą zaistnieć. 
W dalszym ciągu mówca zaznacza, iż 
większy nadzór państwa, przewidziany w 
projekcie ustawy, nad samorządem, ko- 
nieczny jest również z tego. powodu, że 
posiadamy dość liczne mniejszości narodo- 
we, Twórcy ustawy samo.rządowej zdawali 
sobie s'Prawę z odpowiedzialno.ści przed 
państwem i narodem, by nie dawać środ- 
ków do walki z państwem przez S'amorzą- 
d;y, Qpanowane przez mniejszości narodowe. 
Następne referaty wygło.sili: staro.sta 
pow. krotoszyń p. Kasprzak "O samorzą- 
dzie miej,skim" i POs. Rzósk.a "O samorzą- 
dzie wiejS'kim". 
Podobne konferencje odbyly się w Łodzi 
i w Łucku. 


Zjazd spółdzielni mieszkaniowych. 


Dn. 5 listo.pada odbędzie się w War- 
szawie ogólnokrajo.wy zj'azd przedstawicieli 
spółdzielni mieszkaniowych, zjednoczonych 
w Zwiją.zku rewizyjnym spółdzielni miesz- 
kaniowych i budowlanO' - mieszkaniowych 
w Polsce. W zjeździe tym wezmą udział 
przedstawiciele okol() 100 spółdzielni. 
Zadaniem zjazdu będzie między in, za
 


/I
		

/s0027_0001.djvu

			f168 


Kronika 


Nr. 21 


Nr, 21 


twierdzenie programu na naj.bliższą przy- 
szłość w sensIe umożliwienia ro\\woju spól- 
dzielczego ruchu budowlanego na racjonal- 
nych podstawach. Rozważane będą wnlP- 
ski zmierzające do zdobycia kredytów. 
Na samo wykończenie rozpoczętych bu- 
dowli potrzeba okolo 25.000,000 zl., które 
przysporzyłyby ogólem oko:o 9.000 nowych 
izb mieszkalnych. 


Z Banku Gospodarstwa Krajowego. 


'\

 v... 
. I Dn. 14 b. m. odbyło się pod przewod- 
nictwem prezesa dr. Romana Góreckiego 
specjalne posiedzenie Rady Nadzorczej Ban- 
ku Gospodarstwa Krajowego, poświęcone 
omówieniu działalności Banku w dziedzinie 
kredytu długoterminowego, Obszerne spra- 
wozdanie w tym przedmiocie złożyl Radzie 
kierownik departamentu kredytów d
'Ugo- 
terminowych, dyr. Wasserab. W sprawo- 
zdaniu swojem omówił na wstępie - na 
ogólnem tle zagadnienia kredytu długoter- 
minowego w Polsce - organizację, rozwój 
i obecny stan kredytu komunalnego, kre- 
dytu ziemsk1ego, kredytu hipoteczrnego 
miejskiego i długoterminowego kredytu 
przemysłowego, Następnie dyr, Wasserab 
omówii szczegółowo działalDQŚĆ B, G. Ę.. 
w powyższych kierunkach, 
Przechodząc do omówienia kredytu ko- 
munalnego, przedstawiJJ ogólne zadłużenie 
samorządów z podziałem na jego rodzaje, 
następnie omówił położenie miast, korzy- 
stających z t. 'Zw. pożyczek ulenowskich, 
wreszcie zobra7Jowal obecną sytuację naj- 
większych dłużników Banku z tytułu po- 
życzek komunalnych, t. j, m. Gdyni, War- 
szawy, Lwowa, Krakowa, Wilna i Poznania. 
Omawiając wyplacalność miast, stwier- 
dził referent, że jeżeli się wyłączy pożycz- 
ki ulenowskie, gdzie, zresztą, z pomocą 
przychodzi miastom Skarb Państwa" to sa- 
morządy byly dotychczas, wbrew temu, co 
się tak często na ten temat pisze i mówi, 
jednym z najlepszych platników pożyczek 
dlugoterminowych. Należności bowiem sa- 
morządów, przypadające do spłaty w 1931 


r" zostały pokryte w 75 procentach. Pewne 
pogorszenie w r, b. zostało .spowodowane 
zwłoką w uiszczaniu należności ze strony 
kilku większych miast, które jednak są fi- 
nansowo tak silne, że w najbliższym cZ2.sie 
mogą wyjść z trudności. W ten sposób po- 
gorszenie wyp
acalności dotyczy w mniej- 
szym stopniu masy drobniejszych samo- 
. rządów, co jest istotą zagad;niepia, 
Wielkie znac
enie należy przypisać fak- 
tow
, że z jednej strony samorządy dokła- 
dają wszelkich star,ań" by opanować trud- 
ności, w jakich się znalazły glównie 
wskutek d
'Ugotrwałego kryzysu, z drugiej 
strony B. G, K. przychodzi samorządom 
z pomocą, na jalqą mu tylko zezwalają 
posiadane środki. 
Jeżeli chodzi o wypłacalność dłużników 
dlugoterminowych, to najgorzej przedsta- 
wia się w Banku kredyt ziemski, Zaległo- 
ści ratalne są tutaj dość duże; nie odgry- 
wają one jednak w bilansie Banku więk- 
szej roli, gdyż stan tych pożyczek wynosi 
zaledwie 56 milj. zł. przy ogólnym stanie 
pożyczek emisyjnych B. G, K., przekracza- 
jącym kwotę 800 milj, zł. W tej dziedzinie 
przychodzi Bank rówweż z daleko idącą 
pomocą dłużnikom, udzielając im bonifika- 
ty w formie obniżenia procentów z 7 proc., 
na 5 proc., prolonguj\1C im p::atności an- 
nuitetowe, rozkładając je na jaknajdogod- 
JJiejsze raty, odraczając wyznaczane licy- 
tacje za spłatą nieznacznej części zaległo- 
ści, byle tylko nie pogorszyć stanu z,abez- 
pieczenia kredytu. Najlepszym dowod
m 
skuteczności tej akcji jest to, że na zgorą 
384 pożyczek ziemskich nabył Bank w cią- 
gu całego czasu ich udzielania, aż do 
osta,tnich dni, zaledwie 4 J;t1ajątki z li- 
cytacji. 
Najlepiej przedstawia się płatność bu- 
dowlanych pożyczek konwersyjnych, Za- 
ledwie 3 proc, zapadających płatności ra- 
talnych znajduje się w skardze, a do licy- 
tacji ze strony Banku w żadnym wypadku 
dotychczas nie doszło. Korz.ystnie prz
d,st
- 
wia się również hipoteczny kredyt mIeJski. 
Również . wbrew temu, co się zwykło 


i w kraju, a w szczególności zagranicą. 
mówić o zaangażowaniu się banków w kre- 
dycie przemysłowym, trzeba stwierdzić. że 
sytuacja dlużników Banku. korzystających 
z kredytów B. G, K. w obligacjach ban- 
kowych na cele przemyslowe, przedstawia 
\ się zupelnie nieźle. 
Pożyczki te spłacają zupe:ł1ie dobrze 
i to tak przedsiębiorstwa prywatne, jak 
i przedsiębiorstwa, należące do koncęrnu 
B. G, K. 
W końcu złożył dyr. Wasserab szczz- 
gólowe sprawozdanie z dzialalności depar- 
tamentu kredytów dlugoterminowych w 
ciągu ostatnich miesięcy, stwierdzając m. 
in., że Bank na ogólną ilość wlasnych pro- 
mes, znajdujących się w obiegu jest za- 
angażowany gotówkowo zaledwie na kwotę 
oko1o 1 milj. zł. 


Nasza sytuacja gospodarcza. 


Podlug sprawozdania Banku Gospodar- 
stwa Krajowego zalamanie się w z. m, ten- 
dencji zwyźkowej na światowych rynkach 
pszenicy i bawełny oraz nowe powiklania 
polityczne na terenie międzynarodowym w 
(połączeniu z trudnościami finansów pań- 
stwowych w wielu krajach wywołały de- 
presję na giełdach światowych. która wy- 
razi,]a się w spadku kursów i obrotów giel- 
dowych. Równocześnie jednak'" występują 
nadal objawy polepszenia w różnych gałę- 
ziach gospodarczych niektórych krajów, jak 
w Stanach Zjednoczonych, Anglji i Niem- 
czech; oznaki poprawy utrzymują się na 
razie jeszcze zbyt krótko, aby można oce- 
nić, czy posiadają one charakter trwaly. 
czy też wywolane są sztucznie celowemi 
zarządzeniami różnych państw. 
Na rynku pieniężnym w Polsce wystę- 
powaly, podobnie jak w poprzednim mie- 
siącu, rówpJeż we wrześniu pewne oznaki 
odprężenia, będącego wynikiem niskiego 
stanu obrotów gospodarczych, Daje sIę za- 
uważyć częściowy powrót tezauryzowa- 
nych przedtem kapitalów, które wracają 
do ban,ków i kas oszczędności, lub obracane 


Kronika 


1169 


.są na lokaty rzeczowe. Objawy odpręże- 
nia uwydatniają się w poprawie wypłacal- 
ności, we wzroście wkladów i zwiększeniu 
p
ynności instytucji finansowych, a poza- 
tem w zahamowaniu spadku pokrycia 
kruszcowo - walutowego. Polożenie na giel- 
dach pieniężnych ksztaltowalo się pod 
w.pływem międzynarodowej tendencji gieł- 
dowej, Pierw.sza połowa września nacecho- 
wana by
 zwyżką kursów przy zwiększo- 
nych obrotach, w drugiej zaś połowie na- 
stąpiła zniżka notowań. \ 
Na ogólnem polożeniu go.spodarczem 
Polski cią.iyly nadal niezmniejS'zone trud- 
ności rolnktwa. spowodowane malo ko- 
rzystnemi warunkami zbytu dla ziemiopło- 
dów i artykulów hodowli rolniczej. Wywóz 
zboża wprawdzie się zwiększy-ł. ceny zie- 
mioplodów ulegly jednak pogorszeniu. 
Wytwórczość przemysiu górniczo - hut- 
nicz.e.go byla mniejs.za. niż w poprzednim 
miesiącu. Wydobycie węgla zmalało ze 
względu na słabszy zbyt na rynku we- 
wnętrznym, Huty żelazne zmniejszyły pro- 
dukcję wskutek małego zapotrzebowania 
wyrobów w kraju i kurczącego się eksportu 
żelaza. W ostatnich tygodniach hutnictwo 
żelazne otrzymało większe zamówienia rzą- 
dowe. Wydobycie ropy naftowej i zatrud- 
nienie przemysłu rafineryjnego obniżylo 
się o polowę w związku ze strajkiem ro- 
botników. Wywóz cynku i oŁowiu zmniej- 
szyi się przy ponownym spadku cen tych 
metali. . 
W dziale przemysiu przetwórczego za- 
znaczylo się dość wyraźnie zwykłe w tej 
porze roku zwiększenie zatrudnienia i o- 
żywienie obrotów w niektórych gałęziach 
produkcji, wyrabiających artykuly do bez. 
pośredniego użytku, Dotyczy to przede- 
ws'zystkiem przemysłu włókienniczego i in- 
nych przemysłów odzieżowych, jak garQą.T-r 
stwa i obuwnictwa. 'c - ,..- 
Cukrownie zwiększyły stan zatrudnie- 
nia w. związku z przygi>'towaniami do przy- 
szlej kampanji. pewien ruch zaznaczyi się 
również w dziale przetworów ziemn\,1, ,.
		

/s0028_0001.djvu

			1170 


Kronika 


Z wielkiemi trudnościami walczyły 
rze: 
mysly, wyrabiające dobra produkcYJne l 
towary trwa
ego użytku, jak prze
ysl me- 
talowo - maszynowy, drzewny, milleralni, 
chemiczny i in, Zatrudnienie przer:łyslu 
chemicznego ostatnio osłabło w zWlązku 
z zakończeniem roku nawozowego. , 
Sezon jesienny nie piI"zyniósł dotąd wIęk- 
szego ożywienia obrotów w 
andlu 
a ryn- 
ku wewnętrznym. Położeme kupIectwa, 
zwłaszcza w okręgach rolniczych, pozosta- 
wało nadal trudne. 
Ruch zniżkowy cen trwał w dalszym 
ciągu, był jednak słabszy. niż w poprzed- 
nich miesiącach, 
Obroty towarowe z zagranicą by
y w. e 
śniu mnie J 'sze wskutek skurczema S1ę 
wrze , . 
wartości przywozu. Ponieważ wartosc w
- 
wozu nieco się zwiększyla. saldo dodatme 
bilansu handlowego wzrosło. osiągając w 
łącznej sumie za pierwsze 3 kwartaly r. b. 
prawie 160 mil. z
otych. 


Z Polskiego Komitetu Energetycznego. 


W dn. 4 maja r, b. odbylo się w sali 
konferencyjnej Ministerstwa Robót ,Pu- 
blic
mych 7 -e Plenarne Zebranie PolskIego 
- Komitetu Energetycznego. 
Przewodniczył inż. L, Tolloczko, prz
 
d ' P K En ' P osiedzenie odbylo 
wo nlCzący . , " 
się w obecności Ministra Robót Publicznych 
, , A K iihna oraz Podsekretarza Stana 
=. . d 
' , K G órskie g o' obecnych było 27 e- 
rnz. , , . . 
legatów władz państwowych, zWlązkow sa- 
morządowych, instytucji naukowych, zrze- 
ń technicznych i gospodarczych. wy- 
sze u Z' k 
twórców i odbiorców energJI, mn. ze 
Miast Polskich reprezentował inż. W. Rab- 
czewski. . 
Po powitaniu prZ€.Z t Przewodniczącego 
Ministra oraz obecnych, został odczyta
y 
i przyjęty protokul poprzedniego posIe- 
dzenia z M, 6 czerwca 1931. 
Przewodniczący P. K, En. inż. L: T?ł- 
loczko, delegat do Rady WykonawczeJ MIę: 
dzynarodowej Konferencji EnergetyczneJ 
w Londynie, złożył sprawozdanie z prac 


Nr. 21 


Nr. 21 


tej Konferencji; referent zobł:azował prze- 
dewszystkiem sprawy, w ktorych ,bezpo- 
średnio by
a zainteresowana delegacJa Pol- 
sk
 - złożyly się na to międzynarodow
 
ankieta o zasobach energji, do kt
reJ 
k
tjonarjusze opracowują poszcz
golne 
państwa. a więc i Polska, sprawa. Jęz
ka 
obrad, którym obecnie może byc kazdy 
reprezentowany przez komi:rety .narodowe, 
a więc i !polski, organizacJa MIędzynaro- 
dowej Komisji Wysokich Zapór oraz 
rzy- 
gotowania do naj,bliżs
ego Sek
YJnego 
Zjazdu Międzynarodowej KonferenCjI Ener- 
getycznej w Sztokholmie. 
Sekretar.z Generalny P. K. En. oraz 
delegat P.olitechniki W arszawskiej pro
. 
dr. B. Stefanowski wyglosił spraw0z?ame 
z działalności P. K. En. za okres ubIe
ly. 
Na terenie międzynarodowym KomItet 
Energetyczny brał ud-ziat w pracach Rad
 
Wykonawczej MiędzynarodQwej 
onferenCJI 
Energetycznej, przystąpił do MIędz

o- 
dowej Komisji Wysokicb. Zapór, w
połd
la- 
łal z Międzynarodową KonferencJą WIel- 
kich Sieci Elektrycznych. I . , . 
N terenie wewnętrznym dZlamlnosc 
a 'hki 
Komitetu byla skierowana w dwoc 
 
runkach - prace w komisjach i prace wy- 
dawnicz,e. Komisja Paliwa Stałego w dal- 
szym ciągu była zajęta pracą nad 
ono- 
raf ją węgla brunatnego, brała udzIał w 

racach \. Komitetu Normalizacyjnego nad 
Z normalizowaniem pobierania prób węgla, 
kU er 
opracowala program prac dla se CJI en. - 
getycznych" organizowanych przy pr.ow:n- 
cjonalnych kołach Stowarzyszenia 
nzyI1le- 
rów Górniczych i Hutniczych, ustalIła pla
 
bibljografji polskiej, dotyczącej energetyki 
węgla i opracowała ją za rok 1931; pod
 
k .' To rfowa zakończyła prace na 
omlSJa d tu 
kwest J 'onarjuszem torfowym z man a 
. ł d P rac 
międzynarodowego i przystąpI a o e 
nad wyjaśnieniem energetycz
ego zna?z.
 
nia torfu w warunkach polskich; KomlSJ 
Wodna łącznie z Komisją Trans
rtową 
d . ł acę Inwen- 
w dalszym ciągu prowa ZI a pr .., 
taryzacji sił wodnych. ogłosiła wymkl
n- 
wentaryzacji zakładów województw le- 


leckiego. Wołyńskiego i Lubelskiego i u- 
kończyla prace nad nowym kwestjonarju- 
szem statystyki sil wodnych, zgłoszonym 
przez Szwajcarski Komitet Energetyczny; 
Komisja Gospodarki Elektrycznej rozpa- 
trzyła szereg rządowych projektów ustaw 
z dziedziny gospodarki elektrycznej - o 
krzyżowaniu się linji wysokiego napięcia 
z torami kolejowemi, o podatku od elek- 
tryczności, o popieraniu elektryfikacji i bu- 
dowie wielkich zakładów elektrycznych - 
oraz przedyskutowała zagadnienie zmien- 
ności taryf w/g dzisiejszych uprawnień; 
Komisja Energji Wiatru zakończył'a prace 
nad wydaniem podręcznika, omawiającego 
wyzyskanie energji wiatru. Komisja Ciepła 
Odpadkowego rozważała rolę nowoczlesnycb . 
cukrowni w elektryfikacji kraju; Komisja 
Naftowo-Gazowa zajmowala się IQkalnemi 
zagadnieniami gazyfikacyjnemi i wydzieli- 
la dla związania jej dzialaln-ości z działal- 
n-ością centrali Komitetu podko.misję ga- 
zowniczą, Działalno.ść wydawnicza Komi- 
tetu znalaz,ja swój wyraz w wydrukowaniu 
zbiorowej pracy inwentaryzacyjno - pro- 
pagandowej p. t. "Power Sources in Poland 
and their Utilisati-on" oraz "Energetycznej 
Bibljografji Polskiej". 
Sprawozdanie Generalnego Sekretarza 
przyjęto do wiadomości 
Następnie zostalo odczytane sprawozda- 
nie Komisji Rewi
yjnej, stwierdzające dane 
sprawozdania finansowego; sprawozdanie 
Komisji Rewizyjnej zostało przyjęte. 
Kolejno z-ostał zreferowany przez G
 
neralnego Sekretarza preliminarz budżeto- 
wy na rok 1982/33, obrazujący szkic pro- 
gramu prac przyszłych i zamykający się 
w dochodach i wydatkach kwotą zł. 43.000; 
po stronie wydatków preliminarz przewi- 
d
je: wydawnictwa - zł. 19.000, prace ko- 
misji - zł. 16.000. koszta administracyj- 
ne - zł!. 6.000. nieprzewidziane zł. 2.000; 
po stronie dochodów: subwencje Min. Rob. 
Publ. - zł. 37.000, subwencje instyt\lcji 
społecznych - zl. 6.000, 
Preliminarz Zo.stał przyjęty z zastrzeże- 
niem traktowania go jako ramowego i QO- 


Kronika 


1171 


stosowywania wydatków do rzeczywistych 
dochodów. 
Wreszcie wybrano jednomyślnie na 
czlonków Komisji Rewizyjnej dr. S, Bar- 
toszewicza, inż, T, Czaplickiego i K. Stra- 
szewskiego, oraz na sekretarza generalne- 
go - prof. B. Stefanowskiego. 
Po wyczerpaniu porządku dziennego 
dyr. J, Obrij-palski wygłosił referat p. t. 
"Energetyka Zagłębia Węglowego", w któ- 
rym omówił Siprawę istniejących rezerw 
w silnikach, kotłach i turbinach na terenie 
polskich zaglęQi węglowych, 


Ogólnopolski Zjazd komunikacyjny 


odbyl ,się w Warszawie w dniach 21 
23.X b, r, według programu" który poda- 
liśmy w Nr. 20 "Samorządu Miejskiego" 
z 15,X b. r. str. 1102. 
Na ostatniem zebraniu plenarnem Zjazd 
powzjął następujące uchwały: 
"Wobec tego, że w chwili obecnej kła- 
dzIone są podwaliny j,ednolitej polityki ko- 
munikacyjnej w Po.lsce, zarówno przez 
ześrookowanie w jednem ministerstwie 
wsz)'stkich roozajów komunikacji, jak 
i przez akty ustawodawcze, regulujące 
sprawy kolei znaczenia miejsco.wego. i po- 
jazdów mechanicznych, zjazd upoważnia 
zarząd Zw. Przeds. Komunikacyjnych zwró- 
cić się do p. Ministra Komunikacji z na- 
stępującemi po.stuIaJtami: 
Dla prowadzenia należytej iPOlityki ko- 
munikacyjnej w państwie niezbędne jest 
utworzenie przy Ministerstwie Komunikacji 
specjalnej rady komunikacyjnej, do której 
zostaliby powołani m, in. również przedsta- 
wiciele Zw, Przeds. Komunikac" oraz, wy- 
bitni specjaliści w dziedzinie komunikacji. 
Za podstawę tej polityki należy przyjąć 
unikanie szkodliwej konkurencji pomiędzy 
rozmaitymi środkami komunikacyjnymi, 
które winny wzajemnie Y?iupeb1iać się 
i współdzialać. 
Komunikacja autobusowa na ważnych 
szlakach powinna być stwar.zana przede- 
wszystkiem drogą koncesjonowania. Szlaki
		

/s0029_0001.djvu

			1172 


ni.edochodowe, lecz ważne z punktu widze- 
nia polityki komunikacyjnej winne być 
przez państwo subsydjowane. 
Wobec doniosłego znaczenia miast w ży- 
ciu gospodarczem kraju, Zjazd uważa. że 
należy pozostawić miastom. wydzielonym 
z powiatów. prawo decyzji o polityce ko- 
munikacyjnej na własnym tęrenie. 
Przez wydanie ustaw. dotyczących 

praw kolei znaczenia miejscowego i po- 
jazdów mechanicznych, zostały stworzone 
g
ówne podstawy istnienia i rozwoju przed- 
siębior.stw komunikacyjnych. Dla uniknię- 
cia trudności, związanych z wykorzysta- 
niem ustaw, Zjazd uważa, że konieczne 
jest wydanie odpowiednich rozporządzeń 
wykonawczych. Wobec tego Zjazd wzywa 
Zarząd ZwiązkJl o zwróoenie się do Mini- 
stra Komunikacji z prośbą o przyspiesze- 
nie wydania rozporządzeń wykonawczych, 
Wreszcie Zjazd uchwalił. po zapoznaniu 
się z wynikami racjonalnej organizacji 
kierownictwa warsztatów w tramwajach 
warszawskich i łódzkich. zalecić przedsię- 
biorstwom komunikacyjnym naj dalej posu- 
niętą oszczędność w prowadzeniu przedsię- 
biorstw przez racjonalizację pracy. 


Międzyslowiański Związek Gazowników 
i Wodociągowców. 


W dniu 24.X b. r. w sali portretowej 
magistratu krakowskiego rozpoczęly się 
obrady Związku międzyslowiańskiego ga- 
zowników i wodociągowców. Powitał zjazd 
wiceprezydent m. Krakowa dr. Klimecki. 
,," Przewodniczący zjazdu inż. świerczew- 
ski. dyrektor gazowni warszawskiej, pod- 
dał pod obrady Zjazdu projekt statutu 
Związku, który po wyczerpujących deba- 
tach został jednomyślnie przyjęty. 1'.'\ 
W związku z uchwalonym statutem pre- 
zesem został obrany dyr, inż. Rabczewski. 
prezes Zrzeszenia gazown,ików i wodocią- 
gowców polskich, dyrektor wodociągów 
i kanalizacji w Warszawie, 
Na wiceprezesów wybrano prezesów od- 
nośnych Związków w Czecho,słowacji i Ju- 


'- 


Kronika 


Nr. 21 


Nr, 21 


gosławji: inż, Opatr:nego, dyrektora wodo- 
ciągów w Pradze, oraz inż. BarU, dyrek- 
tora gazowni w Lublanie. 
Do zarządu zostali wybrani ze strony 
Polski inż. świerczewski i inż, Żardecki, 
dyrektor gazowni we Lwowie. Ze strony 
Czechosłowacji inż. Jedlicka dyrektor ga- 
zowni w Pradze i prof. dr. inż. Keclik 
z Pragi. Ze strony Jugosławji inż. Crne- 
ković dyrektor gazowni w Zagrzebiu i inż, 
Makala ze Serajewa. 
W obradach nad programem pracy u- 
chwalono powołać sek,cje naukowe i zawo- 
dowe i to tak gazownicze. jak i wodocią- 
gowe. J ednem ze wstępnych zadań sekcji 
naukowej ma być opracowanie słownictwa 
technicznego polsko - czechos;1Owacko - ju- 
gosłowiańskiego. 
W sekcji zawodowej będzie specjalnie 
reprezentowany przedstawiciel gazów ziem- 
nych, które tak żywo interesują przede- 
wszystkiem Polskę i J ugosławję. 
W godzinach popołudniowych praca 
trwała dalej nad ściśle technicznemi za- 
gadnieniami. Wieczorem prezydent miasta 
przyjął uczestników Zjazdu obiadem w ho- 
telu Francuskim. I 
W dniu 25.X b. r. uczestnicy Zjazdu 
zwiedzali gazownię i wodociągi krakowskie 
oraz zabytki m. Krakowa, 


jeden aparat przypada na 781 dzieci w 
szkołach. u nas - na 1.984 dzieci. 


Z Towarzystwa Refor my M k . 

esz amowej. 
W dniu 1.XI b. r. Towarzystwo Refor- 
my MieszkanIowej urządziło w Warszawie 
w kinie "Pan" o godz. 14-ej pokaz filmo- 
;-vy
 o:brazujący budownictwo francuskie 
l meImeckie doby obecnej, 
Jak nam wiadomo, interesujący ten po- 

az będZlie jeszcze powtórzony, Miasta za- 
I
teresowane mogą wypożyczać odnośne 
fl,lmy , w Towarzystwie Reformy Mieszka- 
ruoweJ (Warszawa, Krak. Przedm. 5). 
Dziesięciolecie Najwyższego Trybunalu 
Administracyjnego. 


, 
 ?niu 22 października b. r. upłynęło 
dZleSIęC lat od chwili rozpoczęcia czynności 
pr
ez Najwyższy Trybunał Administra- 
cYJny. 



 
, 


Kronika 


1173 


Powołany do życia ustawą z dn. 3.8.1922 

. do or
ekania o legalności zarządzeń 
l . orz

en, wchod:1lących w zakres admi- 
mstracJI rządowej i samorządowej N. T. 
A. mimo 
i
żkich 
arunków pracy' speJnił 
w z\1Jpełnoscl zadama nań wlożone, Wyroki 
T.rybunału przyczyniiy się do ugru:ntowa- 
ma p
aworządności w Państwie i niejedno- 
krotme były wskazówką przy redagowaniu 
nowych przepisów prawnych. 
Ol?rzymia iloŚĆ wnoszonych skarg na 
decyzJe wladz administracyjnych, nie po- 
z
ala T
Ybu:nalowi na szybkie rozstrzyga- 
me spo
ow. a zaradzić temu złu mogłoby 
powołanIe do życia ,sądownictwa admini- 
stracyjnego niższych instancyj. , 
" Z obowiązku dziennikarskiego uważamy 
za stosowne zaznaczyć. że w ostatnich 
czasach rozeszły się pogłoski o skasowaniu 
Try
u
alu. j
ko odrębnej instancji sądow o - 
a

I
1StracYJnej i wcieleniu go, jako trze- 
CIeJ I.zby, do Sądu Najwyższego. Czy po- 
gloskl te są pravvdziwe, okaże przyszlość, 


l 


.i 
Z życi d miast. 


.II. 


Ruch ludności. 


, 
, Baranowicze (woj. nowogr.) w dniu 
SpISU po
szech:łego w 1931 r. liczyły 
22:848 n:Ieszkanców, Według danych miej- 
sk
ego bIUra ewid, i kontr. ruchu ludn, w 

u 1.1; 
. r, Baranowicze liczyły 23.602 
mIes'zkancow., zaś w dniu 30,VI b. r. _ 
23.9
7 mieszkańców. Przyrost ludności w 
I połroczu b. r. wyniósł 325 glów, wtem 
przyrost naturalny 64 i przyrost ludności 
napi1ywowej 261 osób. I:. 
W ogólnej liczbie 23.927 mi
szkańców 
bylo w dniu 30.VI b. r, stale zamieszka- 
Iych 20.319 glów, czasowo przebywających 
3.369 osób oraz 239 obcokrajowców. 
Urodzilo się w I pólroczu b. r, 209 dzie_ 
ci, zmarlo zaś 145 osób. 


k Radjo w szkołach. 


Na 30.156 szkół wszelkiego rodzaju 
w Polsce (przedszkola. powszechne. śred- 
nie. nauczycielskie i zawodowe) tylko 2.042 
szkoly są radjoabonentami, co wynosi za- 
ledwie 6,8 proc. ogólnej ilości, szkól, a tylko 
0,8% ilości abonentów. Sąsiednia Czecho- 
słowacja liczy wogóle więcej abonentów, 
4,277 szkół posiada własne aparaty, czyli 
przeszło dwa razy więcej od nas. 
W Warszawie jest blisko 600 szkół 
wszelkiego ty:pu. z nich tylko 116. a więc 
zaledwie piąta część posiada wlasne apa- 
raty. 
Ilość aparatów radjowych w szkolach 
jest u llaS zbyt mała. W Czechoslowacji 


V f",. 


l' 


.to..,,} 1.' 


W końcu września b, r, Katowice liczy- 
ły 127.490 mieszkńców. Przyrost natural- 
ny w ,c
ągu września b. r. wyniósł 90 glów, 
ludnosCI napływowej zaś przybylo 50 osób. 


.Ludność m. Lwowa w czerwcu b. r. wy- 
nosIła 314.024 glów. Przyrost anturalny 
wyniósl w cze
cu b, r. 198 glów, 


Ludność m. Krakowa wynosila w czerw- 
cu 
', r. 222,
75 głów, Przyrost naturalny 


sl 87 glow, t. j. w stosunku do ogól- 
neJ liczby mieszkańców 4.69%. 
\ f 
 . 


" 


ił, 


f- 

udn
ść Warszawy stale wzrasta. 
StWIerdził to wydział zdrowia Magistrat.:t 
zestawiając dane 9 ruchu ludności w cią
 
ostatnich 4 lat. ,:", ,. f 


A
		

/s0030_0001.djvu

			1174 


W r. 1931 liczba urodzeń znacznie 
., la S i ę w P orównaniu z r, 1930, a 
zmrueJszy , , , 
w ostatnich latach spadła ogromme IDU- 
gracja do stolicy. 0'- 
Od r. 1927 stale obniża się WSPOiCZyn- 
nik śmiertelności. Wynosił on'w 1', 1927 - 
14 2 proc., w r, 1928 - 13,7 proc., w ro 
19;9 - 13.3 proc.. w r. 1
30 - 

,8 proc,. 
1 931 - 12.5 proc. śmwrtelnosc na gru- 
w r, 100 000 
źlicę wynosiła w r, 1931 - 189 na . 
mieszkańców (w r, 1930 - ,206, w r. 
1929 224). 


Finanse i kredyt. 


Stan wkładów w miejskiej Kasi
 oszczęd- 
.' Katow icach wyn osił w druu 31.VIII 
nOSCI w , IX 
b. r. 24.920.891 zł. 32 gr" a w druu, 30. 
b. r. _ 24,741.216 zł. 88 gr" t, J. stan 
wkladów zmniejszyl się o 179.674 zł. 44 gr. 


Wklady w Miejskiej Kasie, Oszczę
o- 
ści we Lwowie zmniejszyły SIę w CIągu 
czerwca b. 1', o 1.813.142 zł. 16 gr., wy- 
, k . cu miesi ą ca stan 58.991.517 
kazuJą.c w on 
d. 18 gr. 


Kapitał wkładkowy ": Kasi
 Oszc,zęd
 
o ' Krak owa zmnieJszył Się w CIąg 
nosCI m. 
b r o 149,335 zł. 59 gr. oraz 
czerwca ' , . . 
o 156.507.52 dol, am. W końcu mIesIąca 
dopisano tytułem % % za I półrocze b. r. 
I 691.684.91 oraz dol. am. 64,147.67. Sta
 
z . b wyn osIł 
wkładów w końcu czerwca . r, 
zl. 23.332,1
1,88 oraz dol. am, 3,274.902.53, 


Budownictwo mieszkaniowe. 


k o owKato- 
We wrześniu b, r. u onczo,n 
, h budow ę 7 domów, wtem 4 parte- 
Wlcac . 2 d 
h 1 J 'edno p iętrowego l wu- 
rowyc, - 
piętrowych. , . 
Przybyło ogółem 33 nowych Jrnesz
an. 
wtem 7 - jednopokojowych. 16 -. Jed- 
_1.._: 7 trzyLZbo- 
nopokojowych z kU"-'J.1J.1ą, - 


Kronika 


Nr. 21 


, wych i 2 mieszkania czteroizoowe (3 po- 
koje z kuchnią). 


" 
W czerwcu b. r. ukończono we LwoWle 
budowę 11 nowych domów m
esz
ych, 
wtem 4 parterowych. 6 - JednopIętro- 
wych i 1 dwupiętrowego. 
O g ółem przy,było 55 mieszkań o, 132 
P , t yp mlesz- 
izbach mieszkalnych, rzewaza , 
kania jedno- i trzypokojowego z kuchnią. 
Wszystkie nowowybudowane domy sta- 
nowiły W1
asno'ść prywatną. 


W Krakowie ukończono w czerwcu b. r. 
b d 9 nowych domów mie&zkalnych 
u owę dó k 
Z 6 nad budówek i przebu we. 
ora . . ' 
Przybylo 78 nowych Inles.zkan, zaWlera- 
jących ogółem 196 izb mieszkalnych, 
rze- 
waża typ kamienic czynsz
wych, zaWlera- 
jących miesZikania 2 - 3 Izbowe. 
Bezdomność. 


Z miejskiego schroniska dla bezdo
- 
n ch w Katowicach korzystało we 
zes- 
! b r 34 1 osób , w tem pozaJTILeJsco- 
nlU . . , , , 
wych 245 osób, Stan zaludnIe
lla schron
- 
ska w końcu września wynosIł: 58 męz- 
czyzn i 12 kobiet. 


W domu noclegowym miejskim w Kra- 
rwcu b r, 2.057 
kowie przebywało w cze . 
 
osób. 


Opieka społeczna. 
. ' ski h we Lwowie 
W 6 ochronkach mIeJ c . ' 
b 448 dZIecI 
przebywał\o w czerwcu . r. 
w wieku 2 - 7 lat. 
W czerwcu b. r, przyjęto na wychowa: 
d . . bło zas 
. ko szt g miny 15 ZleCI. u Y . 
me na t' druu 
39 dzieci. Według stanu w osta rum 
k t gminy m Lwowa 
czerwca b. r. na osz ., , m 362 
chowywało się 886 dZIecI. w te, 
wy ełnych sierot i 524 częściowo O
le:oco- 
zU P h W edłu g wieku było 144 dziecI do 
nyc ' 


Nr. 21 


Kronika 


1175 


j 


półtora roku życia. 245 w wieku 1 % - 6 
lat, 434 w wieku 7 - 14 lat i 63 dzieci 
powyżej 14 lat życia, W miejskich zalda- 
dach opiekuńczych wychowywalo się 251 
dzieci do 6 lat życia i 279 dzieci powyżej 
6 lat życia. W prywatnych zakładach wy- 
chowawczych było ulokowanych na koszt 
miasta 170 dzieci, u osób prywatnych zaś 
umieszczono 186 dzieci. 
Wsparć stały,ch i doraźnych udzielono 
w czerwcu b. r. 2970 osobom, wtem 2107 
pracowniloom fizycznym i 863 pracowni- 
kom umysłowym. W tem wsparć pienięż- 
nych bylo 1850 i w naturze 112Q, Koniecz- 
noŚĆ wsparcia byla wywoł	
			

/s0031_0001.djvu

			1176 


# 


Kronika 


Nr. 21 


-
 
ub. r, 50.503 zł. 60 gr" a w czerwcu 
b, r. - 28.052 zł. 45 gr, W czerwcu 
ub, r, przewiozły aqtobusy 114.921 osób, 
w czerwcu b. r. - 92.399. Frekwencja 
publiczności na wozokilometr z 2,52 w 
czerwcu ub, r. zwiększyla się na 3.29 
w czerwcu b. r., co zostało spowodowane 
nie wzrostem frekwencji, lecz ogranicze- 
niem przebiegu autobusów z 45,622 klm, 
w czerwcu ub. r. do 28.068 klm. w czer- 
wcu b. r. "!ty 


). "o 


We Wr2ieSnlU r. b. tramwaje miejskie 
w Warszawie przewiozly 15.726.000, we 
wrześniu r, z. 17,227.000, a w sierpniu 
r, b. 13,525.000 osób. \ 
We wrzesnlU r. b. w porównaniu 
z wrześniem r. z. frekwencja spadla o 8,7 
proc., a we wrześniu r, b. w porównaniu 
z sierPniem r, b. zwiększyła się o 16,27 
proc. 


PrzedsiębiorE>twa. 


'0 


Podczas okupacji. wybudowali Niemcy 
w Łoszy, w miejscowości odległej okolo 40 
kilometrów od Oszmiany, elektrownię okrę- 
gową, zasilającą cały powiat oszmiański 
wraz z miastem Oszmianą. Gdy_ w roku 
'1918 elektrownia została unieruchomioną, 
sprowadzono z Łoszy do Oszmiany loko- 
mobilę o mocy 24 KM, wraz z prądnicą 16 
KW" wytwarzającą prąd stały o napięch 
220 volt i urządzono stację elektryczną 
bardzo prymitywną. Elektrownia ta zasila- 
ła sieć przewodów przeważnie żelaznych, 
na niewielkich tylko przestrzeniach alumi- 
niowyc.h. D1ugoĄf sieci wyno
;ila około 9,5 
klm. ' 
Elektrownia czynna byla codziennie od 
zmierzchu do godziny pierwszej w nocy, 
pracując przeważnie przy maksymalnem 
obciążeniu prądnicy, t, j. przy 220 wolt 
i 75 amp. Abonentów było przeciętnie oko- 
ło 300 do 325, za prąd piacili przeważnie 
ryczałtowo, Ogólna iloŚĆ zainstalowanych 
świec wynosiła 6,400, czyli na jednego abo- 


nenta wypadło 221 świec. Nowych abo- 
nentów jednak nie można było przylączać. 
Stan urządzeń, stan sieci, a zwlaszcza in- 
stalacyj domowych, byl wysoce niezadowa- 
lający : prądnica pracowala z przeciąże- 
niem, światło uylo slabe - niedostateczne. 
Wobec tego postanowiono wykorzystać 
energję wód Oszmianki. Nieodpowiednia 
pod każdym względem dotychczasowa elek- 
trownia miała być zlikwidowana i zastąpio- 
na przez nową hydroelektrownię. Budowę 
jej rozpoczął magistrat w r. 1926. 
Zainstalowano turbinę wodną o sile 92 
KM., zaś prądnicę o mocy 65 KW. 
Prąd dla hydroelektrowni obrano trój- 
fazowy zmienny 380/220 wolt. 
Linje magistralne i doplywowe wyko- 
nane są z przewodnika miedzianego i wo- 
góle całe urządzenie zakladu wykonano we- 
dług najnowszych wymogów technicznych. 
Ogólna wartość hydroelektrowni w dniu 
31 marca 1931 r. wynosiła 249,086 zł., wtem 
budynek i plac 23.762 zł., sieć 71.848 zł. 
Dlugość sięci napowietrznej wynosi 9,171 
klm. 
.. Hydroelektrownię uruchomiono i odda- 
no do użytku w listopadzie 1927 r. Wy- 
twarzany prąd służy do oświetlenia miesz- 
kań, ulic i placów miejskich, w miarę 
możności dostarcza się prądu także dla 
motorów elektrycznych, 
Hydroelektrownia czynna jest całą do- 
bę, pracując przy obciążeniu prądnicy 
880/220 wolt i od 20 do 50 kilowatt. 
W chwili uruchomienia elektrowni ilość 
abonentów przylączonych do sieci, wynosi- 
ła 277, w dniu zaś 1 stycznia 1932 r. abo- 
nentów bylo 692. 
Elektrownia dała czystego zysku w r. 
1928/29
ł. M.420,79, a w 1. 1930/31 zł. 
43.266,77, I 
Personel hydroelektrowni sklada się z 
kierov"nika, kontrolera i 4 monterów. 
Produkcja prądu w 1929/30 roku wy- 
nosiła 141900 k,wg., w roku 1930/31 - 
148600 kwg, 
Moc elektrowni obecnie już nie wystar
 
cza. Gdy np. jeden zaklad przemysłowy zu- 


Nr, 21 


, ł 


żywa podczas dnia 45 kwg. prądu, dostar
 
czanie energji innym odbiorcom jest już 
wykluczone. Zapotrzebowanie energji elek- 
trycznej przez drobnych odbiorców do mo- 
torów elektrycznych stale wzrasta, tak że 
kwest ja zwiększenia mocy hydroelektrowni 
staje się bardzo pilną i potrzeba ustawie- 
nia dodatkowego silnika spalinowego staje 
się koniecznością, Silnik taki z jednej stro- 
ny zabezpieczalby ciąglość pracy zakładu 
w czasie remontu turbiny lub powodzi 
wiosennej, z drugiej strony pokrywalby 
dalsze zapotrzebowanie energji elektrycz- 
nej w wypadkach, gdy turbina byłaby już 
obciążoną do granic swej wydajności. Brak 
zespołu spalinowego powoduje przerwy w 
dostarczaniu prądu i pozbawia elektrownię 
zysku. Brak środków finansowych uniemo- 
żliwia zrealizowanie tego planu ulepszenia 
i rozbudowy hydroelektrowni. . 
Zaz,na
zyć należy, że przyklad Os zmiany 
zachęcIł Inne miejscowości w powiecie do 
budowania elektrowni. W roku 1931 uru- 
chomiono malą hydroelektrownię w Holsza- 
nach o sile 10 KM, W Smorgoniach uru- 
chomiono też miejską elektrownię przy po- 
mocy motorów Diesla, zaś w Sołach, Żu- 
pranach i Dziewieniszkach uruchomiono 
stale elektrownie przy młynach i tartakach. 
\ 


Gazownia miejska we Lwowie wypro- 
dukowala w czerwcu b. r. 669.510 mB ga- 
zu. Zużytkowano 610,117 m: j , straty w sie- 
ci wyniosły 9,7%. Na oświetlenie publicz- 
ne zużyto 168.410 m" gazu, t. j, 27.6% 
ilości zużytego gazu, pozostale zaś 72,4% 
zużyto na potrzeby prywatne, 
W porównaniu z czerwcem ub. r, wzro- 
sła produkcja i zużycie gazu o ok. 36.000 
m", jak również zużyto na oświetlenie 
publiczne o 37.768 mB więcej gazu niż 
w ub. r, 


Gazownia miejska w Krakowie wypro- 
dukowJlla w czerwcu b, r. 767.550 mB gazq, 


Kr()nika 


1177 


Zużyto gazu w tym okresie 769,100 mB, 
w tem na oświetlenie ulic i placów 88.083 
ma, na potrzeby prywatne 518,542 m3 i na 
potrzeby własne. gazowni 149.588 m3, Stra- 
ty w sieci wyniosly 12.887 mB, t, j. 1,67%, 


W rzeźni miejskiej w Baranowiczach za 
czas od LI. do 1.VII,1932 r. ubito 1495 szt. 
bydła rogatego, 850 s'zt, jałówek. 1058 szt. 
świń, 8665 szt. cieląt, 26 szt. owiec. 


W rzeźni miejskiej w Katowicach ubi- 
to we wrześniu b. r, 965 szt. bydla roga- 
tego, 9.704 szt, trzody chlewnej. 784 szt, 
cieląt, w tern na oksport ubito 4.406 szt, 
tr.zody chlewnej. 
Dla spożycia miejscowego .sprowadzono 
ponadto z uboju w innych miejscowościach 
104 szt. bydła rogatego, 480 szt. trzody 
chlewnej i 3.000 s
t. cieląt, 


Ubój w rzeźni miejskiej we Lwowie 
w czerwcu b. r. wyniósł: 1968 szt. bydla 
rogatego, 6025 szt, cieląt i 5070 szt. trzo- 
dy chlewnej. 
Z uboju zamiejscowego przywieziono 
w tym okresie 69.033 kg. wolowiny. 78.40:J 
kg. cielęciny i 26.380 kg. wieprzowiny. 


, VI! cz'erwc n b. r. ubito w rzeźni miej- 
skIeJ w Krakowie 2.275 szt. bydla rogate- 
go, 4.427 szt. cieląt i 4.176 szt, trzo- 
dy chlewnej, z czego uzyskano ogółem 
1.552.590 kg. mięsa. Ponadto dowieziono 
do miasta z uboju zamiejscowego: 25.490 
kg. wolowiny, 30.185 kg. cielęciny i 37,205 
kg, wieprzowiny, 


Rzeźnia miejska w Oszmianie mlesCl 
się w budynku murowanym, stanowiącym 
wlasność miasta. Posiada 2 hale: jedną dla 
uboj
 .trzody chlewnej, drugą dla uboju by- 
dła l Innych zwierząt domowych. 
Ponadto na terenie r
e,i\ni znajdują się 


.
		

/s0032_0001.djvu

			1178 


Kronika 


Nr. 21 


w budynku drewnianym: 1) osobna ubika- 
cja, w której opala się ubite świnie, 2) ubi- 
kacja przeznaczona dla rytualnego kosze- 
rowania zwierząt, 3) specjalny zakład do 
czyszczenia kiszek. 
Roczny ubój w rzeźni wynosi 6.000 
7.500 szt. przeważnie jalówek, cieląt i trzo- 
dy chlewnej. 
Ubój trzody chlewnej i jalówek wzrósł 
znacznie w ostatnich. latach. Dwie są przy- 
czyny pomyślnego prosperowania rzeźni 
miejskiej: po pierwsze - stale odbywa- 
jące się w Oszmianie targi, na które spę- 
dza się bydlo nietylko z powiatu oszmiań- 
skiego" ale i z powiatów sąsiednich, po 
drugie - szybka i dogodna komunikacja 
z Wilnem przy pomocy samochodów cięża- 
rowych. Mięso ubitych wieczorem w rzeźni 
zwierząt dostarcza się na targowicę wileń- 
ską dnia następnego już o godz. 5 rano. 
Nieraz, gdy na targowicy wileńskiej wzra- 
sta zapotrzebowanie mięsa, samochód kur- 
suje kilka razy na dobę, odbywając drogę 
z Oszmiany do Wilna najwyżej w 2 godzi- 
nach, Mięso dostarcza się również dla woj- 
ska w Wilnie i Nowej - Wilejce. Ponieważ 
tendencja do wywozu mięsa poza obręb 
miasta wzrasta, Magistrat zamierza wybu- 
dować w najbliższym czasie chlodnię, która 
ułatwi przechowanie mięsa w odpowiednich 
warunkach, zwiększając jego wartość spo- 
żywczą. 
Czysty dochód z rzeźni miejskiej w ro- 
ku budżetowym 1930/31 wynosi 16.560 zł. 
4
 gr, 


Wodociągi 


kanalizacje. 


Wodociągi w Katowicach dostarczyly 
we WlI'ześniu b. r, 400.399 m 3 wody, t. j. 
przeciętnie 13.346,63 m 3 na dobę, przy- 
czem apożycie na głowę ludności na dobę 
wyniosło 104,7 Itr. wody, 


W czerwcu b. r, wodociągi miejskie 
we Lwowie dostarczyly 695,686,2 m 3 wo- 


. 


dy. Przeciętne zużycie wody na glowę lud- 
ności na dobę wyniosło 73.8 Itr. 


Wodociągi miejskie w Krakowie do- 
starczyły w azerwcu b. r. 1.195.194 ma 
wody, przeciętnie 39.839 m 3 wody dzien- 
nie, Zużycie wody Da dobę na głowę lud- 
ności wyniosło 173,2 Itr. 


Pierws
ą serję projektowanych robót 
wodociągowych w Maczkach wykonały Pań- 
stwowe Zakłady Wodociągowe w czasie od 
czerwca 1929 r. do listopada 1930 r. 
Ogólny koszt budowy I serji robót wy- 
niósł okrągło kwotę zł. 9,150,000, z której 
wydano: na urządzenia wodociągowe zł. 
5.450.000, na rurociąg dbugości 9.600 m. 
z Maczek do m, Sosnowca zł. 3,700.000. 
Do objektów betonowych i żelbetowych 
zużyto blisko 20.000 m3 betonu, wtem 
5.000 tonn cementu, 40,000 tonn sztychów- 
ki, 500 tonn żelaza. 
W połowie 1931 roku Państwowe Zakili- 
dy Wodociągowe na G. śląsku rozpocz.ęly 
budowę II serji robót. obejmującą dalszą 
ukladkę rurociągu od Sosnowca do miasta 
Królewskiej Huty na śląsku - na długoś- 
ci 17 km. Kos'zt tych robót, do wykończe- 
nia których brakuje jesreze ułożenie 3 km. 
rurociągu, wyniesie okrąglo zł, 5,600,000. 
Na dalszą rozbudowę wodociągu z Ma- 
czek sk!ad.ają się roboty III serji. której 
koszt oblicza się na zł. 8.500,000, 
Sprawność stacji wodociągowej w Macz- 
kach z końcem 1936 roku, a zatem po wy- 
kończeniu III serji robtó, wyniesie 40.000 
m3 wody dziennie i wówczas zaprzesta- 
nie .się pompować wodę rurociągami prze- 
chodzącemi przez teren niemiecki z dotych- 
czasowego ujęcia wodociągu państwowego 
na Szybie Staszica pod Tarnowskiemi Gó- 
rami. 


., \ 


. I 


Nr. 21 


III. 


Z Gdyni. 


.( 


Obrót towarowy w porcie gdyńskim we 
wrześniu r. b, przewyższył obrót sierpnio- 
wy oprzeszlo 20 tys. ton, Wynosi on 
w miesiącu sprawozdawczym 476,785 t. 
(wobec 456.746 t. w sierpniu b. r. i 487,932 
t. we WlI'ześmu roku ubiegłego). z czego na 
przywóz przypada 45.357 t, (w ubieglym 
miesiącu 47.588 t,) i na wywóz 431.428 t. 
wobec 409.338 t, w sierpniu b. r. 
Ruch statków we wrześniu, tak pod 
względem ilości, jak i pojemności, utrzymał 
się w normach z sierpnia b. r., natomiast 
w stosunJku do września roku ubiegłego 

Ykazuje wzrost o 40 statków w wejściu 
l 30 na wyjściu. 
awinęło do portu 328 
statków (w sierpniu 324) o pojemności 
247.626 (255,876) nrt, Wyszło statków 323 
(w sierpniu 327) o ;pojemności 244,423 

267.439) nrt, średni tonaż statku, zawija- 
J'ącego do Gdyni we wrześniu, wyniósł 
755.8 t. 
Pierwsze dwa miejsca zajmują bandery 
szwedzka i polska. a następne kolejno; 
duńska. norweska, niemiecka i t. d. . 
, Ruch. 
asażerski we wrześniu skurczył 
SIę, zmrueJszyl się bowiem ruch turystycz- 
n,Y. P
zyjechało do Gdyni 1105 osób (w 
sIerpmu 3028). w tem 1017 ze Stanów 
Zjednoczonych, reszta z innych krajów' 
wyjechało 540 osób (w sierpniu 2654). .:ł 
tern do Stanów Zjednoczonych Ameryki 540 
osób. W porównaniu do września roku 
ubiegłego ruch pasażerski wzrósł, prawie 
o 15 procent. .' 
Na uwagę zasluguje fakt uruchomienia 
n?wych linji regularnych, mianowicie Gdy- 
m
 - porty Australji i Gdynia - porty 
Hls
panji, Portugalji i Maroikka. Połącze- 
nie to będzie utrzymywała norweska linja 
"The Norwegian Mrica & Australia Line" 
polączenie do Hiszpanji "Oldenburg - Por
 
tugieiesinte Dampfskilpreederei", które do- 


Kronika 


1179 


Różne. 


I . 
tychczas posyłało swe statki tylko do 
Gd	
			

/s0033_0001.djvu

			llSO 


Kropika 


Nr. 21 


Trudności finansowe Monachjum. 


IV. Kronika zagraniczna. 


Budżet miasta Monachjum na r, 1932, 
przewiduje w lPorównaniu z ubieglym okre- 
sem budżetowym znaczne redukcje poszcze- 
gólnych pozycji, m, in. zamknięcie szpitali, 
zmniejszenie świadczeń społecznych, dal- 
sze redukcje poborów urzędników miej- 
skich. podwyższenie opioat za gaz, elek- 
tryczność, wodę, bilety tramwajowe i pod- 
wyŻSIzenie podatków ,komunalnych, 
Postanowienia powyższe wywołały wśród 
mieszkańców Monachjum wielkie wzbu- 
rzenie, I 


Katastrofalny stan finansów miejskich 
w Austrji. 


W zrost ostatnio w Austrji bezrobocia 
zwłaszcza w większych miastach przemy- 
słowych. katastrofalny spadek wpływów 
oraz przejęcie w drodze ustawowej szeregu 
źródeł dochodów miejskich przez. skarb 
państwa zrulcznie pogorszy
'Y dotychczas 
ciężlqą sytuację finaIl;sową miast austr- 
jackich, . 
Skarb austrjacki przeżywa również po- 
ważne trudności, to też celem ratowania 
budżetu państwa wprowadzono ostatnio 
nowe podatki. wizgI. zwyżki ceł, nie za- 
pewniając w nich udziału związkom ko- 
munalnym, Np, podwyższono o 100% po- 
datek obrotowy od szeregu towarów. wpro- 
wadzono podatek od uposażeń służbowych, 
podwyższono opłaty celne od kawy i her- 
baty, wprowadzono dodatek kryzysowy do 
podatku majątkowego i dochodowego, wre- 
szcie znowelizowano ustawę o ubezpie- 
czeniu od bezrobocia. ograniczając zasiłki 
państwa i zaostrzając przepisy o upraw- 
nieniu do korzystania z ustawowego ubez- 
pieczenia od bezrobocia. Większość tych 
zmian je3t niezgodna z zasadami. wg. 
których w styczniu 1931 r, nastąpił podział 
źródeł dochodowych pomiędzy państwo 
a samorząd. 


Na miasta przedewszystkiem spadnie 
,obowiązek dalszej pomocy bezrobotnym w 
zakresie opieki społecznej. Tymczasem sze- 
reg miast już się znajduje poprostu w sy- 
tuacji bez wyjścia. 
Sytuację ilustrują do pewnego stopnia 
dane liczbowe, zamieszczone w Nr. 18 
z r. b. "Oesterreichische Gemeinde Zei- 
tung", organu Związku miast austrjackich, 
Dochody budżetowe miasta Donawitz 
z 18,000 mieszkańców, (w którem znajduje 
się siedziba znanych zakładów Alpiny), 
wynoszące w 1929 r. 914.464 s,zyI. austr.. 
spadły w 1931 r, do sumy 884.923 szyI. 
austr., przyczem niektóre pozycje dochodo- 
we wykazały spadek gwałtowny. Udziai: 
w podatku od pensyj i uposażeń wynosił 
w 1930 r, 303.149 szyI. austr., w 1931 r. - 
180.765 szyI. austr. Z ogólnych dochodów 
państwowych przypadło miastu w 1930 r. 
345,316 szyI. austr" zaś za pierwsze pół- 
rocze 1932 r. - 145,000 szyI. austr. Po- 
datki miejskie dały jeszcze w 1931 r. 
40.861 szyI. austr., a w pierwszem półro- 
czu 1932 r, wptynęło tylko 8.6Q4 szyI. 
austr, 
Zarząd miasta zwrócił się w maju b. r. 
o pomoc do władz państwowych i krajo- 
wych. - otrzymał tylko zalecenie przepro- 
wadzenia rewizji budżetu i zastosowania 
oszczędności. Wskutek wyczerpania wszel- 
kich źródeł dochodowych i zwiększenia wy- 
datków na opiekę społeczną z powodu czę- 
ściowego zamknięcia zakładów Alpiny, 
miasto znalazlo się 1.IX b. r. w tej sytu- 
acji, że 62 urzędników i 24 fizycznych pra- 
cowników miejskich nie otrzymało nawet 
zaległej części pensji za sierpień; 527 osób. 
korzystających z opieki otwartej, pozosta- 
ło bez zasilków, Utrzymanie 160 pensjo- 
narjUEzów przytułku i sierocińca zostalo 
poważnie zagrożone. Wstrzymano również 
wypłatę zasiłków na opłacenie komornego, 
co spowodować może masowe eksmisje. 
Nie mając odpowiednich pomieszczeń dla 
bezdomnych. ani środków na ich zbudowa- 


t-jr. 
1 


Poradnik 


'- t 181 


ot 


ci.e. miasto zamierza pomieścić czasowo 
bezdomnych w lokalach szkolnych. Na za- 
spokojenie najpilniejszych potrzeb miasto 
IP'owinno uzyskać 300.000 szyI. aUEtr, 
Dochody miasta Liesing, liczącego ok. 
50.000 mieszkańców, za I pólrocze 1932 r. 
wy
o
ły o 30,000 szyI. austr, mniej od 
preh
m?wanych w budżecie, natomiast wy- 
datkI os
ągnęly prawie tyle. ile prelimino- 
,,:an? na caly rok. Stan ten należy przy- 
plsac , stałemu zmniejszaniu się wp
'ywów 
z udzIaŁu w ,podatkach państwowych i z po- 
datkó,,: komunalnych, Wpływy te osiągają 
zaledwIe .65
 preliminarza budżetowego. 
NadmIerne należy, że liczba bezrobot- 
nY
h stanowi 5.000 osób. t. j. ok. 10% 
?gołu ludno.ści m. Liesing; stosunek ten 
Jest faktycznie jeszoze gorszy jeśli u- 
\Vzględ.nimy czlo:nków rodzin bezrobotnych, 


.. " 
"" l , 


,Miasta oczekują pomocy tylko od rządu 
zW,Iązkowego, gdyż kasy krajów (prowin- 
cy
) są r?wnież puste i urzędnicy pobie- 
raJą pensje ratami. 


W Nowym Jorku też j
st źle. 
. Według doniesień prasowych Nowy Jork 
m
 będzie .mógł wypłacić 1 listopada pen- 
SYJ urzę
mkom miejskim. , 
Banklerz
 nowojorscy odrzucili prośbę 
dyrektora fmansów miejskich o k ed yt 
Ud ' l . r y. 
Złe. enle dalszych kredytów zależy od 
wYkOn,a:lll
 zar2ją.dzeń os,zczędnościowych, 
za. powIedzIanych przez poprzedniego bur- 
mIstrza. Polożenie miasta J ' e st O t l _ 
. , ,. ye po 
waz
lle
sze, że zasilki dla bezrobotnych 
w 
.lmle pochloną ogromne sumy. 


:-- 


p O r a d n i k. 
, 


;. 


, ' 


Potrącanie należności z uposażejl 
pracowników miejskich. 


. , ,.,.. I 
Pyt
ni
: Jeden z Magistratów zapytuje: 
.1) Jakle należności wogóle potrącane 
by
 .mogą z uposażeń .pracowników miej- 
SkICh, 
2) jaka część uposażenia może być 
przeznaczo
a na zaspokojenie zgłoszonych 
do potrącen należności i w jakim .stosunku 

otrąc
ć należy różne pretensje w razie 
Ich zbIegu w jednym miesiącu, 
3) co należy rozumieć P rzez da ' 
, ł " mny 
l o
 aty Ipubliczne", które podlegają potrą- 
C

IU z uposażenia, 
,4) czy daniny i opłaty publiczne mają 
zawsze prawo pierwęzeńj3twa przed innemi 
należnościami. 
Od
wiedź: 1) Wed}ug art, 21 rozpo- 
rz
dzema Prezydenta Rzeczypospolitej z 
dma .1
,nI.1928 r. o umowie o pracę pra- 
cowmkow umys,łowych (Dz. U. R. P. Nr, 
3?
 poz: 323) - z wynagrodzenia pracow- 
n

ą ._!
ln«,J p-otrącać, tYl}i9 nąstępujące na- 


leżnośc
: a) bieżące i zalegle daniny i opła- 
ty 

bh
zne w granicach ustawowego upo- 
waz
erua pracodawcy do ich potrącania 
(a WIęC np. podatek dochodowy), b) sumy 
egzekwowane na mocy tytułów wyko:naw- 
c
y
h lub egzekucyjnych, c) zaliozki pie- 
męzne. udzi
lone pracownikowi na poczet 
wyn
grodzema, wreszcie d) kary umowne, 
nalozone przez pracodawcę na pracownika 
z powodu jego uchybienia warunkom umo- 
wy o pracę; 
 stosunku do administracyj- 
nych pracowmków miejskich wchodz ą t 
w ,. , u 
grę rownlez kary dyscyplinarne. które 
w/g ustaw miejskich organa miejskie na- 
kładać mogą na pracowników. ' 
2) Z postanowień ustępów dru"" 
tr' . ",.ego, 
zeclego l c.zwartego wymienionego wyżej 

rt, 21 wymka, że :na zaspokojenie okre- 
slo
ych wyżej pretensyj może być zużyte 
ogo'e,m najwyżej 55% uposażenia pra- 
cowmka, Granice zaspokojenia poszczegól- 
nych - w
mienionych pod 1) 
 pretensyj 
są następuJące: 
Daniny i opiaty publiczne, które w/g 


..
		

/s0034_0001.djvu

			tt8
 


Poradnik 


Nr. 
f 


\ 


ustaw potrącać ma pracodawca, powinny 
być potrącane w calości. przyczem mają 
one pierwszeństwo ustawowe przed suma- 
mi, egzekwowanemi z mocy tytulów wy- 
konawczych lub egzekucyjnych, 
Należności, egzekwowane z tytulów 
wykonawczych lub egzekucyjnych. można 
potrącać z uposażenia do wysokości 1/5 
uposażenia, a jeżeU wśród nich są należ- 
ności za alimenty, to do wysokości 2/5 
uposażenia, z tem jednakże zastrzeżeniem, 
że przy zbiegu zapowiedzeń za alimenty 
i za inne należności z mocy tytułów wy- 
konawczych lub egzekucyjnych, 1/5 uposa- 
żenia staje się przedmiotem stosunkowego 
podziału zarówno na alimenty, jak na inne 
należnośc
, druga zaś 1/5 część przekazuje 
się wy
ącznie na zaspokojenie samych tyl- 
ko alimentów. o ile pierwsza 1/5 część na 
nie przy zbiegu innych wierzycieli nie wy- 
starcza
a. 
Potrąceń zaliczek pieniężnych wolno do- 
konywać bez względu na !potrącenia danin 
i opłat publicznych oraz należności z mocy 
tytułów wykonawczych i egzekucyjnych. 
atoli z tem ograniczeniem. że w.szystkie te 
trzy rodzaje potrąceń nie mogą łącznie prze- 
wyższać połowy uposażenia przypadającego 
do wypłaty. 
Wreszcie potrącenia ikar można dokony- 
wać bez względu na omówione wyżej. potrą- 
cenia z tem znoW1U ograniczeniem, że potrą- 
canie kar nie może przekraczać 10% uposa- 
żenia, przypadającego do wypłaty po doko- 
naniu potrąceń ze w:szystkich trzech tytu- 
lów, wyżej omówionych. 
. 3) Przez "daniny" rozumieć należy po- 
datki państwowe i komunalne oraz te opła- 
ty państwowe 
 komunalne, które - w myśl 
regulujących je przepisów - mogą. być ścią- 
gane w trybie administracyjnym, Opiatami 
publicznemi w rozumieniu rozporz1ądzenia 
Prezydenta R. P, o umowie o pracę praco- 
wników umysłowych są niewątpliwie opłaty, 
należne od pracowników na rzecz innych in- 
stytucyj prawa publicznego poza państwem 
i związkami komunalnemi. w odniesieniu do 
pracowników miejskich będą to zatem skład- 


ki ubezpieczeniowe: na Kasę Chorych, do 
F'1Unduszu Emerytalnego. do Z. D. P. D., do 
Zak
adiu ubezpieczeń od wypadków i na 
rzecz Funduszu Bezrobocia. ". . 
4) Pierwszeństwo w granicach, określo- 
nych wyżej pod 2) mają tylko te daniny 
i opłaty publiczne, które w myśl obowiązu- 
jących przepisów ustawowych potrącać po- 
winien z uposażenia pracodawca. W mia- 
stach będzie to zatem podatek dochodowy. 
i składki ubezpieczeniowe, 
Jeżeli chodzi o potrącenie z uposażenia 
innych należności podatkowych, to one na- 
le
 do omówionej pod 2 grupy należności 
"egzekwowanych na mocy tytułów wyko- 
nawczych i egzekucyjnych; w obrębie tej 
grupy pierwszeństwo przed innemi należ- 
nościami mogą mieć jedynie podatki pań- 
stwowe i to tylko te, którym dotyczące 
przepisy wyraźnie to pierwszeństwo przy- 
znają. Np. wedlug art. 56 ustawy o podatku 
majątkowym (Dz. D. R. P. z r, 1923. Nr. 
94, poz. 746) ,.suma. należna Skarbowi od 
każdego płatnika z tytułu podatku majątko- 
wego, korzysta z ustawowego pierwszeń- 
stwa zaspokojenia z całego majątku rucho- 
mego p
tnika przed wszystkiemi przywile- 
jami i obciążeniami". 


W sprawie egzekucji grzywien sądowych. 
Pytanie: Magistrat pewnego miasta za- 
pytuje, czy obowiązany jest na Ipolecenie 
władzy sądowej i prokuratorskiej do ścią- 
gania grz.ywien, kar pieniężnych i innych 
należności. orzeczonych w sądowem postę- 
powaniu karnem? 
Odpowiedź: Tego rodzaju żądania wladzy 
sądowej i prokuratorskiej są najzupełniej 
pozbawione podstawy prawnej, Odsyłając w 
tej sprawie do porad. opublikowanych w Nr. 
16 - 17, str. 956 i Nr. 19, str, 1059 ..Samo- 
rządu Miejskiego", zaznaczamy jednocześ- 
nie, że Ministerstwo Sprawiedliwości uzna- 
ło stanowisko Związku Miast za zupełnie 
uzasadnione oraz zapowiedziało wydanie 
odpowiednich zarządzeń w celu usunięcia w 
praktyce wątpliwości w tej sprawie (00. 
gtr, 1145 w nin. -numerze ..Sam. Miejsk."). 


", 


.. 


Nr. 21 


Honorowanie doręczeń. 


I!I 


Pytanie: Magistrat pewnego miasta. za- 
i\ączajqc odpis pisma Ministerstwa Skarbu 
z dn. 5.7.1931 r. l. dz, I 2824/3/31. zapytu- 
je, czy treść tego pisma nie prze
za o 
honorowaniu doręczeń przez gminy upi>m- 
nień w sprawach egzekucyjnych. 
Odpowiedź: Załączone w odpisie do py- 
tania pismo posiada brzmienie następujące: 
Doszlo do wiadomości Ministerstwa Skar- 
bu, iż pi>szczegóIne urzędy samorządowe wy- 
stępują z żądaniami o uiszczenie opłaty za 
doręczenie koreąpondencji urzędów skarbo- 
wych, powolując się na przepisy rozporzą- 
dzenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych 
z dn. 18.XI.1930 r. (Dz. D. R. P, Nr. 92. 
poz. 719). 
Ministerstwo Skarbu wyjaśnia. że po- 
wyższe 
ądania I pi>zbawione są wszelkiej 
podstawy prawnej. gdyż art, 112 punkt b. 
rozpor.
ądzenie Prez,ydenta RzeczYPospi>li- 
tej z dnia 22.III.1928 r, o postępowaniu ad- 
ministracyjnem postanawia, iż przepisy roz- 
dzialów III - XVI tegoż roz,porządzenia, 
nie rozciągają się na postępowanie ,. w 
sprawach dotyczących państwowych podat- 
ków bezpośrednic
 i, pi>średnich. opłat stem- 
powych oraz cel i 'monopolów, zarówno w 
postępowaniu administracyjnem, jak i kar- 
nem". 
Pismo powyższe zostało wystosowane w 
dn, 5.III.1931 r., a zatem przed wejściem 
w życie, przepisów o przejęciu egzekucji ad- 
" 


t 


Głosy 


t 
W szeregu przyczyn, podawanych za 
źródlo kryzysu, spotykamy też opinję. iż 
postęp techniczny i racjonalizacja. a 
sz.czególnie zastępowanie pracy ludzkiej 
przez maszynę. jest powodem bezrobocia. 
a zatem i kryzysu. . 
Kwest ją tą zajmuje się inż, Piotr Drze- 
wiecki w artykule, zamieszczonym w Nr. 
277 "Kurjera Warszawskiego" z 7.X b. 1", 
Autor uważa 
d powyższy za błędny i 


Głosy prasy 


1183 


ministrRCyjnej przez władze skarbowe i do- 
tyczy wylącznie doręczeń pism urzędowych 
w sprawach podatków państwowych. Za- 
znaczamy, że zajęte w tem piśmie stano- 
wisko jest całkowicie pod względem formal- 
nym uzasadnione. o ile dotyczy ono doręcza- 
nia na żądanie wladz skarbowych pism u- 
rzędowych w sprawach państwowego podat- 
ku dochodowego i dod.atku kryzysowego. 
nadzwyczajnego podatku od niektórych za- 
jęć zawodowych, od spadków i darowizn 
oraz opłat stemplowych.' Obowiązek bez- 
platnego doręczania "",zwań w sprawach 
tych podatków wynika z odnośnych przepi- 
sów ustawowych. W tej sprawie odsyłamy 
do poz. 114, 115. 121, 123 ostatnio wydanej 
przez Związek Miast ksią;żki p. n, .,Obowiąz- 
kowe zadania i czynności gmin". 
Porada .prawna, zamieszczona w Nr. 
16/17 "Samorządu Miejskiego" p. 18. do- 
tyczyła honorowania urzędów gminnych za 
doręczanie upomnień, wysylanych przez u- 
rząd skarbowy w sprawach egzekucyjnych. 
Powyższy obowiązek opiera się na zupełnie 
innej podstawie prawnej. 
Stanowisko nasze, zajęte w tej poradzie 
oraz w p. 14 memorjalu. wystosowanego 
przez centralne zrzeszenia samorządowe do 
Ministerstwa Skarbu (ob. "Samorząd Miej- 
ski" Nr, 16/17. str, 934 i 956), podtrzymu- 
jemy nadal w całej rozciąglości. uważając. 
że stanowisko to zostalo w zupełności uza- 
sadnione argumentami, przytoczonemi w 
powo
nych pismach. 


\ 
 


p r a s y. 


dowodzi, iż mechanizacja i racjonalizacja, 
właściwie zastosowane, są najlepszym środ- 
kiem do zwalczania kryzysu. 
Radykalni oponenci racjonalizacji i me- 
chanizacji zarzucają im szkodliwość. winiąc 
ich za nadprodukcję i bezrobocie. Więcej 
umiarkowani. nie kwestjonując pożytku tych 
metod, uważają., iż jedynie zbytnia szyb- 
koŚĆ ich rozpowszechniania jest powodem 
zla.
		

/s0035_0001.djvu

			1184 


Bibłjografja n 


Wielki rozwój kultury zachodnio - euro- 
pejskiej, podniesienie skali życia szerokich 
warstw, a co najważniejsze możność z.a.tru- 
dnienia i wyżywienia w co.raz wyższym do- 
brobycie stale wzrastającego przybytku lud- 
ności, jest wynikiem postępu technicznego.. 
wyrażającego się w mechanizacji i racjona- 
lizacji. Bez mechanizacji, obniżającej koszty 
produkcji i zwiększającej tem niezmiernie 
konsumcję. - wzrastająca szybko ludność 
Eurapy doprowadzona bylaby dawno do nę- 
dzy. podobnej do panującej w nieuprzeIrlY- 
slawionych Chinach. .. 
Jeżeli zastosawanie racjonalizacji i me- 
chanizacji przyczyniłQ się gdziekolwiek do 
znacznego zwiększenia pro.dukcji, która dziś 
nie znajduje zbytu. - było. ta wynikiem op- 
tymistycznego nastroju, któremu żywiołowo 
ulegało cale życie gospodarcze, Bylo to winą 
blędnej decyzji, a nie metody. która byla 
i jest źródłem do.brobytu i cywilizacji. 
Każde skuteczne lekarstwo winno. być 
zastosowane w odpowiednim czasie, w ad- 
powiedniej dozie i w odpawiedni sposób, a 
uchybienie tym wskazówkom nie zmniejsza 
wartości lekarstwa. tak też nieuniknione 
blędy w stosowaniu racjonalizacji i mecha- 
nizacji w nicf.:em pQżytku tych metod nie 
zmniej.szają. 
Do. błędów w racjonalizacji. co czym Ją 
wtedy nieracjanalną, zaliczyć należy: 13to- 
sowanie maszyn i inwestycyj. wymagają- 
cych kosztownego kapitału i wysokich kosz- 


Nr. "21 


tów rocznych na procenty i amortyzację, 
gdy taniego kapitalu w dyspozycji niema. 
a sila ro.bocza jest tania i.,;w obfitości. Do 
błędów też należy powiększanie produkcjI, 
gdy niema uzasadnionych danych na zapo- 
trzebowanie i 'Zbyt tej produkcji. ,Y 
Jeżeli metadzie racjanalizacji można u- 
czynić zarzut, to jedynie w tym kierunku, 
iż nie jest ona zastosowana i w tych dzie- 
dzinach. które na naruszenie równowagi ży- 
cia gospodarczego ujemnie wpływają. ' 
Gdy dziś zastanowimy się nad najsku- 
teczniejszym w P{)lsce środkiem wyjścia z 
kryzysu. to przyjdziemy do wniosku, iż jed- 
nym z gŁównych środków jest taniej produ- 
kować. aby udostępnić i raz szerzyć kon- 

 


sumcję. 
Osią.gnąć ta można jedynie przez. usuwa- 
nie marnotrawstwa i przez prowadzenie pro- 
dukcji według zasady maksimum skutku 
przy minimum nakladu, a wskazania w tej 
mierze dać mo.że jedynie racjonalizacja i na- 
ukowa organizacja: one bowiem ujawniają 
i otwierają drogi do takiej organizacji, któ- 
ra umożliwia obniżkę kos'Ztów produkcji, 
podwyżkę. płac, podwyżkę zysków i obniżkę 
cen. , 
Posiada więc meto.da ta w sobie tak do- 
broczynne dla życia gospodarczego wskaza- 
ma, iż pożytek z niej nie może ulegać wąt- 
pliwości. ani podczas prosperacji, ani pod- 
czas kryzysu. . _.' v 


B i b Ij O g r a f ja. 


.J' "' 1.:. 


\
 
Stanislaw RapaIski. wiceprezydent m. 
Łodzi. V Międzynarodowy Kongres Miast 
w Londynie. Odbitka z .,Dziennika Zarządu 
m, Łodzi" Nr, Nr. 30 - 33 .z b r.; str. 56 
z ilustracjami. 
Autor wziął udział w Kongresie w cha- 
rakterze człanka delegacji po.Lskiej. 
Na łamach ,,-Samorządu Miejskiego" za- 
mieszczaliśmy informacje o organizacji 
Kongresu oraz sprawozdanie z jego prze- 


biegu. Sprawozdanie to z konieczności bylo 
bardzo treściwe. Praca p. RapaIskiego, na- 
pisana barwnie, lekkim stylem. jest inter
 
sującą. 'I', 
Obsz,erne streszczenia referatów general- 
nych i przebiegu dyskusji na Kongresie u
 
zupełniają wrażenia z podróży, pobytu w 
Londynie i zwiedzania niektórych miast an- 
gielskich. J. 


..
\ 
 


Redaktor: MARCELI POROWSKI 
Redaktor o.dpowiedzialny: STANISŁAW P ASTUSZYI'lSKI 


J: 



 


. 


, . 


J , 
......... 
.. , 


4 


I 


,. 
 


.. . 


...łr- 


.L 


ls
' "J 


.. 


.. ł. \..: 


r 


1 "'...... "'--'-1 


". 


-; 


..... 


Wytwórczość 
.1' ':('., 


( - 
gazo - i - wodomierzy 


w 


I 
) 
Polsce. 


.....] '" "".if 


.Kwestja blldowy aparatów pomiarowych 
dla wody i ga
u, mimo swej zdawaloby 
się prostoty ,ok.ązala się w Polsce dość 
skomplikowąną. W okresie. jaki nastąpil 
bezpośrednio po wojnie - każdy, ktokol- 
wiek mial coś wspólnego z gospodarką wo- 
dociągową lub gazową - rzuci! się do bu- 
dowy gazo lub Wod,m"ler.zy, uważając tę 
dziedzinę produkcji, za specjalnie lukra- 
tywną. Wobec jednak bcaku facbQwości 
bezwzględIla większość takicb poczynań 
skończyla się kompletnem fiaskiem. 


. I. 
Lasożyci, i to zazwy- 
czaj z tytulu ich r.zekQmej wspólpracy 
z kapitalem zagranicznym, która" wedlug 


'. 
- 


\". fil 


''; <:;:-- 7' ' ' 
:}./ 
'
 


" .
 


"ł 


l 


" . 


Biuro techniczne 


handlowe, 


tych wersji, miala być tak szeroką. że 
ograniczala dzialalność danej placówki do 
molJtowąnia zaledwie części, sprowadzanych 
w gotowym sttlnie z zagranicy. Inna spra- 
wa, że w pewnych wypadl!:ach opinja ta 
byla sluszną, w odniesieniu jednak do nie- 
których placówek, w calem tego slowa zna- 


l :"
 
'1',' 


:,{ ,- 
'f'-' " 
-łl'r
 
'\ . 

"'.
 
, "4}' '.' 
"l
:' 
{o .. 
'. , 
 
111 \ 

. 


.,f 
Oddzial gazomierzy. Warsztaty.
		

/s0036_0001.djvu

			,"

:"" 


, 


UJ. 
n- 
po 
C":> 

' 
P- 
o 

 
IQ 
!::. 
;':;' 
II' 
g: 


O" 
po 
P- 
po 
:3 

' 
'" 

 
,. 
::> 
3 
" 
.. 
'" 
<: 


(t :p 




 " 
'
 \' 



 
:r:. 



 

 

 
.. 
. 
... 
6
 

 


. 


j' 


.... 



 ; 



-' ,. " 
. "'.... 
- .' 


..... 


, 
.1 


. , 


. 
 t 
-
 , '6 


.$" -....
 


II .' 


... 
 


. ,. 


" 


",-'-. . 


- ,. .. 


, ..'!f '.... , 


'
-"""-- 


_ ...
 -.: r\,_
 
..-
 


" 
< , 
.... 


. ""- 


-0,'1", 
, 


lit 'ł-.. .... 
....I 


d _ 
',' 
 . '.;J 

 'J .. 
. '-,' 
.. 


--ł-.. .-t;. 
... '(I r 


tJ.... ___
 


i' 



 
. , 


I" _to 


,I 


" 


"'I 


. 
. 


'. 
't 


czeniu, produkcyjnych, okazała 
krzywdzącą, jak to mialo 
odniesieniu do sp. Akc. 
w Poznaniu, której zarys rozwoju po- 
dajemy poniżej. 
Zalożona, jako Sp. z o. o., w r. 1927 
dla likwidacji Poznańskiej Fabryki GaZQ- 
mierzy, już w dwa lata później Firma 
przechodzi calkowicie w ręce polskie, stale 
rozszerzając zakres swej produkcji. Po- 
dobny stan trwa! aż do kwietnia r. 1931, 
kiedy to po calkowitem zmechanizowaniu 
fabryki, obejmującej wytwórczość już 
wszystkich części budowanych aparatów, 
Firma zostaje przeksztalcona na Spółkę 
Akcyjną o kapitale .zakladowym 250.000 
zl., znajdującym się całkowicie. w rękach 
polskich. W chwili obecnej wladze Spółki 
stanowią: p. R. Maniewski - prezes Rady 
Nadzorczej, p. G. Hibner - vice-prezes 
oraz członkowie pp. T.- Kowalski, S. Lata- 
nowicz i S. Jaraczewski. Dyrektorem Spół. 
ki a jednocześ-uie członkiem jej zarządu 
jest dlugołetni w tej dziedzinie fachowiec 
p. Juljan Tomassi, którego właśnie zaslug;a 
jest postawienie Spółki na jej dzisiejszym 
wysokim poziomie. 


się wysoce 
miejsce w 
,.Arwogaz" 


, . 
, . 


Zakres wytwórczości Spółki dzieli się na 
dwa zasadnicze działy: budowa wodomie- 
rzy oraz budowa' gazomierzy. Jednocześnie 
Spółka 'dokonywuje reperacji wszystkich. 
typów i wymiarów gazo i wodomierzy jak 
również dostarcza do nich części zapa- 
sowych. 
W dziale wodomierzy Spólka produkuje 
szereg aparatów różnych typÓw, a przede- 
wszystkiem wodomierze skrzydełkowe wie- 
lostrumieniowe o średnicy od 13 dó"'40 
mm. oraz j
nostrumieniowe o średnicy 
13 i 20 mm. W przygotowaniu pozostają 


. 


ł 


'7 


I r 
I 
, ,t 


, ł 


I' 


wodomierze większe i) średnicy od 50 mm. 
wzwyż typU W oUmana oraz. sprężone. 
Jednocześnie Spółka buduje aparaty dla 
legalizacji i badania wodomierzy, które 
znalazly jut zastosowanie w calym szere- 
gu volskich zakladów wodociągowych. 
W zakresie budowy wodomierzy Spólka 
na podstawie licencji korzysta ze wszyst- 
kich patentów firmy Siemens. 
I. 
W cJziale gazomierzy Spółka buduje 
aparaty wysokosprawne do gazu świetlnę- 
go i ziemnego z wewnętrznemi komorami 
metalowemi (patent), ochraniającemi mie- 
chy skórzane od rozszerzenia, n.astępnie 
gazomierze .normalne, mokrobieżne oraz 
stacyjne. 
Ostatnio Spółka wystąpiła z nowym ty- 
pem małego gazomierza, który ze względu 
na obecne stosunki gospodarcze, zdaje się 
być specjalnie aktualnym. Chodzi tu o wy- 
sokosprawny gazomierz malego typu, kon- 
strukcja którego pozwala na jednoczesne 
wmontowanie automatu. Podkreślić należy, 
że ten typ gazomierza, mimo swych wy- 
sokich zalet konstrukcyjnych i użytkowych, 
jest nawet tańszy od typów innych. 
W zakresie budowy'" gazomierzy Spólka 
korzysta na :xxlstawie licencji ze wszyst- 
kich patentów światowej firmy EIster. 
Na specjalne podkreślenie zasluguje wy- 
soki poziom urządzeń technicznych fabryki, 
który wyraża się w tak daleko idącem zme- 
chanizowaniu calego procesu produkcji, że 
pozwała na wykonanie wszystkich bez wy- 
jątku części budowanych aparatów we 
wlasnym zakresie. 
W odniesieniu do polityki materjałowej 
Spółka stosuje we wszystkich wypadkach, 
gdzie to tylko ze względów technicznych 


'1 
, J 


# 


.. 


\ 


, j 
"'f. - 
. . .t " 
:""i.e--- i,' - 
 JIf, l 
..... .....-..ł. otł:\Ii ",I; ł
_ ..!  
r: t., "'. 

/'."\ 
;'-A _ 



 


-"- 




. 


- " , 


.....i',.;,
 


Ił 


. '-"'
. ....- 



 

, 
t " 


.
 
.. 


ł.'" 


'.' 


" . 


,- 


.:ł.. \ ..... 


-,;, 


c. 


"f i 
I -_ _ 

,J1- 


. 



 
1 




, .. 


... - 
J' ' 
.' - 


.' 


.' 


fr, 
-/', " 
- , 
, 


ł' ' 
J I: 


.i....... ł-- 


" 


J 


.l 



 
'0 
+> 
03 
... 
03 
P. 
03 
. 
N 
... 
Q) 
's 
o 
"" 
o 

 


. , 



. 


...... 


.
 
<.> 
03 
N 
CiS 
b1J 
..s 


-lit 


:: 


I 
 7 


03 
'2 
03 
"" 
03 
.Q 
o 
"" 

.
 
<.> 
03 
+> 
UJ. 


." ' 


, . 


. 


.. 
, 



\ 


..' 


. !
		

/s0037_0001.djvu

			.... ł ti ,:... 
 

 "" ",t.... 
 .... ol 
- 


łi .1 
I 


\. 
, 


.;. 


/.J[ 
/
i 'f 4' A 
.. . ,,.;ł 1-, 
- j;" I' 
..,'"" 'te') ,j. ." ł 
- . .
.
 \.,... 
Itł'ł
 
, 


.. 


<04' 


,'3. 
.., ' 



. 


.',j-Kfł 


Tłocznia części gazomierzowych. 


... 


jest mi);żlhve. wysokogatunkowe surowce 
krajowe. 


Dotychczasowe kilkoletnie doświadczew 
nia z używaniem aparatów "Arwogazu" we 
wszystkich prawie zakładach wodociągo
- 
wych i gaZQwych. wykazalo ich bezsprzecz- 
nie wysokie zalety konstrukcyjne i użyt- 
kowe. DoŚĆ powiedzieć. że odsetek ewentu- 
alnych braków i niedokladności w odniesie- 
niu do aparatów "Arwogazu" niegdy nie 
przekraczał 10% powszechnie dopuszczal- 



 


i 


L 


" 


,.
 .. \ 


i 


'a
 

,yl':' " 
t, 
i,' 



 



 
:. « '" 
!.-£/ 
 -'
I 
j . . 
."t, ,\

 ł-.ł..._ 
 J I
 t. f tI 

 

::. 
... 
- "I -; .' 
_.. ., ;.

 I -," ł; l 
'- . 
. I- 


, 
, 


.... 


Oddział wodomierzy. Warsztaty. 

 ......
.,.:;. 


"'-1 



;.a.- oL'" 



..;'I 
" \

.- 
_'f. 
 . . I . . 
J. 

.1fAt. 


d.'C'
.... 


) 
."1 



...,. 

 
.: J.. 
" 


"" Md.1..ł! 


.t1 


j,j1.4\
 


¥ił'. fI;
 
:
 


...li:! 
- 



 
I/ 


4' 
"'... 
\.. 


. ,. 


\.: h ....... 



 


fi 


4 


'. 


,,1 


", 
Montaż aparatów do legalizacji wodomierzy. 


.,..! 


.; 


.t 


nych. a zazw,yczaj nw wykazy wal ięh Z": 
pełnie. ., !.. 



 Reasumując wszystko powyższe st,,!ier- 
dziś należy. że wodo
 i -gazomierze 
. 
Akc. ..Arwogaz" w Poznaniu budowane SIJ 
calkowicie w kraju i. że' pod względem ja- 
kościowym absolutnie nie ustę1Jują analo- 
gicznym aparatom prO